“Azərbaycan güc yolu ilə öz maraqlarının tam şəkildə həyata keçirilməsini təmin etdi, eyni zamanda, öz qalib ölkə nüfuzunu təsdiqləmiş oldu, bu isə müasir dünyada olduqca zəruridir”. Bu fikri Rusiyanın Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Sergey Markov “Qarabağ münaqişəsinin tam başa çatmasından sonra Cənubi Qafqazın inkişafı” adlı onlayn görüşdə bəyan edib.
Onun sözlərinə görə, bu gün beynəlxalq institutların böhran keçirməsi ucbatından çoxlu sayda ölkənin hərbi resurslara müraciət etməyə məcbur qaldığı bir şəraitdə prezident İlham Əliyev zəfərin simvollarından biridir: “Tam qələbənin əldə edilməsi indi bütün dünyada zəruri sayılan təcrübədir”. Ekspertin fikrincə, hazırda dünyada geosiyasi vəziyyət kəskin şəkildə dəyişib və Cənubi Qafqazda müxtəlif layihələrin yarışı gedir: "Bir neçə variant var. Bunlardan biri Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanın, həmçinin Cənubi Qafqazla həmsərhəd olan Rusiya, Türkiyə və İranın daxil olduğu "3+3" formatıdır. Onlar təhlükəsizlik tədbirləri və iqtisadi əməkdaşlıq barədə razılığa gəlirlər". Onun fikrincə, bu formatda bölgənin bütün dövlətləri üçün faydalı olacaq vahid iqtisadi məkanın yaradılması müzakirə edilə bilər. “Bu, biri Zəngəzur olan bir neçə regional nəqliyyat dəhlizinin açılması əsasında mümkündür”. Politoloq həmçinin qeyd edib ki, xarici aktorlar, ilk növbədə Fransa bu gün Cənubi Qafqaz ərazisinə daxil olmağa çalışır: "Bu, Fransanın Nigeri Ermənistanla əvəzləmək cəhdidir. Hazırda Ermənistanda Amerika hərbi bazasının yaradılması məsələsi müzakirə olunur". Qeyd edək ki, Azərbaycan Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasının tərəfdarıdır. Çünki bölgədə sülh, əməkdaşlıq və rifahın təmin olunması üçün sülh sazişinin imzalanması vacib əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan bu məsələdə istənilən ölkənin, beynəlxalq təşkilatın vasitəçilik təşəbbüsünü alqışlayır. Lakin bu cür təşəbbüslər səmimi və tərəfsiz olmalıdır. Daha Fransanın mövqeyi kimi sırf qərəz üzərində qurulmamalıdır. Bu arada, Azərbaycana qarşı mübarizəsində heç bir uğur əldə edə bilməyən Fransa hansısa əhəmiyyət kəsb etməyən, sadəcə kağız parçası olan sənədlərlə ölkəmizə təsir etməyə çalışır. Məsələn, Fransa BMT İnsan Hüquqları Şurasında Azərbaycan əleyhinə bəyanat qəbul edilməsinə nail oldu. Bəyanatda Azərbaycanın Qarabağ bölgəsindən ermənilərin köçməsinin səbəblərinə dair iddialar səsləndirilib. Amma bu iddialar əsassız və böhtan xarakterlidir. Bəyanatda ermənilərin Qarabağdan köçməsi faktı ilə bağlı manipulyasiyalara yol verilib. BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının 54-cü sessiyası zamanı Azərbaycan nümayəndə heyəti Fransanın bəyanatına cavab olaraq bəyanatla çıxış edib. Azərbaycan nümayəndə heyəti bəyanatında Fransanın beynəlxalq hüququn prinsiplərinə açıq-aşkar məhəl qoymaması, Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı ölkənin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsinə selektiv yanaşması, son 30 ilə yaxın müddət ərzində Azərbaycan ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğaldan azad edilməsində, bir milyona yaxın azərbaycanlı məcburi köçkün və qaçqının, o cümlədən Ermənistandan zorakılıqla qovulmuş 300 min azərbaycanlının öz doğma yurdlarına qayıtmasında qərəzsiz vasitəçilik rolunun uğursuzluğa düçar olması səbəbindən bu proseslərdə heç bir rolunun olmadığını vurğulayıb. Bildirilib ki, Ermənistan mətbuatında yayılan və 34 ölkənin birgə bəyanatı kimi təqdim edilən bəyanat, əslində, yalnız Fransa və Ermənistan adından verilib.
