Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan hər gün yeni bir bəyanatla çıxış edir və elə zənn edir ki, açıqladığı məsələlərlə nə isə irəliyə bir addım ata bilər. Amma əksinə, hər dəfə özünü çıxılmaz dalana sürükləyir. Nikol Paşinyan Parisdə Fransa prezidenti Emmanuel Makronla görüş sonrası yeni xəritədən bəhs edib və yeni xəritələr əsasında Azərbaycana sülh müqaviləsi təklif edib. “Ermənistan müstəqil dövlətlərin əməkdaşlığını əsas gətirən 1991-ci il 8 dekabr tarixli müqavilə əsasında Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır”.
Paşinyan “Ermənistanla Azərbaycan arasında dəqiq sərhəd olmadığı, sərhədin demarkasiyası və delimitasiyası aparılmadığına dair fərziyyələrin reallıqla heç bir əlaqəsi yoxdur. Sovet Ermənistanı ilə Sovet Azərbaycanı arasındakı inzibati sərhədlər iki ölkənin müstəqilliyinin ilk aylarında dövlət sərhədlərinə çevrildi, belə ki, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan 1991-ci il dekabrın 8-də Müstəqil Dövlətlər arasında əməkdaşlığın qurulması haqqında sazişi imzalayıb ratifikasiya etdilər. Üstəlik, hər iki ölkə indiyədək MDB-nin üzvüdür” deyə bildirib. Paşinyanın fikrincə, uzunmüddətli həll yolları üçün 1991-ci il 8 dekabr tarixli razılaşma ilə yenidən təsdiq edilmiş sərhədlərin qarşılıqlı tanınması ilə Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsini imzalamaq lazımdır.
Belə fikirlər var ki, sözügedən sənəd ortaya çıxsa, ona istinad edilsə Ermənistan daha pis vəziyyətə duşər. Paşinyanın bəhs etdiyi nə sənəddir ki, ona ümid bağlayır?
“Bu gün Ermənistan yalvarmaq, güzəştlərə getmək məcburiyyətində qalıb”
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Paşinyan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaq məcburiyyətindədir. Bu, imzalanması nəzərdə tutulan sülh sazişində göstəriləcək, sülh sazişinə daxil ediləcək. Bu addımına haqq qazandırmaq üçün Paşinyan tez-tez 8 dekabr 1991-ci il sazişinə, razılaşmasına istinad edir. Məlumdur ki, həmin gün Müstəqil Dövlətlər Birliyinin (MDB) yaradılması haqqında saziş imzalanıb. Bu sazişə əsasən MDB-yə daxil olan dövlətlər bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanımalı və ona hörmət etməlidir. Paşinyan “biz MDB-yə daxil olarkən artıq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımışıq” dedi və məsuliyyəti özündən əvvəlki rəhbərliyin, Levon Ter-Petrosyanın üstünə atır ki, bu addım artıq atılıb” - deyə bildirdi.
Partiya sədrinin fikrincə, məqsəd Ermənistanda populyar olmayan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaq məsələsidir və Paşinyan buna getmək məcburiyyətindədir. A.Səmədovun sözlərinə görə, lakin bütün digər hallarda olduğu kimi, bu dəfə də məsuliyyəti kiminsə üstünə atır, öz üzərinə götürmək istəmir. “8 dekabr 1991-ci il sazişində Ermənistanı pis vəziyyətə qoyacaq nə isə varmı? Təbiidir ki, yoxdur. Çünki söhbət MDB-nin yaranması haqqında sazişdən gedir. Sənəd açıq sənəddir və orada gizli maddələr yoxdur, istənilən adam o razılaşma ilə tanış ola bilər. Ermənstan da MDB-nin yaradıcılarından sayılır. Azərbaycan sonradan qoşulub, amma Ermənistan MDB-nin yaradıcılarından hesab olunur. Ərazi bütövlüyünün tanınması indiki şəraitdə təbiidir ki, sərhədlərin delimitasiya məsələsini sürətləndirəcək. Ərazi bütövlüyünün tanınması delimitasiya olmadığı halda da mümkündür. Dövlətlər bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıyırlar və bundan sonra yaradılmış komissiyalar delimitasiya razılaşması üzərində işə başlayırlar. Bu uzun sürən, bəzən illərlə uzanan bir prosesdir. Ona görə də, delimitasiya olmadan da belə bir tanınma mümkündür və əslinə qalsa vacibdir. Ermənistan da bu addımı atmaq məcburiyyətindədir. Təsadüfi deyil ki, MDB-nin yaradılması haqqında sazişi imzalayan Levon Ter-Petrosyan elə bu günlərdə Paşinyana təklif etdi ki, qısa müddətdə Azərbaycanla sülh sazişini imzalasın, “hətta bu sülh sazişi təslim aktı olsa da, mütləq imzalanmalıdır” dedi. Əks halda Paşinyandan sonra gələcək şəxs daha ağır şərtlərlə sülh sazişini imzalamaq məcburiyyətində qalacaq. Bu gün erməni cəmiyyəti Levon Ter-Petrosyanın 1997-ci ildə etdiyi xəbərdarlığı nədənsə xatırlamaq istəmir. “Nezavisimaya qəzeta”da məqalə ilə çıxış edən Levon Ter-Petrosyan “biz bu gün qəbul etmədiyimiz şərtləri sabah əldə etmək üçün yalvarmaq məcburiyyətində qalacağıq” deyirdi. Həqiqətən də, bu gün Ermənistan yalvarmaq, güzəştlərə getmək məcburiyyətində qalıb. Ancaq erməni cəmiyyəti nə o xəbərdarlığı xatırlayır, nə də o müdrik sözləri söyləyən və bu sözləri deyəndən bir neçə ay sonra istefaya getmək məcburiyyətində qalan Levon Ter-Petrosyana öz minnətdarlığını bildirmək ehtiyacını bildirməyi hələ ki, hiss etmir. Son parlament seçkilərində Ter-Petrosyanın məğlubiyyətə uğraması da erməni cəmiyyətinin ağıllı, müdrik siyasətçilərə nə qədər az dəyər verdiyinin göstəricisidir” - deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
