Dünən Azərbaycan Respublikası Prezident Administrasiyası, Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK), Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) və Mətbuat Şurasının dəstəyi və təşkilatçılığı ilə "Azərbaycan Respublikasının prezident seçkilərində kütləvi informasiya vasitələrinin rolu və vəzifələri" mövzusunda seminar-müşavirə keçirilib.
Tədbir Bakının tanınmış otellərindən sayılan “Absheron Mariot JW”də baş tutub. Tədbirdə iştirakı nəzərdə tutulan qonaqların qeydiyyatının aparıldığı masanın ətrafındakı sıxlıqdan maraqlı müzakirənin aparılacağını təxmin etmək olurdu. Çünki Azərbaycan mediasının bütün qaymaqlarını orada görmək mümkün idi. Tədbir iştirakçılarına paylanan broşurda gündəlikdə nələrin müzakirə ediləcəyi və kimlərin məruzəsinin nəzərdə tutulduğu qeyd olunmuşdu. Zalda hamı öz yerini tutandan sonra məlum oldu ki, seminar-müşavirədə Azərbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov, MSK sədri Məzahir Pənahov, MTRŞ sədri Nuşirəvan Məhərrəmli, Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov, KİVDF-nin icraçı direktoru Vüqar Səfərli, KİV rəhbərləri, jurnalistlər, fəal sosial şəbəkə istifadəçiləri və blogerlər iştirak edirlər. Tədbiri giriş nitqi ilə Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) sədri Məzahir Pənahov açdı.
MSK sədri M.Pənahov bildirdi ki, seçki prosesində artıq finiş xəttinə çıxılıb, artıq bu gündən (dünəndən - red.) İctimai Televiziyanın (İTV) efirində namizədlərin “dəyirmi masa”sı olacaq: "Bu gün seçkiqabağı təşviqat başlayır. Namizədlər İctimai Radiodakı “dəyirmi masa”nın İTV-dəki “dəyirmi masa”dan əvvəl olmasını istəyirlər. Radioda “dəyirmi masa”nın saat 19.00 radələrində, İTV-də “dəyirmi masa”nın saat 22.00, yaxud saat 22.00-dan sonra olması gözlənir".
MSK sədri prezident seçkilərində 5600 məntəqədə 5 milyon 300 mindən çox seçicinin səs verməsinin gözləndiyini nəzərə çatdırdı: "Seçkilərə bir neçə gün qalmış ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosunun 280 qısamüddətli müşahidəçiləri də gələcək. Eyni zamanda, 1000 seçki məntəqəsində vebkameralar quraşdırılıb. Seçkilərin şəffaf təşkili baxımından ən effektiv vasitə vebkameralardır. Azərbaycana gəlmədən dünyanın istənilən nöqtəsində Azərbaycandakı seçki məntəqələrinin 20 faizində seçki prosesini izləmək, müşahidə etmək mümkündür. Bu, siyasi iradənin təzahürüdür, məhz Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüsü ilə seçkilərin şəffaflığının təmin edilməsi üçün vebkameralar quraşdırılmasına qərar verilib".
Müxtəlif ölkələrdə seçki ilə bağlı xırda nöqsanların kənar qüvvələr tərəfindən şişirdilməsi hallarına rast gəlindiyini qeyd edən MSK sədri seçki prosesində KİV-in üzərinə böyük vəzifə düşdüyünü söyləyib: "Şəxsən biz Azərbaycan KİV-nin təcrübəsinə inanırıq. Seçki yeganə prosesdir ki, maraqlı qüvvələrin seçki vasitəsilə ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etmək imkanı var. Azərbaycanda seçki ilə bağlı əldə olunan nailiyyətlərdə KİV-in də böyük rolu var. Xaricdən maraqlı tərəflər KİV vasitəsilə ölkənin daxili işinə müdaxilə etmək cəhdləri edirlər. İndiyə qədər KİV-lər bu cür hallara yol verməyib və inanıram ki, bu seçkilər zamanı da KİV nümayəndələri özlərini bölgələrdə xalqına xidmət edən bir qurumun nümayəndəsi kimi hiss edəcəklər".
M.Pəhanov seçkilərdə kifayət qədər beynəlxalq və yerli müşahidəçilərin qeydə alındığını da diqqətə çatdırdı. O bildirdi ki, ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu da seçkiləri müşahidə edəcək: "Artıq DTİHB-nin uzunmüddətli missiyası fəaliyyətə başlayıb, seçkiyə bir neçə gün qalmış qurumun 280 nəfər qısamüddətli müşahidəçisi gələcək".