Bundan başqa, Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) “Dağlıq Qarabağda humanitar vəziyyət” adlı qətnamə qəbul edib. Ermənistanın AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Ruben Rubinyan qeyd edib ki, qurum həmçinin eyniadlı tövsiyə qəbul edib. Rubinyan bildirib ki, bu sənədlərdə, guya Qarabağın erməni əhalisinin fiziki “məhv olmaq” təhlükəsi və Azərbaycan hakimiyyətinin “ermənifobiya siyasəti” səbəbindən öz vətənini tərk etdiyi göstərilir: “Assambleya Nazirlər Komitəsini Avropa Şurasına üzv ölkələrin üzərinə götürdüyü öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ilə bağlı 1994-cü il bəyannaməsinə əsaslanaraq, Azərbaycanla bağlı monitorinq prosesi keçirməyə çağırır. Azərbaycan öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilməsə, Assambleyanın Azərbaycan nümayəndə heyətinin mandatına etiraz etməkdən başqa yolu qalmayacaq, bu o demək olacaq ki, Azərbaycan nümayəndə heyətinin AŞPA-da iştirakı ən azı məhdudlaşacaq”. Bundan əvvəl Avropa Parlamentində də belə qərəzli sənəd qəbul olunub. Lakin bütün bunlar hansısa əhəmiyyətə malik deyil və yalnız tövsiyə xarakterlidir. Bunu Ermənistan parlamentinin keçmiş deputatı, “Təhlükəsizlik və Demokratiya” hüquq müdafiə təşkilatının prezidenti Naira Zöhrabyan da etiraf edir: “AŞPA qətnamə qəbul edib: “etnik təmizləmə”, “artsax xalqının fiziki məhv edilmə təhlükəsi”, Azərbaycanın “hərbi təcavüzünü pisləmək”. Sual verirəm, bəs sonra? AŞPA-nın qətnamələri Avropa Parlamentinin qətnamələri kimi, hüquqi qüvvəyə malik deyil. Azərbaycana qarşı konkret sanksiyalar təklif ediblərmi? Bir neçə gün əvvəl Avropa Parlamenti daha irəli gedərək, Avropa Birliyinə Azərbaycana sanksiyalar tətbiq etməyi tövsiyə etdi. AB Azərbaycana qarşı sanksiyalar tətbiq etdimi? Təbii ki, yox! Üstəlik, AB liderləri bəyan etməkdə davam edirlər ki, Azərbaycana sanksiyalar tətbiq etmək planları yoxdur”. Zöhrabyan bildirib ki, bu müraciətlər adi kağız tullantılarıdır, zibildir: “AB-nin Azərbaycanla qaz müqavilələrinə xitam verməyəcəyindən, hansısa sanksiyaya əl atmayacağından əminəm. Bu sənədlərin heç bir hüquqi nəticəsi yoxdur”. Zöhrabyan həmçinin bildirib ki, Avropa Ermənistanda insan haqlarının pozulmasına da göz yumur: “Buradakı görüşlərim zamanı, məsələn, Armen Aşotyanın siyasi məhbus olduğunu etiraf etməyən yox idi, amma Ermənistanla bağlı həmməruzəçilərin niyə bunu qeyd etmədiyini soruşanda, cavab ancaq budur: çünki hazırda bölgədən Rusiyanı təmizləmək üçün Avropaya ən təsirli vasitəsi kimi Nikol Paşinyan lazımdır. Ona görə də Nikol Ermənistanda nə edirsə etsin, bütün medianı məhv etsin, bütün rəqiblərini həbs etsin, lap meydanlara gilyotinlər qoyub hamının başını kəssin, Qərb bütün bunlara açıq gözlə baxacaq və buna "demokratiya" deyəcək”. Beləliklə Qərbdə, Fransa başda olmaqla, bəzi dairələrin ikiüzlülüyü Ermənistanda da etiraf olunur.
Samirə SƏFƏROVA
