Xaqani Cəfərli: "Rusiyanın bu rəqabətdən qalib çıxmaq şansı yoxdur”.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İrəvana səfər edib və Ermənistan hökuməti ilə bir neçə əməkdaşlıq sənədi imzalayıb. Bu sənədlər iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhlükəsizlik və investisiya sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Tərəflər, xüsusilə regionda nəqliyyat yollarının açılması, ticarətin inkişafı və Ermənistanın iqtisadi layihələrə cəlb olunması məsələlərini müzakirə ediblər. Bu səfər Ermənistanla ABŞ arasında əlaqələrin daha da yaxınlaşdığını göstərir və Cənubi Qafqazda gedən siyasi proseslər baxımından diqqət çəkən hadisə hesab olunur. Bu səfərlə bağlı bəzi ekspert dairələrində, xüsusilə Rusiyaya yaxın mənbələrdə və Ermənistan müxalifətində belə bir fikir səsləndirilir ki, ABŞ Ermənistanın hazırkı Baş naziri Nikol Paşinyanın növbəti seçkilərdə qələbə qazanacağına tam əmin deyil. Hətta bəzi şərhçilər Paşinyanın seçkidə məğlub ola biləcəyini və Qərbyönlü siyasi qüvvələrin hakimiyyətdən uzaqlaşacağını istisna etmirlər. Bu baxımdan iddia olunur ki, ABŞ rəsmiləri, o cümlədən Marko Rubio, strateji əhəmiyyət daşıyan sənədlərin məhz indi imzalanmasına üstünlük verir. Məqsəd odur ki, hakimiyyət dəyişikliyi baş versə belə, ABŞ-Ermənistan münasibətlərinin hüquqi və siyasi bazası artıq formalaşmış olsun. Bu kontekstdə Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması, energetika sahəsində əməkdaşlıq, o cümlədən atom elektrik stansiyası ilə bağlı layihələr, həmçinin müdafiə sənayesi və silah istehsalı sahəsində razılaşmalar nümunə kimi göstərilir. Bu yanaşma nə dərəcədə əsaslı və real görünür? Doğrudanmı ABŞ bu addımları Paşinyanın seçkilərdə məğlub ola biləcəyi ehtimalını nəzərə alaraq atır, yoxsa bu, daha çox geosiyasi maraqlardan irəli gələn və Ermənistanda daxili siyasi vəziyyətdən asılı olmayan uzunmüddətli strategiyanın tərkib hissəsidir? "ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun İrəvana səfəri zamanı Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının, eləcə də iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhlükəsizlik, energetika və investisiya sahələrini əhatə edən razılaşmalar imzalaması Cənubi Qafqazda Amerikan diplomatiyasının son təşəbbüslərindən kənarda götürülsə, Ermənistana yönəlik və xüsusilə seçki ərəfəsində Baş nazir Nikol Paşinyana dəstək hesab oluna bilər".
Bunu “Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində politoloq Xaqani Cəfərli deyib. "Əlbəttə, ABŞ dövlət katibi Marco Rubionun İrəvana məhz indi səfər etməsində seçki ərəfəsində Paşinyana dəstək nümayiş etdirmək elementləri olduğunu aydın göstərir. Xüsusilə də prezident Donald Trampın Nikol Paşinyana açıq dəstəyindən sonra Rubionun səfərindəki maraq xüsusilə qabarıq görünür" - deyə ekspert əlavə edib. Cəfərlinin fikrincə, əslində isə vəzyyət bir qədər fərqlidir: "ABŞ Cənubi Qafqazda çox fəallaşıb. Marko Rubio İraəvanda olduğu zaman Dövlət Departamentinin yüksək çinli rəsmilərindən ibarət böyük bir heyət Gürcüstanda idi və çoxsaylı görüşlər keçiriblər. Dövlət Departamenti rəsmilərinin Tiflisə səfərindən dərhal sonra Gürcüstandakı “Ölümsüz Ordu” hərəkatının (Rusiyanın "Ölümsüz Alay" hərəkatının analoqu) təsisçisi, "Avrasiya İnstitutu" QHT-nin rəhbəri Gülbaat Rtsxiladzenin casusluqda şübhəli bilinərək Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən həbs olunması diqqət çəkir. Digər tərəfdən, Vaşinqtonda Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya yönəlik ciddi təşəbbüslər gündəmə gəlir. Bütün bunlar təsdiq edir ki, ABŞ Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya özünün həyati əhəmiyyətli maraqlarının olduğu bölgə kimi baxmağa başlayır. Paşinyana dəstək də bu baxışın bir hissəsidir. Qənaətimcə, Vaşinqton Ukrayna və Moldovadan fərqli olaraq Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı özünün təsir dairəsinə daxil etməyə başlayıb. Bu isə o deməkdir ki, ABŞ Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada Rusiya ilə Ukrayna və Moldovada olduğundan daha sərt rəqabət aparacaq. Rusiyanın bu rəqabətdən qalib çıxmaq şansı yoxdur. ABŞ-ın maraqlarına qarşı çıxış edənlər də zamanla və müxtəlif vasitələrlə zərərsizləşdiriləcəklər. Gülbaat Rtsxiladzenin həbsi bir başlanğac ola bilər".
Akif NƏSİRLİ
