Silahlı münaqişələr zamanı uşaqların zərər çəkməməsi üçün uşaq hüquqlarının müdafiəsi barədə hələ 1924-cü ildə Millətlər Cəmiyyəti tərəfindən Uşaq hüquqları haqqında Cenevrə Bəyannaməsi, BMT yaradılandan sonra, 1948-ci ildə Baş Məclis tərəfindən İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə, 1959-cu ildə isə Uşaq hüquqları Bəyannaməsi qəbul edilib.
1949-cu il 12 avqust tarixli IV Cenevrə Konvensiyası və 1977-ci il Beynəlxalq silahlı münaqişə qurbanlarının müdafiəsinə dair Cenevrə konvensiyalarına I əlavə protokol mülki əhalinin, o cümlədən, uşaqların mühafizəsi haqqındadır.
1954-cü ildə uşaqların müdafiəsi üçün BMT-nin Uşaq Fondu (UNİSEF) yaradıldı, 1989-cu il noyabrın 20-də BMT Uşaq Hüquqları Konvensiyasını qəbul edib. BMT Baş Məclisi 1974-cü il 14 dekabr tarixli qətnaməsinə əsasən qəbul etdiyi Fövqəladə hallarda və silahlı münaqişələr dövründə qadınların və uşaqların müdafiəsi haqqında Bəyannamənin 1-ci bəndində deyilir ki, mülki əhaliyə, xüsusən də onun ən müdafiəsiz hissəsi olan qadınlara və uşaqlara saysız-hesabsız əzab-əziyyət gətirən hücumlar, bombalamalar qadağan edilir və belə hərəkət pislənilməlidir. 5-ci bəndə görə isə müharibə edən tərəflərin hərbi əməliyyatların gedişində və ya işğal edilmiş ərazilərdə həbs etmə, işgəncə vermə, güllələmə, kollektiv cəzalandırma, mənzilləri dağıtma və yaşayış yerlərindən zorla qovma daxil olmaqla, qadınlara və uşaqlara qarşı törətdikləri bütün repressiya və qəddar, insanlıqdan kənar davranış formaları cinayətkar hərəkətlər hesab edilir.
Bütün bunlara baxmayaraq, münaqişələr zamanı uşaqların təhlükəsizliyi ilə bağlı çox ciddi problemlər var.
Dünyada müharibələrdən zərər görən uşaqlar arasında Azərbaycan uşaqları xüsusi yer tutur. Ümumilikdə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən 200-dən çox azərbaycanlı uşaq öldürülüb.
Ermənilərin uşaqlara qarşı münasibəti hələ də dəyişməyib. İkinci Qarabağ Müharibəsi dövründən ermənilər dinc əhalini hədəfə almaqda davam edir. Ermənilərin mülki əhalini hədəfə alması nəticəsində 10 uşaq həyatını itirib.
Erməni silahlı qüvvələri tərəfindən oktyabrın 27-də saat 16 radələrində Bərdə rayonunun Qarayusifli kəndi müxtəlif istiqamətlərdən ağır artilleriyadan atəşə tutulub. Erməni hərbi cinayəti nəticəsində 4 mülki vətəndaşımız həlak olub ki, onlardan biri də 2013-cü il təvəllüdlü İsgəndərova Aysu Rövşən qızıdır.
Bununla da sentyabrın 27-dən bu günədək Ermənistan silahlı qüvvələrinin yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutması nəticəsində həlak olmuş uşaqların sayı 10-a çatıb.
“Azərbaycanda uşaqların pozulmuş hüquqlarının bərpası üçün dünya ictimaiyyəti, beynəlxalq təşkilatlar ədalətli mövqe tutmalıdırlar”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, ermənilərin bu vəhşiliyi XXI əsrin insanlığa qarşı ən qansız hücumu kimi qiymətləndirilməlidir. Mənfur düşmən humanitar atəşkəs haqqında razılığa məhəl qoymadan yenə öz çirkin xislətinə sadiq qalaraq, qocalara, qadınlara və uşaqlara belə rəhm etmir: “Bütün dünyaya bəllidir ki, Ermənistan dinc sakinləri hədəfə alır. Onlar gözləyirlər ki, bunun qarşılığında Azərbaycan da mülki şəxslərin yaşadığı yerlərə hücum etsin. Ancaq Azərbaycan beynəlxalq hüquqa hörmət edərək bu addımı atmır. Ermənistanın məqsədi başqa ölkələri də müharibəyə cəlb etmək və bölgədə gərginlik yaratmaqdır. Artıq təkcə Azərbaycan deyil, bütün tərəqqipərvər ictimaiyyət də bu fikirdədir ki, Ermənistanın barbarlığına "dur" deyilməlidir və dünya bu vəhşiliyə qarşı öz etiraz səsini ucaltmalıdır. Ermənistanın bu əməli açıq terror və beynəlxalq cinayətdir. Bu təkcə müharibə cinayəti deyil, eyni zamanda, insanlıq əleyhinə törədilən ən ağır cinayətdir. İnsan nə qədər vəhşi və vicdansız olmalı, nə qədər insanlıq hissini itirməlidir ki, uşağa, qocaya, qadına, bir sözlə, yatan insanların üstünə raket atsın, körpə uşaqlara atəş açsın” .
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, Azərbaycanda uşaqların pozulmuş hüquqlarının bərpası üçün dünya ictimaiyyəti, beynəlxalq təşkilatlar ədalətli mövqe tutmalı, Ermənistandan işğalçılıq siyasətinə son qoymağı tələb etməlidirlər.
Günel CƏLİLOVA
