“İşğaldan azad olunmuş yerlərdə gördüyümüz mənzərə əsl faciədir, dini məbədlərin dağıdılması qəbulolunmazdır”. Bunu Azərbaycanda səfərdə olan İslam Dünyası Elm, Təhsil və Mədəniyyət Təşkilatının (ICESCO) baş direktoru Salim bin Məhəmməd əl-Maliki deyib.
ICESCO-nun baş direktoru bildirib: “Biz işğaldan azad olunmuş torpaqlara səfər zamanı bütün kəndlərin, yaşayış yerlərinin, tarixi və dini abidələrin dağıdıldığını gördük. Məscidlərin, dini məbədlərin dağıdılması, təhqir olunması, vandallığa məruz qalması qəbulolunmazdır. Dini məkanlara hörmətlə yanaşılmalı, onlar qorunmalıdır. Əminəm ki, dağıdılmış bu ərazilərdəki bütün dini-mədəni abidələr bərpa olunacaq. Təbii ki, yalnız ölkə və bölgə, region səviyyəsində deyil, dünya səviyyəsində insanların dini inanclarına fərq qoyulmamalı, hər bir dinə məxsus məbədlərə hörmət olunmalıdır.
Hər bir müharibə təəssüf ki, əraziləri dağıntılara məruz qoyur, həmçinin, müxtəlif obyektləri. Amma buna baxmayaraq, dini-mədəni məkanların və mədəni irsin dağıdılması yolverilməzdir.
Bəzən biz məlumatları alırıq, eşidirik, oxuyuruq. Amma gəlib gözümüzlə gördüyümüz mənzərə bizi çox kədərləndirir və hər birimizə təsir edir”.
Onun sözlərinə görə, ilk növbədə, Azərbaycan hökuməti tərəfindən müəyyən sorğular göndərilməlidir və bundan sonra müstəqil ekspertlər komitəsi tərəfindən həmin sorğular dəyərləndiriləcək: “Mədəni irs abidələrinin İslam Dünyası İrsi Siyahısına daxil olunması həm də o deməkdir ki, bu mədəni obyektlər, dini abidələr ICESCO tərəfindən qorunacaq. Bizim əsas məqsədimiz mədəni-dini irsə aid olan abidələri qorumaqdır. Eyni zamanda, vurğulamaq istərdik ki, biz bütün dinlərə aid dini abidələri qoruyuruq.
Bizə bu ərazilərdəki vəziyyəti yerində görməyimizə şərait yaratdığına görə Azərbaycan hökumətinə təşəkkürümüzü bildiririk. Ümid edirəm ki, bu yerlər yenidən bərpa olunandan sonra bura bir daha gəlmək imkanımız olacaq”.
“ICESCO kimi digər beynəlxalq təşkilatların da, dövlətlərin nümayəndələrinin də baş verənləri yerindəcə görüb təsbit etməsi...”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ICESCO-nun baş direktorunun rəhbərlik etdiyi missiyanın azad olunmuş Azərbaycan torpaqlarına getməsi və burada şahidi olduqlarını dəhşət, faciə adlandırması erməni vandalizminin beynəlxalq aləmdə ifşa edilməsinə birmənalı dəstək olacaq: “Biz burada onu görürük ki, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinin, eləcə də böyük bir missiya ilə işğaldan azad edilən ərazilərimizə səfər edən ICESCO-nun baş direktoru bu dəhşətli mənzərəni gözləri ilə görüb faktları yerindəcə dəqiqləşdirəndə bir sıra detallar ortaya çıxır. Bilirik ki, Azərbaycanın əleyhinə daimi təbliğat aparan Ermənistan, erməni lobbisi və onların yandaşları var. Müəyyən dərəcədə bu antitəbliğat da təsir göstərir ki, məhz xristian dünyasında Azərbaycan, azərbaycanlılar “vəhşi obraz”ında qələmə verilir. Əssasız olaraq “xristian abidələrini dağıtdılar, ermənilərə qarşı facilər törətdilər” kimi iddialar səsləndirirlər. Ancaq torpaqlarımız işğaldan azad edildikdən sonra ICESCO-nun missiyası bu ərazilərə səfər etdi və erməni vandalizminin canlı şahidi oldu. İstər ISESCO, istərsə də digər beynəlxalq təşkilatlar olsun, məsələni yerində təsbit edəndə, dağıdılmış, təhqir olunmuş məscidlərimizi, dini abidələrimizi, yerlə-yeksan edilən kəndlərimizi, şəhərlərimizi, yox edilmiş, məhv edilmiş Ağdamımızı görəndə və gerçəkliklərlə tanış olanda, şübhəsiz ki, fikirlərində dəyişiklik yaranır. Ümid edirəm ki, ICESCO-nun baş direktorunun rəhbərlik etdiyi missiyanın azad edilmiş ərazilərimizə səfər etməsi və burada gördükləri dəşhətli mənzərəni faciə adlandırması erməni vandalizminin dünyada tanıdılmasına təkan verəcək. Bütün hallarda, bu missiyanın səfəri təqdirəlayiqdir. ICESCO kimi digər beynəlxalq təşkilatların da, dövlətlərin nümayəndələrinin də baş verənləri yerindəcə görüb təsbit etməsi, erməni vandalizminin dəhşətlərini görüb onu dilə gətirməsi zəruridir. Əslində, həqiqəti bilənlər çoxdur, ancaq həqiqəti görməzdən gəlib ikili standartlar tətbiq edən beynəlxalq təşkilatlar və dövlətlər də var”.
F.Ələkbərli hesab edir ki, ICESCO-nun baş direktorunun rəhbərlik etdiyi missiyanın azad edilmiş ərazilərimizə səfər etməsinin ardınca erməni vandalizminə göz yuman və Azərbaycana qarşı ədalətsiz mövqe tutan məlum beynəlxalq təşkilatlar da azad olunmuş ərazilərimizə missiya göndərməlidir. “Mənə elə gəlir ki, onların da ISESCO kimi gəlib məsələni yerində görməsi Azərbaycanın regionda, dünyada mövqeyi daha da güclənəcək, haqq işimizin beynəlxalq səviyyədə müdafiəsində irəliləyişlər, inkişaf olacaq. Ümumiyyətlə, fikrimcə, Azərbaycana qarşı qərəzli olan beynəlxalq təşkilatların və dövlətlərin də bura gəlməsi vacibdir. Hətta onları məcbur edib azad edilmiş ərazilərimizə gətirmək lazımdır ki, gəlib bütün dəhşətləri gözləri ilə görsünlər, mövqe bildirsinlər. Bura İrandan, Yunanıstandan, ATƏT-in fəaliyyətsiz həmsədr ölkələrindən - Rusiyadan, Fransadan, ABŞ-dan müvafiq nümayəndələri dəvət etmək lazımdır ki, gəlib Ermənistanın cinayətlərinin bir daha şahidi olsunlar, görsünlər, biz necə qəddar düşmənlə üz-üzə olmuşuq. Onsuz da onlar həqiqəti bilirlər, lakin onu dilə gətirməkdən imtina edirlər” - deyə F.Ələkbərli bildirdi.
F.Ələkbərli, həmçinin, vurğuladı ki, işğaldan azad edilən ərazilərimizdə yerləşən dini abidələrin, məscidlərin ISESCO-ya daxil edilməsi məsələsi də nəzərdən keçirilməlidir. O hesab edir ki, bu abidələr, məscidlər, eyni zamanda, İslam dünyasının sərvətidir və onların müdafiəsinin ISESCO səviyyəsində təşkil edilməsi vacibdir.
İradə SARIYEVA
