Hakan Fidan Anadolu Ajans agentliyinin “Editör Masası” proqramında çıxışı zamanı deyir ki, İsrailin regiondakı siyasəti çox vaxt qarşıdurma və gərginlik üzərində qurulur. Onun fikrincə, bu yanaşma İsrailin təhlükəsizlik anlayışı ilə bağlıdır və bu səbəbdən bəzən yeni düşmən obrazları formalaşdırılır. O,qeyd edib ki, bu prosesdə bəzi ölkələr, o cümlədən Türkiyə də müəyyən hallarda hədəf kimi təqdim oluna bilər. O, regionda vəziyyətin daha da mürəkkəbləşə biləcəyini və gərginliyin artmasının real risk olduğunu vurğulayır. Bu nə deməkdi, Hakan Fidan gələcəkdə Türkiyəni hansı risklər gözlədiyini vurğulamaq istəyir?
Hakan Fidan bu sözlərlə birbaşa “müharibə olacaq” demir, daha çox mümkün riskləri və siyasi tendensiyanı izah edir. Onun demək istədiyi odur ki, regionda bəzi güclər öz təhlükəsizliklərini təmin etmək üçün gərginliyi artıran siyasət yürüdür və bu prosesdə yeni rəqiblər və ya “təhdidlər” formalaşdırılır. Bu baxımdan Türkiyə də zaman-zaman siyasi və informasiya müstəvisində hədəf kimi göstərilə bilər.
Fidan bildirir ki, İsrail regionda öz təhlükəsizliyini təmin etməyə çalışarkən bunu daha çox qarşıdurma və gərginlik üzərindən qurur. Yəni təhlükəni azaltmaq əvəzinə, bəzən yeni təhlükə və düşmən anlayışları formalaşdırılır. Bu, onun fikrincə, strateji yanaşmadır: daxildə və xaricdə təhlükə hissini diri saxlamaq.
Bu yanaşma nəticəsində regionda münasibətlər sabitləşmir, əksinə daha da mürəkkəbləşir. Çünki bir tərəf özünü qorumaq üçün digər tərəfi potensial təhlükə kimi təqdim etdikcə, qarşılıqlı etimad azalır və gərginlik artır.
Fidanın vurğuladığı digər məqam odur ki, bu proses konkret bir ölkə ilə məhdudlaşmır. Yəni bu “təhdid kimi göstərilmə” siyasəti müxtəlif ölkələrə yönələ bilər. Türkiyənin də regionda aktiv və təsirli rol oynayan ölkə olduğu üçün belə narrativlərdə zaman-zaman yer ala biləcəyini deyir.
Hakan Fidan-ın dediklərindən çıxan nəticə odur ki, bu cür yanaşma davam edərsə regionda sabitlik zəifləyər və gərginlik artar. Bu vəziyyətdə ölkələr arasında qarşılıqlı inamsızlıq dərinləşər, siyasi və diplomatik münasibətlər daha gərgin hala gələr. Türkiyə kimi regionda aktiv rol oynayan ölkələr də daha çox təzyiq və ittihamlarla üzləşə bilər. Yəni nəticə mütləq müharibə deyil, amma risklərin və qarşıdurma ehtimalının artmasıdır.
Onun demək istədiyi budur ki, bu cür yanaşma davam etdikcə regionda ümumi risk səviyyəsi artır, siyasi qarşıdurmalar dərinləşir və gələcəkdə daha böyük gərginliklərin yaranması ehtimalı güclənir.
Akif NƏSİRLİ
