Sentyabrın 21-də Rusiya prezidenti Vladimir Putin xalqa müraciətində ölkəni qorumaq üçün nüvə silahından istifadə etməyə də hazır olduğunu bəyan etdi. Onun dedikləri son günlər bütün dünya liderlərinin çıxışlarında səslənir. Xarici analitiklər, “Soyuq müharibə” dövründə olduğu kimi, taktiki nüvə silahlarının tətbiqi ehtimalından danışırlar.
Nüvə silahlarını şərti olaraq iki böyük sinfə bölmək olar: strateji nüvə sistemləri və taktiki nüvə silahları. Birinci sinfə digər qitələrə çata bilən ağır uzaqmənzilli nüvə silahları aiddir. İkinci sinfə isə çoxsaylı taktiki nüvə silahları.
Həm Rusiyanın, həm də ABŞ-ın böyük taktiki nüvə silahları ehtiyatları var. ABŞ Rusiyanın mümkün nüvə silahından istifadəsinə cavab verəcəyini bildirib. Bunu ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Ceyk Sallivan deyib:
"Ağ Ev bu silah növündən istifadənin fəlakətli nəticələri barədə Rusiyaya xəbərdarlıq edib. Biz Kremlə birbaşa dedik ki, nüvə silahından istənilən istifadə Rusiya üçün fəlakətli olacaq. ABŞ və müttəfiqlərimiz buna sərt cavab verəcəklər. Bunun nə ilə nəticələnəcəyi barədə dəqiq və konkret danışdıq”.
ABŞ və Rusiyanın bir-birini nüvə silahı ilə hədələməsi blefdir, yoxsa real ola bilər?
Hərbi-siyasi ekspert Emin Həsənli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra bəşəriyyəti ən çox narahat edən məsələ nüvə silahından istifadədir: “Məlumdur ki, 1945-ci ildə Amerika Yaponiyanın iki şəhərinə nüvə bombası atdı və bunun nəticəsində minlərlə insan həlak oldu. Yaponiya uzun müddət bu faciənin nəticələrini aradan qaldıra bilmədi. Bundan sonra Sovet İttifaqı da nüvə silahı əldə etdi və hər zaman bəşəriyyəti qorxudacaq şəkildə bir nüvə təhdidi mövcud olmağa başladı. Xüsusən də Sovet ittifaqı ilə ABŞ arasında müharibənin olacağı düşünülürdü. SSRİ dağıldıqdan sonra bu fikir xeyli səngidi. Son dövr isə bu fikirdən yenə istifadə edilir. Dünyada ən çox nüvə silahı Rusiya və Amerika Birləşmiş Ştatlarındadır. Dünyanın bir neçə ölkəsində də büvə silahı mövcuddur. Bu ölkələrə silahın yayılmasının səbəbi SSRİ və Amerikanın öz müttəfiqlərinə onu verməsidir. Bəzi ekspertlər deyir ki, heç kim ondan istifadə etməyəcək. Nüvə silahı yalnız dövlətlərin özlərini qoruması üçündür. Sual olunur: əgər belə bir məsələ varsa, dövlətlər sülh istəyirsə, niyə nüvə başlıqlarını ləğv etmirlər? Qorbaçovun razılaşmasında bir qisminin ləğvi nəzərdə tutulurdu. Amma bu müqavilə də pozuldu. Son Ukrayna müharibəsində bu məsələ yenidən gündəmə gəldi. Hətta tez-tez Putinin yanında olan hərbçilərin əllərindəki bağlamaları göstərib nüvə düyməsinə işarə edirdilər. Mən də düşünürəm ki, nüvə silahından istifadə olunmayacaq. Kimyəvi və bioloji silahdan istifadə oluna bilər. Amma geniş miqyasda düşünmürəm. Yenə də bu, böyük faciələrə gətirib çıxara bilər. Bunun miqyası 1945-ci ildə Yaponiyada istifadə edilən miqyasdan dəfələrlə böyükdür. Əgər 3-cü dünya müharibəsi olacaqsa, 4-cü dünya müharibəsinin qılınc- qalxanla, oxla olacağı gözlənilir. Çünki dünyanın sonu olacaq. Təəssüflər olsun ki, son dövrlər BMT-nin nüfuzunun itirilməsi, dünyada sülhlə bağlı çağırışlara əhəmiyyət verməmək, böyük dövlətlərin öz maraqlarına görə müharibə faktorlarından istifadə etməsi yeni təhdidləri hər zaman saxlayacaq. Bütün bunlara baxmayaraq, nüvə başlıqlarından istifadə olunmasa da, gələcəkdə dünya birliyi bunların ləğvini düşünməlidir. Əgər nüvə silahı varsa, hər zaman istifadə edilmə versiyası da var deməkdir. Dünyada ən böyük gəlir sahələrindən biri silah istehsalıdır. Silah istehsal edilirsə müharibələr də qaçılmazdır. O cümlədən nüvə silahının da istehsalı, onun qorunması milyardlarla vəsaitə başa gəlir. Əgər o qədər vəsait xərclənirsə, bu da hər zaman bəşəriyyət üçün ən əsas təhdidlərdən biri olaraq qalacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