Sonra çıxış üçün Azərbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi, professor Əli Həsənova söz verildi. O bildirdi ki, seçki prosesi üç mərhələdən ibarətdir. Bura təbliğata qədər, təbliğat dövrü və seçki prosesinin keçirilməsi, nəticələrin elan olunmasını aid edə bilərik. Ə.Həsənov KİV-i Seçki Məcəlləsinin tələblərinə riayət etməyə, peşəkar fəaliyyət ortaya qoymağa çağırıb: "Hər bir namizəd seçicilərə fikir və mülahizələrini KİV vasitəsilə kütləvi şəkildə çatdırmalıdır. MSK namizədlərin istəyini nəzərə alaraq, televiziyada namizədlərin debatlarının müddətini 21.00-23.00 arasında müəyyənləşdirəcək. Əvvəllər debatlar saat 19.00-da təşkil olunurdu, əhalinin müəyyən hissəsi bu debatlara baxa bilmirdi".
Ə.Həsənov daha sonra bildirib ki, KİV-in rolu prezident seçkilərində iştirak edən namizədlərin roluna bərabərdir: "KİV namizədlər üçün vahid qiymətin, o cümlədən vaxt və yerin ayrılmasını təmin etməlidir. KİV bütün namizədlər üçün bərabər şərait yaratmalıdır. Bu, KİV-in peşəkarlığından və Seçki Məcəlləsinin tələblərindən irəli gəlir. Seçki Məcəlləsinin pozulmamasına xüsusi diqqət yetirilməlidir. KİV-in rolu 3-4 mərkəzdən monitorinq olunacaq, bütün seçki müşahidə missiyaları KİV-də namizədlər üçün yaradılmış şəraiti hesabatlarında qeyd edəcəklər".
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi qeyd etdi ki, namizədlərdən biri prezidentdir və onunla bağlı məsələyə xüsusi diqqət verilməlidir: "KİV-də ölkə Prezidentinin cari fəaliyyətinin işıqlandırılması ilə Prezidentin təbliği arasında cizgi pozulmamalıdır. Mən KİV-in bu məsələnin öhdəsindən peşəkarlıqla gələcəyinə inanıram. Digər tərəfdən, pullu efir vaxtı ilə bağlı Seçki Məcəlləsinin tələbləri pozulmamalıdır. Bir namizəd üçün müəyyən edilən qiymət, ayrılan vaxt digər namizəd üçün də eyni olmalıdır".
Tədbir Milli Televiziya və Radio Şurasının (MTRŞ) sədri Nuşirəvan Məhərrəmlinin çıxışı ilə davam etdi. O bildirdi ki, Azərbaycanda aprelin 11-nə təyin edilmiş prezident seçkilərində indiyə qədər hər hansı qurum və namizəd tərəfindən KİV-lərlə bağlı şikayət daxil olmayıb.
N.Məhərrəmli bu yaxınlarda ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun müşahidə missiyası ilə görüş keçirdiyini bildirdi: “Onlar hazırda fəaliyyətdə olan Prezidentin dövlət başçısı kimi fəaliyyəti ilə namizəd kimi təbliğatının necə tənzimlənəcəyi ilə maraqlanırdılar. Mən bu sahədə balansın qorunub saxlanacağını bildirdim. Bu sahədə qızıl balansı qoruyub saxlamağa çalışacağımızı bildirdik. Ödənişli təbliğata bütün radio və televiziyalar hazırdır. Amma seçki təbliğatı ilə reklam fəaliyyəti arasında balans gözlənilməlidir. Bəzən televiziyalarda mal və xidmətlərin reklamı namizədlər üçün ayrılan vaxtın qiymətindən baha olur. Ona görə də telekanallar bəzən namizədlər üçün pullu efir vaxtının ayrılmasında maraqlı olmurlar. Mən ona görə də namizədlərin pullu efir vaxtı ilə bağlı ödənişlərə normal yanaşmasını istərdim".
MTRŞ sədri bildirdi ki, ödənişli təbliğata bütün radio və televiziyalar hazırdır.
Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov isə çıxışında rəhbərlik etdiyi qurumun seçki ilə bağlı fəaliyyətindən söz açdı: "15 qəzetin, 10 agentliyin monitorinqi aparılmaqdadır. Monitorinqlər zamanı namizədlərlə bağlı materialların nə dərəcədə peşəkarlıqla hazırlanması araşdırılacaq. Bu zaman faktla və müəllifin şərhi arasında fərqə də diqqət yetiriləcək. Seçki günü Mətbuat Şurasının telefonları "qaynar xətt" kimi fəaliyyət göstərəcək. Əvvəlki seçkilərdə olduğu kimi, hər hansı məsələ ortaya çıxan zaman MSK ilə əlaqə yaradılacaq".
Ə.Amaşovun sözlərinə görə, monitorinqlər zamanı namizədlərlə bağlı materialların nə dərəcədə peşəkarlıqla hazırlanması araşdırılacaq.
