2004-cü ilin sentyabr ayında yaradılan Rusiyanın Valday Diskussiya Klubu ilə bağlı da Qərbdə sərt addımlar atılması gözlənilir. Bu klubun üzvləri də daxil olmaqla bir sıra rusiyalı təbliğatçı, Avropa İttifaqının xarici işlər nazirlərinin görüşündə qurumun sanksiya siyahısına əlavə ediləcək.
Brüsseldə keçirilən brifinqdə Avropa İttifaqının bir rəsmisi məlumatı təsdiq edib: “Valday Diskussiya Klubu Rusiya hökuməti tərəfindən təsis edilib. Bilirik ki, bu, Rusiya haqqında beynəlxalq qavrayışlara və hekayətlərə təsir göstərmək üçün mürəkkəb bir vasitə kimi fəaliyyət göstərir. O, artıq Rusiyanın sabitliyi pozan fəaliyyətlərinə qarşı mübarizə aparmaq üçün istifadə etdiyimiz sanksiyalar rejiminə tabedir. Siyahımızda artıq 60-dan çox ad var və tezliklə daha çox ad əlavə olunacaq”.
2004-cü ildə qurulan Valday Diskussiya Klubu, özünü Rusiya və xarici politoloqları, jurnalistləri və ictimai xadimləri qlobal siyasi, iqtisadi və sosial məsələləri müzakirə etmək üçün bir araya gətirən ekspert və analitik mərkəz kimi təddim edir. Əslində, bu, xarici və daxili siyasətdə rus narrativlərini təşviq etmək və Rusiya rəhbərliyinin imperialist siyasətini əsaslandırmaq üçün təbliğat platforması rolunu oynayır. Klubun adı ilk iclasın Rusiyanın Novqorod vilayətində yerləşən Valday gölü yaxınlığında keçirilməsi ilə bağlıdır. Yaranmasının əsas məqsədi Rusiya ilə beynəlxalq ekspert icması arasında dialoq yaratmaq, Rusiyanın daxili və xarici siyasəti, qlobal təhlükəsizlik və beynəlxalq münasibətlər mövzularında müzakirələr aparmaq olub. Valday Klubu ilk illərindən etibarən Kremlə yaxın intellektual platforma kimi formalaşıb. Xüsusilə Rusiya prezidenti Vladimir Putinin bu klubun iclaslarında mütəmadi iştirakı Valday Klubunu beynəlxalq səviyyədə tanınan və təsirli analitik mərkəzə çevirilməsinə hesablanıb. Klubun iclasları zamanı Rusiya rəhbərliyinin mövqeləri, strateji baxışları və qlobal proseslərə dair yanaşmaları açıq şəkildə ifadə olunur və bu çıxışlar dünya mediasında geniş rezonans doğurur. Valday Klubu klassik mənada üzvlük sistemi olan təşkilat deyil. Yəni onun daimi, rəsmi qeydiyyatdan keçmiş üzvlər siyahısı mövcud deyil. Klub daha çox ekspert platforması kimi fəaliyyət göstərir və hər il keçirilən toplantılara müxtəlif ölkələrdən seçilmiş iştirakçılar dəvət olunur. Bu iştirakçılar əsasən siyasi analitiklər, politoloqlar, beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssislər, iqtisadçılar, tarixçilər, jurnalistlər və keçmiş və ya fəaliyyətdə olan dövlət rəsmilərindən ibarət olur. Valday Klubunun iştirakçıları arasında Rusiyadan olan ekspertlər və rəsmi şəxslərlə yanaşı, ABŞ, Avropa İttifaqı ölkələri, Asiya, Yaxın Şərq və postsovet məkanından olan mütəxəssislər də yer alıb. Amma son vaxtlarda onların sayı xeyli azalıb. Müxtəlif illərdə isə klubun iclaslarında keçmiş xarici işlər nazirləri, sabiq səfirlər, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, aparıcı beyin mərkəzlərinin rəhbərləri və nüfuzlu akademiklər iştirak edib.
Klubun təşkilati strukturu Moskvada yerləşən Valday Fondunun fəaliyyəti əsasında qurulub. Fond analitik hesabatlar hazırlayır, tematik sessiyalar təşkil edir və Rusiya ilə beynəlxalq ictimaiyyət arasında intellektual körpü rolunu oynamağa çalışır. Valday Klubunun mövzuları zamanla genişlənərək təkcə Rusiya siyasəti ilə məhdudlaşmayıb, qlobal güc balansı, çoxqütblü dünya nizamı, enerji təhlükəsizliyi, regional münaqişələr və sivilizasiyalararası münasibətləri də əhatə edib. Xüsusilə Vladimir Putinin Valday Klubunda etdiyi çıxışlar onu daha çox diqqət mərkəzinə gətrib. Bu çıxışlar çox zaman Rusiyanın gələcək strateji kursu barədə mühüm mesajlar kimi qiymətləndirilir. Məhz buna görə Valday Klubu bəzən “Rusiyanın ideoloji və strateji baxışlarının beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunduğu platforma” kimi xarakterizə olunur. Avropa İttifaqının klubd çıxış edən rus ekspertləri sanksiyaalr siyahısına daxil etməsi gözlənilir. Valday Klubunun əsas təsisçi və təşkilatçıları sırasında ilk növbədə Rusiyanın Xarici və Müdafiə Siyasəti Şurası dayanır. İkinci əsas təşkilatçı “RİA Novosti” informasiya agentliyi olub. Klubun ilk illərində “RİA Novosti” Valday toplantılarının təşkilində, beynəlxalq ekspertlərin cəlb olunmasında və platformanın tanıdılmasında aparıcı rol oynayıb. Sonrakı dövrdə “RİA Novosti”nin struktur dəyişikliklərindən sonra bu funksiyalar Valday Klubunun öz institusional bazasına keçib. Mühüm təşkilati tərəfdaşlardan biri də Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu olub. Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu həm ekspert potensialı, həm də akademik dəstəyi ilə Valday Klubunun intellektual səviyyəsinin yüksəldilməsində iştirak edib. Universitetin müəllim və tədqiqatçıları müxtəlif illərdə klubun sessiyalarında fəal iştirak ediblər. Eyni zamanda Rusiya İqtisadiyyat üzrə Ali Məktəbi də Valday Klubunun erkən mərhələlərində tərəfdaş qurumlardan biri kimi çıxış edib, xüsusilə iqtisadi və qlobal inkişaf mövzularında analitik dəstək verib. 2000-ci illərin sonlarından etibarən Valday Klubu artıq müstəqil təşkilati struktura malik olub və “Valday Diskussiya Klubu Fondu” yaradılıb. Hazırda klubun bütün tədbirləri, illik iclasları, regional sessiyaları və analitik hesabatları məhz bu fond tərəfindən təşkil olunur. Fond Moskvada yerləşir və klubun daimi icraedici orqanı hesab olunur. Rəsmi olaraq Valday Klubu dövlət qurumu deyil, lakin onun fəaliyyəti Rusiya hakimiyyət dairələri, xüsusilə də Rusiya Prezident Administrasiyası tərəfindən siyasi və institusional baxımdan dəstəklənir. Vladimir Putinin klubun illik iclaslarında mütəmadi iştirakı bu platformanın Kreml üçün strateji əhəmiyyət daşıdığını açıq şəkildə göstərir.
Nahid SALAYEV
