Azər Həsrət: "Amerika Rusiyanın dağıdılması prosesindən geri çəkilməyəcək"
Euronews-un xəbərinə görə, ABŞ Ukrayna və Rusiya arasında aparılan danışıqlarda vasitəçilik rolunu əvvəlki kimi geniş şəkildə davam etdirməyəcəyini açıqlayıb. Vaşinqton bildirir ki, artıq dünyanın müxtəlif yerlərinə gedərək tərəflər arasında görüşlərin təşkilində əsas vasitəçi kimi çıxış etməyi planlaşdırmır.
ABŞ rəsmiləri qeyd ediblər ki, müharibənin dayandırılması üçün əsas məsuliyyət tərəflərin – Ukrayna və Rusiyanın üzərinə düşməlidir və gələcək proseslər daha çox birbaşa danışıqlar formatında davam etməlidir. Bununla belə, ABŞ tam şəkildə prosesdən çəkilmədiyini, diplomatik səyləri tamamilə dayandırmadığını, lakin rolunu daha məhdud və dolayı formatda davam etdirəcəyini ifadə edib.
Bu mövqe Vaşinqtonun münaqişənin həllində “aktiv vasitəçi” deyil, daha çox dəstək verən və koordinasiya edən tərəf kimi çıxış etməyə üstünlük verdiyini göstərir.
ABŞ-ın Ukrayna-Rusiya müharibəsinin həllində vasitəçilik rolunu məhdudlaşdırması regionda sülh danışıqlarının gələcəyinə və diplomatik proseslərin gedişinə necə təsir göstərə bilər?
ABŞ-ın vasitəçilik rolunu məhdudlaşdırması sülh danışıqlarının dinamikasına həm müsbət, həm də mənfi təsir göstərə bilər. Bir tərəfdən, Vaşinqtonun daha az fəallığı Ukrayna və Rusiyanı birbaşa təmasları artırmağa və danışıqlarda daha çox məsuliyyət götürməyə sövq edə bilər. Bu halda tərəflərin özlərinin qəbul etdiyi qərarlar daha davamlı və real hesab oluna bilər.
Digər tərəfdən, ABŞ indiyədək tərəflər arasında əlaqələrin qurulmasında, diplomatik təşəbbüslərin irəli sürülməsində və beynəlxalq dəstəyin koordinasiyasında mühüm rol oynayıb. Onun fəallığının azalması danışıqlar prosesinin sürətinin zəifləməsinə, vasitəçilik boşluğunun yaranmasına və tərəflər arasında etimadsızlığın daha qabarıq şəkildə özünü göstərməsinə səbəb ola bilər.
Bu vəziyyət digər aktorların, o cümlədən Avropa ölkələrinin, Türkiyənin və ya beynəlxalq təşkilatların vasitəçilik səylərini artırmasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, ABŞ-ın prosesdən tam çəkilməməsi göstərir ki, Vaşinqton hələ də siyasi, iqtisadi və diplomatik təsir imkanlarını qoruyacaq və zəruri hallarda danışıqlara dolayı şəkildə təsir göstərə biləcək.
Nəticə etibarilə, ABŞ-ın rolunun dəyişməsi münaqişənin həllinə dair məsuliyyətin daha çox birbaşa tərəflərin üzərinə keçdiyini göstərir. Lakin müharibənin mürəkkəbliyi nəzərə alınarsa, yaxın perspektivdə beynəlxalq vasitəçilərin və böyük dövlətlərin diplomatik təsiri yenə də sülh prosesinin mühüm elementlərindən biri olaraq qalacaq.
Siyasi şərhçi Azər Həsrət məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ fəal şəkildə vasitəçilik edərsə, təbii olaraq, Rusiya-Ukrayna müharibəsi qısa müddətdən sonra dayandırıla bilər. Onun fikrincə, əslində bu, dünyanı idarə edən güclərə lazım deyil: "Çünki artıq Rusiya-Ukrayna müharibəsi Moskvanın Kiyevi üstələməsinin mümkün olmadığı bir mərhələyə gəlib çatıb. Ukraynanın isə getdikcə gücünü artıraraq Rusiyanı küncə sıxışdırması göz önündədir. Yəni bu gün Moskva belə rahat şəkildə vurulur, Rusiyanın hər tərəfində müharibə qoxusu və qorxusu var. Bu da Rusiyanın bir imperiya olaraq parçalanması və dağıdılması üçün əlverişli şərait yaradır.
Mənə elə gəlir ki, ABŞ fəal vasitəçilikdən məhz buna görə imtina edir. Yəni məqsəd odur ki, müharibə bir qədər də uzansın, daha da şiddətlənsin, Ukrayna bir qədər də güclənsin. Bilirsiniz ki, Ukraynaya ABŞ və Avropa Birliyinin yardımları davam edir. Belə bir şəraitdə istəyirlər ki, Rusiya daha da zəifləsin və onu SSRİ kimi darmadağın etmək daha rahat olsun.
Bu səbəbdən ABŞ fəal vasitəçilik iddiasından imtina etmiş kimi görünür. Amma əminəm ki, bütün proseslərin arxasında ABŞ dayanır və heç bir halda Amerika Rusiyanın dağıdılması prosesindən geri çəkilməyəcək.
İranı Yaxın Şərqdə küncə sıxdılar, faktiki olaraq Tehran hakimiyyətini dizə gətirib, masa arxasında oturdublar. Rusiyanı isə Ukrayna vasitəsilə sıxışdırırlar. Moskvanı diz çökdürüb istədiklərini diktə edəcəklər.
Bundan sonra üçüncü tərəf kimi qalan Çin ortada olacaq. Təbii ki, İran və Rusiya zəiflədildikdən sonra Çin məsələsi də yaxın perspektivdə həllini tapa bilər. Yəni Amerika faktiki olaraq çox böyük bir layihəni ağıllı və mahir şəkildə həyata keçirməkdədir.
Əlbəttə, burada əsas məqsəd bu üç dövləti elə bir vəziyyətə salmaqdır ki, onlar bir daha baş qaldırıb ABŞ-a qarşı ciddi rəqabət yarada bilməsinlər”.
Dəniz NƏSİRLİ