MSK sədrinin müavini Natiq Məmmədov isə çıxışını daha çox hüquqi maarifləndirmə aspektində qurdu və qanunvericiliyin tələblərindən misallar çəkdi. MSK rəsmisi xüsusilə də hansı qəzetlərin pulu reklamdan istifadə edib-edə bilməyəcəyi ilə bağlı da qanunvericiliyin tələblərini diqqətə çatdırdı. O, həmçinin, medianın məsuliyyətilə yanaşı, haqqı çatdığı mövzularla da bağlı geniş məruzə etdi və bildirdi ki, qanunvericilik mediaya bu cür prosesləri peşəkarcasına işıqlandırmağa imkan verir.
Müşavirənin müzakirələr mərhələsində çıxış üçün söz istəyən "Teleqraf" media qrupunun rəhbəri Aynur Camalqızı əvvəlcə belə tədbirin təşkili üçün minnətdarlığını ifadə etdi. Xanım redaktor daha sonra sosial şəbəkələrdə, xüsusilə də "YouTube" videoxidmətində Azərbaycanın simvolları, atributları haqqında təhqiramiz materiallar yerləşdirilməsi ilə bağlı bu sosial şəbəkənin rəhbərliyinə müraciət olunmasını təklif etdi: “Mən bunun dəqiq mexanizmini bilmirəm. Ancaq mütəxəssislərlə daim bu istiqamətdə fikir mübadiləsi aparıram. Mənə deyirlər ki,
“YouTube” rəhbərliyi Azərbaycan dilini bilmir. Buna görə də həmin materiallar tərcümə olunub “YouTube” rəhbərliyinə çatdırılmalıdır. Bu olduqca zəruridir.
“Səs” qəzetinin baş redaktoru Bəhruz Quliyev isə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə müraciət edilməsini, “YouTube”dakı təhqiramiz videoların qarşısının alınması istiqamətində tədbirlər görülməsini tələb etdi. Sonra isə MSK rəsmilərindən hansı qəzetlərin pullu reklamla məşğul olub-ola bilmədiyi ilə bağlı məsələyə daha dərindən aydınlıq gətirilməsini istədi. MSK rəsmiləri baş redaktorun nəzərinə çatdırdılar ki, onun qəzeti belə reklamları cəlb edə bilər.
Sosial şəbəkələrlə bağlı səslənən təkliflərə MSK sədri daha ətraflı münasibət bildirdi.
Məzahir Pənahov bu məsələdə cəmiyyətlə ortaq məxrəcə gəlinməsini vacib saydı: ”Sosial şəbəkələrdə müəyyən insanların səviyyəsizlik ortaya qoymasına tək Azərbaycanda deyil, dünyanın müxtəlif ölkələrində də rast gəlinir. Kim özünü əxlaq normalarından aşağı aparırsa, o, ən az qorxulu rəqibdir, onu ciddi qəbul etmək lazım deyil. Dünya o səviyyədə deyil ki, kiminsə səviyyəsiz fikrinə əsasən bir insan haqqında rəyi formalaşsın. Ona görə də belə hallara fikir vermək lazım deyil. Ancaq o başqa məsələdir ki, dünyada müəyyən ciddi qüvvələr, mərkəzlər dünyanın müasir kommunikasiya dilindən istifadə edərək məqsədli şəkildə belə fəaliyyət təşkil edirlər. Biz belə mərkəzlərə qarşı mübarizə aparmalıyıq. Dünyanın müasir kommunikasiya dili var və biz bütün imkanlardan istifadə edərək Azərbaycan ictimaiyyətini maarifləndirməliyik. Əsas məsələ isə odur ki, seçkinin nəticələrini Azərbaycan ictimaiyyəti qəbul edir. Bəzən tərbiyəsiz saytlara baxılmasının statistikasını verirlər. Mən buna təəccüblənirəm. Küçədə bir nəfər etikadan kənar hərəkət etsə, hamı ona baxacaq. Bu, həmin insanın hərəkətinin təqdir olunması deyil. İnternetdə hansısa təhqiramiz materiala bir milyon insan tərəfindən baxılması da onun təqdir edilməsi demək deyil. Amma belə hallara münasibət də bildirilə, etiraz da edilə bilər”.
MSK sədri xüsusən səsvermə günü məsuliyyətli olmağı vacib saydı: “Kimlərsə məqsədli şəkildə seçki məntəqəsində seçki prosesini pozmaq istəyirsə, bu barədə Dairə Seçki Komissiyası və MSK-ya bildirmək lazımdır. KİV-in də bu sahədə xüsusi rolu var”.
Bununla da tədbir öz işini yekunlaşdırdı.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
