Yeganə Hacıyeva: "Netanyahunun Avropaya yönələn ittihamları bir qitə ilə qarşıdurma deyil, siyasi narrativ uğrunda mübarizədir"
Yaxın Şərqdə gərginliyin artdığı bir dövrdə İsrailin baş naziri Benjamin Netanyahunun Xolokostun anım günündə Avropaya yönəltdiyi kəskin ittihamlar geniş müzakirələrə səbəb olub. Onun çıxışı təkcə emosional bəyanat kimi deyil, həm də müəyyən siyasi və strateji mesajların ifadəsi kimi qiymətləndirilir. Netanyahu Avropanı "əxlaqi çürümədə" ittiham edərək, qitənin yəhudi xalqının tarixində baş verən faciələrdən nəticə çıxarmadığını vurğulayıb. Bu yanaşma isə həm tarixi yaddaşın interpretasiyası, həm də müasir geosiyasi maraqlar kontekstində diqqət çəkir.
Məsələ ilə bağlı Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü Yeganə Hacıyeva "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Netanyahunun Xolokost anım günü fonunda Avropaya ünvanladığı sərt ittihamlar təsadüfi deyil və çoxqatlı məna daşıyır.
Onun sözlərinə görə, bu çıxış tarix, təhlükəsizlik və müasir geosiyasətin kəsişməsində formalaşan strateji mövqenin ifadəsidir. Netanyahu Xolokostu yalnız tarixi faciə kimi deyil, həm də siyasi arqument kimi təqdim edir və Avropanı bu faciədən doğan məsuliyyəti ya unutmaqda, ya da selektiv yanaşmaqda ittiham edir: "Bu kontekstdə İsrailə yönələn tənqidlər, xüsusilə hərbi əməliyyatlar və təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı iradlar rəsmi Təl-Əviv tərəfindən "tarixi yaddaşın zəifləməsi" kimi təqdim olunur. Yəni İsrail rəhbərliyi hesab edir ki, Avropa keçmişdə baş verənlərdən nəticə çıxarmalı olduğu halda, bu gün İsrailin təhlükəsizlik addımlarına qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirir".
Ekspert qeyd edir ki, məsələ yalnız tarixlə məhdudlaşmır: "Netanyahu Avropanı həm də müasir reallıqları düzgün qiymətləndirməməkdə ittiham edir. İsrailin təhlükəsizlik doktrinası daha çox preventiv və sərt addımlar üzərində qurulduğu halda, Avropa ölkələri humanitar hüquq və mütənasiblik prinsipini ön plana çəkir. Bu isə tərəflər arasında fundamental yanaşma fərqini açıq şəkildə göstərir.
Bu ritorikanın arxasında daxili və xarici siyasi hesablamalar da dayanır. Daxildə sərt ton liderliyin qətiyyətini nümayiş etdirir və cəmiyyətdə səfərbərlik effektini gücləndirir. Xaricdə isə bu, Avropa paytaxtlarına yönəlmiş təzyiq mexanizmi kimi çıxış edir. İsrail öz təhlükəsizlik maraqlarını kompromisə açıq hesab etmir və beynəlxalq tənqidlərə baxmayaraq geri çəkilmək niyyətində olmadığını göstərir.
Bununla yanaşı, bu çıxış Qərb daxilindəki balanslara da təsir edir. Avropa ilə ABŞ arasında İsrailə yanaşmada mövcud fərqləri qabartmaq, xüsusilə Vaşinqtonda daha güclü dəstək əldə etmək məqsədi güdür. Bu isə Netanyahunun ritorikasını regional çərçivədən çıxararaq daha geniş – qlobal siyasi müstəviyə daşıyır.
Beləliklə, Netanyahunun Avropaya yönəlmiş sərt ittihamları birbaşa qarşıdurmadan daha çox siyasi diskurs və legitimlik uğrunda mübarizə kimi qiymətləndirilə bilər. Tarixi yaddaş üzərindən qurulan bu yanaşma, əslində müasir geosiyasi maraqların qorunmasına xidmət edən alət rolunu oynayır".
Akif NƏSİRLİ
