Məlumat verildiyi kimi, bu günlərdə “Şahdəniz” konsorsiumu Türkiyəyə kommersiya məqsədilə təbii qaz nəqlinə başlayıb. Qaz qardaş ölkəyə “Şahdəniz-2” layihəsindən verilir. Onu da qeyd edək ki, “Şahdəniz-2” ilk dəfə Xəzər qazını Avropa bazarına çıxaracaq “Cənub Qaz Dəhlizi”nin başlanğıc nöqtəsidir. “Şahdəniz” yatağının işlənməsinin ikinci mərhələsi çərçivəsində mövcud hasilata ildə 16 milyard kubmetr qaz əlavə olunacaq. Layihənin birinci mərhələsi ilə birlikdə “Şahdəniz”in ümumi hasilatı 26 milyard kubmetr qaz həcminə çatdırılacaq.
“Şahdəniz-2” layihəsi çərçivəsində Azərbaycanda, Xəzər dənizində ilk dəfə yatağın suyun altında işlənməsi reallaşdırılır və bu, BP şirkətinin bu vaxtadək operatoru olduğu ən iri dəniz infrastrukturudur. Qeyd edək ki, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Şahdəniz” yatağı bu vaxtadək BP-nin ən böyük qaz kəşfidir. Nəhəng yataq təxminən 860 kvadrat kilometr sahəni əhatə edir. 1999-cu ildə kəşf olunmuş yataq təxminən 1 trilyon kubmetr həcmində qaz və 2 milyard barrel kondensat ehtiyatına malikdir. Yatağın işlənməsinin ilk mərhələsi 2006-cı ildə başlayıb. Hazırda birinci mərhələ çərçivəsində ildə hasil olunan 10 milyard kubmetr qaz Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin təchizatına yönləndirilir. “Şahdəniz-2” çərçivəsində hasil olunacaq əlavə 16 milyard kubmetr qaz Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyaya nəql olunacaq. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, artıq Türkiəyəyə artıq qaz nəqlinə başlanıb. İndi əsas məqsəd qazın Avropaya çatdırılmasıdır. Bunun üçün Türkiyəyə qaz daşıyan TANAP kəmərinin davamı sayılan TAP-ın inşası istiqamətində müvafiq addımlar atılır. Bu boru kəmərinin Yunanıstan və Albaniya marşrutunda boruların 85 faizi torpağa basdırılıb. Bildirilir ki, TAP-ın 765 kilometrlik Yunanıstan və Albaniya hissəsinin 650 kilometrində borular xəndəyə endirilib. Kəmər Albaniya vasitəsilə Adriatik dənizindən keçməklə İtaliyanın cənubuna, oradan da Qərbi Avropaya çıxacaq. Son günlərdə kəmərin inşasına İtaliyada rusiyameylli “Beş Ulduz Hərəkatı” və “Şimal Liqası” partiyaları tərəfindən formalaşdırılan koalision hökumət müəyyən maneələr yaratmağa çalışırdı. İtaliyanın cənub regionları da neçə vaxtdır kəmərin marşrutuna qarşı çıxır və indiki hökumətdə təmsil olunan qüvvələr TAP-ın ətraf mühitə ziyanı barədə illərdir hay-küy qaldırırdı. Rusiyanın RTR telekanalının “Vesti Finance” proqramı Azərbaycan qazının Avropa bazarlarına çıxarılmasını nəzərdə tutan 45 milyard dollarlıq “Cənub Qaz Dəhlizi“nin İtaliyada “tələyə düşdüyünü” bildirir. Hökumətin ətraf mühit naziri Serjo Kosta TP layihəsini “mənasız” adlandırıb və bu layihəyə yenidən baxacaqlarını açıqlayıb. “Beş Ulduz Hərəkatı” partiyasından olan digər nazir Barbara Letsi bildirib ki, hökumət TAP layihəsinin ekologiya üçün təhlükə törətdiyini düşünür. Lakin yeni araşdırmalardan sonra İtaliya hökuməti əslində TAP-ın onlar üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını görməyə başlayıb. İtaliya xarici işlər nazirinin müavini Qulyermo Pikki bildirib ki, Roma Azərbaycan qazının Avropaya nəqli üçün çəkilən TAP-ın inşasına marağını saxlayır. O qeyd edib ki, TAP Avropa və İtaliya üçün vacib infrastrukturun bir hissəsidir: “Biz təbii ki, ətraf mühitə mümkün təsir də nəzərə alınmaqla bu layihəni həyata keçirmək istəyirik”.
Belə bir vaxtda Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının Direktorlar Şurası Azərbaycan qazının Avropaya nəqli üçün inşa olunan TAP layihəsinə kredit ayrılmasını təsdiqləyib. Məlumata görə, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı Ukraynada keçirdiyi görüşdə TAP-a birbaşa olaraq 500 milyon avroya qədər krediti təsdiq edib. Bu isə TAP-ın çəkilməsini qaçılmaz edir.
Qeyd edək ki, “Cənub Qaz Dəhlizi“ layihəsinin bir hissəsi olan TAP kəməri ilə ilkin olaraq "Şahdəniz-2" layihəsi çərçivəsində hasil olunan qazın ildə 10 milyard kubmetrinin Avropaya nəqli nəzərdə тuтulur. Boru kəməri buradan Yunanısтan və Albaniya ərazisini qəт edərək Şərqdən Qərbə - Adriaтik dənizi sahillərinə doğru isтiqaməтlənəcək və İтaliyanın Puqlia bölgəsində sahilə çıxacaq. TAP burada “Snam Reтe Gas” şirkəтinin isтismar eтdiyi İтaliyanın qaz nəqliyyaтı şəbəkəsinə birləşəcək. Bu layihə Azərbaycan qazının İтaliya, Almaniya, Fransa, Böyük Briтaniya, İsveçrə və Avsтriya kimi böyük Avropa bazarlarına çaтdırılması üçün böyük imkanlar yaradır. Boru kəmərinin ilkin öтürücülük qabiliyyəтi ildə 10 milyard kubmeтr olacaq və bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmeтrədək arтırılması nəzərdə тuтulub. Arтıq gələn ilin sonlarında Azərbaycan qazının Avropaya çaтdırılması gözlənir.
NAHİD
