“Ölkəmizdə serialların çoxu əvvəlcədən yazılmış ssenari əsasında çəkilmir” “Bizdə yüksək səviyyəli serial ssenaristləri yoxdur”
Son illər dünya ölkələrində, xüsusən də Latın Amerikasında dəbdə olan serial ənənəsi artıq Azərbaycanda da yayılmağa başlayıb. Əsasən özəl kino şirkətləri tərəfindən istehsal edilən serialların səviyyəsi, eləcə də ssenarisi, rejissor işi peşəkarlar tərəfindən ciddi şəkildə tənqid edilir. Sözsüz ki, bu da səbəbsiz deyil. Serialların böyük əksəriyyətinin ssenarisi hədsiz dərəcədə zəifdir.
Məlumatlara görə, seriallar əvvəlcədən yazılan və təsdiqlənən ssenari əsasında çəkilmir. Yəni kinorejissor, ssenarist birləşib həftəlik çəkiliş üçün ssenari yazırlar. Bu da serialların məzmununa mənfi təsir göstərir.
Onu da bildirək ki, bu günlərdə Xalq artisti Rasim Balayev mətbuata müsahibəsində yeni çəkilən serialların ssenari probleminə də toxunub. O qeyd edib ki, seriallara dəvət alır, lakin serial çəkənlərə iradını bildirir: “Deyirəm, verin ssenarini oxuyum. Deyirlər, bizdə ssenari yoxdur. Ssenarini biz çəkiliş qurtarandan sonra yığışıb kollektiv yazırıq. Elə şey olar?” Xalq artisti, həmçinin, serial çəkənlərin bir çoxunun xaltura ilə məşğul olduğunu da vurğulayıb.
Bir sıra aktyor və aktrisaların bildirdiklərinə görə, hazırda Azərbaycanda mükəmməl serial ssenarisi yazan yoxdur. Onlar hesab edirlər ki, kinematoqrafiyamıza son dövrlər daxil olan serial ənənəsi inkişaf etdirilməli və serial dramaturgiyası yaradılmalıdır.
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, aktrisa Zülfiyyə Eldarqızı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, özü bir neçə serialda rol alıb və seriallara çəkilərkən bu halın şahidi olub. “Təəssüf ki, bu gün seriallar bizdə sənət örnəyi ola bilmir. Çünki seriala ciddi yanaşılmır. Bizdə yüksək səviyyəli serial ssenaristləri yoxdur. Ümumiyyətlə, ölkəmizdə serialların çoxu əvvəlcədən yazılmış ssenari əsasında çəkilmir. Bu faktdır. Serial çəkənlər ssenari məsələsinə barmaqarası baxırlar. Çəkilişə dəvət edirlər, gedib çəkilirsən, sonra obrazınla bağlı məlumat almaq istəyirsən, lakin sənin obrazın haqqında sənə məlumat vermirlər. Deyirlər ki, hələ bu hissə yazılmayıb. Çəkilirsən, bir də görürsən “sizi bu seriyada “öldürürük” ona görə də sizin rolunuz bitir” deyirlər. Bilirsiniz, bu, aktrisaya, aktyora necə psixoloji təsir göstərir?! Aktyor hazır ssenari əsasında çəkilmədiyi üçün, çox əziyyət çəkir. Elə hal olur ki, aktyorlar obrazın canlı alınması üçün improvizə etməyə məcbur olurlar. Deyim ki, seriallar, az-çox, aktyor oyununa görə baxımlı olur, ssenariyə görə yox. Bəzən deyirlər ki, serialların ssenarisi real həyatdan götürülür. Götürülsə də, mütləq cilalanmalıdır. Heç nəyi olduğu kimi təqdim etmək olmaz. Hesab edirəm ki, Azərbaycanda serial dramaturgiyası yaradılmasına ciddi ehtiyac var. Yoxsa dramaturji material əsasında çəkilməyən serialların heç bir effekti olmayacaq”.
O qeyd etdi ki, əsas problemlərdən biri serial çəkilişlərinə peşəkar kinodramaturqların dəvət edilməməsi ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, bu gün elə də böyük qələm təcrübəsi və istedadı olmayanlar seriallara ssenari yazırlar. “Peşəkar kinodramaturqlar bu işə cəlb edilməlidirlər ki, ortada nəticə olsun. Ssenaristlərin çoxu həyatı, kinonu bilməyən adamlardır, onları ictimai rəy maraqlandırmır. Ona görə də, görürsünüz ki, serial mövzularında şişirtmələr çoxdur. Bəzən ssenaristlər deyirlər ki, cəmiyyətə ziyan vuracaq mövzuya toxunmuruq. Amma seriallarda elə səhnələr verilir ki, onlar mənəvi cəhətdən insanlara zərər vurur. Deyirlər ki, seriallarla bağlı dünya təcrübəsində də reytinq xatirinə şişirtmələrə yol verilir. Ola bilsin belədir, ancaq onlar ortaya baxımlı məhsul qoyurlar” - deyə Z.Eldarqızı bildirdi.
Z.Eldarqızının sözlərinə görə, çox zaman aktyor və aktisalar rejissordan ssenari tələb edəndə onlar “bu gün dünyanın heç bir yerində seriallar hazır ssenari əsasında çəkilmir, hətta Türkiyənin bütün müasir seriallarının hamısı çəkilişin gedişində yazılan ssenari əsasında çəkilir” - deyirlər. “Mən inanmıram ki, belə olsun. Çünki Türkiyədə 100-200 seriallıq bir filmin, bir ekran əsərinin ssenarisinin yazılmasına səhlənkar yanaşma olduğuna inanmıram. Ona görə ki, hadisələrin ardıcıllığı dəqiqliklə gözlənir. Bu da o deməkdir ki, həmin serialların ssenarisi əvvəlcədən hazırlanır. Serialın ssenarisi hazır olmasa, bəs onda iri şirkətlər onlara necə maliyyə ayırır? Serialın ssenarisi hazır olmalıdır və o ssenarini çəkmək üçün prodüsser maliyyə qaynaqları axtarmalıdır. Xaricdə ortada konkret ssenarisi olmayan seriallara vəsait xərcləyənlər olmur” - deyə müsahibimiz bildirdi.
Çəkilən serialların ssenarisinin olmaması hazırda ciddi problemdir. Biz bununla çəkdiyimiz serialları nəinki xaricdə, heç yerli bazarda da satışa çıxara bilmərik. Serialların ssenarilərinin yaxşı vəziyyətdə olmamasının əsas səbəbi, qeyd etdiyimiz kimi, bu işin işbilənə həvalə edilməməsidir.
İradə SARIYEVA
