UNESCO Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə işğal dövründə dəymiş ziyanı qiymətləndirmək üçün hələ də missiya göndərməyib. Bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 77-ci sessiyasında çıxışı zamanı deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan uzun illər Ermənistanı qiymətləndirilmə və regiondakı mədəniyyət abidələrinin qorunmasına köməklik göstərmək üçün UNESCO-nun müstəqil missiyasını dəstəkləməyə çağırıb: “2020-ci ildə bu torpaqların Ermənistan tərəfindən işğalına son qoyulmasına baxmayaraq, UNESCO-nun missiyası hələ də bu ərazilərə səfər etməyib. Mən bir daha açıq şəkildə bu missiyanın həyata keçirilməsinə çağırıram”, - deyə XİN rəhbəri bildirib.
Nazir qeyd edib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdəki dağıntıların səviyyəsi bu ərazilərdə Azərbaycanın bütün izlərini məhv etmək istəyini açıq şəkildə göstərir: “Ermənistan 30 il ərzində bu ərazilərdə etnik təmizləmə aparıb, insanları qanunsuz olaraq ora köçürüb ki, bu da beynəlxalq hüququn ciddi şəkildə pozulmasıdır.
Qeyd edək ki, 2022-ci ilin fevral ayının 4-də Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin, Fransanın Avropa İttifaqına sədrliyi qismində Prezident Emmanuel Makronun, Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə videoformatda keçirlən görüşdə UNESCO-nun Azərbaycana və Ermənistana missiyanın göndərilməsinə dair razılıq əldə edilib. Lakin bir neçə ay keçməsinə baxmayaraq, hələ də UNESCO-nun məlum missiyası gəlməyib. Azərbaycan xarici işlər naziri də məhz bu razılılığı nəzərdə tutaraq yenidən UNESCO-ya səslənir və onun öhdəliyini xatırladır.
Göründüyü kimi, UNESCO 4 fevral razılaşmasına əməl etmək istəmir. UNESCO fevralda gəlinən razılığa məhəl qoysaydı, Bayramov belə haqlı tənqidi etməzdi.
UNESCO niyə ləngiyir? Niyə fevral danışıqlarına əməl etmir?
“UNESCO-nun missiyasının regiona gəlişinin gözlənilməsi çətin məsələdi”
Qafqaz Tarixi Mərkəzinin direktoru Rizvan Hüseynov şərhində bildirdi ki, bu məsələ dəfələrlə onun iştirakı ilə “Bakı-Xəbər”də müzakirə edilib. “Haqlı olaraq qeyd edilir ki, hələ fevral ayında imzalanan dördtərəfli sənədə görə və UNESCO-nun öz üzərinə götürdüyü məsuliyyətə əsasən qurum bu missiyanı işğaldan azad edilmiş ərazilərə göndərməli idi. Ancaq göndərməyib. Yadınıza gəlirsə, keçən müzakirələrdə vurğulayırdıq ki, UNESCO Fransada yerləşir. Bu qurum əsasən, Fransanın siyasətini yeridir və biz hamımız da Fransa-erməni əlaqələrini, münasibətlərini bilirik. Fransanın da Azərbaycana neqativ münasibətindən xəbərimiz var. Ona görə də, bu missiya həyata keçirilsəydi mən çox təəccüblənərdim. Bilirsiz ki, UNESCO-nun baş direktoru Odre Azule tam anti-Azərbaycan və ermənipərəst mövqeyindədir. Hətta onun bəzi fikirləri etik davranışlardan uzaqdır, millətçilik və rasizim, anti-islam, anti-türk çaları olur ifadələrində. Ona görə də UNESCO-nun missiyasının regiona gəlişinin gözlənilməsi çətin məsələdir”.
R.Hüseynovun sözlərinə görə, hər halda Azərbaycanın xarici işlər naziri bu çıxışı ilə bütün dünya qarşısında bəyan edir ki, UNESCO və onun arxasında duran qüvvələr, yerləşdiyi ölkə Fransa tam anti-Azərbaycan meyllidir, sülh istəmirlər, tərəf tuturlar, Ermənistanın mövqeyindən çıxış edirlər. “Bu da heç də sülhə, sabitliyə qulluq etməyəcək bir mövqedir. Bu baxımdan həm də demək istəyirəm ki, UNESCO-nun özü missiya göndərmək istəməsə də, UNESCO-da çox mühüm vəzifədə olan alimlər var. Həmin alimlər sırf bizə lazım olan sahədə çalışırlar. Orada mədəni irsin araşdırılması, abidələrin bərpası və saxtakarlığın ifşası üzrə çox mötəbər alim dostlarımız var və bu alimlər qrupu Azərbaycana, işğaldan azad olmuş ərazilərə gəlmək istəyir, bu işləri icra ermək arzusundadır, sonra da UNESCO-nun rəhbərliyinə hesabat təqdim etmək istəyirlər. Eləcə də dünya irsi ilə məşğul olan elmi institutlara və siyasi dairələrə müraciət göndərmək istəyirlər. Nəticə etibarı ilə imkanları var ki, bizim seçdiyimiz erməni vandalları tərəfindən dağıdılan, yaxud mahiyyəti dəyişdirilən dini memarlıq abidəsini UNESCO-nun qorunan mədəni irs üzrə ilkin siyahısına daxil etsinlər. Azərbaycan tərəfi bu ideyaya yüksək səviyyədə dəstək versə, bu məsələyə can yandıran mütəxəssislərin missiyası Azərbaycana gəlib bu işi icra edəcək”.
R.Hüseynov qeyd etdi ki, həmin alimlər qrupu Qafqaz Tarixi Mərkəzi ilə sıx əməkdaşlıq edir. Bu istiqamətdə təklif verdiklərini deyən R.Hüseynov əlavə etdi ki, bu məsələni ictimiləşdirməklə konkret dəstək gözləyirlər. Onun fikrincə, UNESCO-nun daxilindən gəlmək istəyən bu missiya çox böyük işlər görə bilər.
İradə SARIYEVA
