Po­li­sin asa­yi­şi qo­ru­ma fəa­liy­yə­ti haq­qın­da film və se­ri­al­lar ni­yə çə­kil­mir?

Fey­ruz Şa­mı­yev: "Po­lis­lə­rin cə­miy­yət­də ro­lu bir­ba­şa bə­dii film və se­ri­al­lar va­si­tə­si­lə ic­ti­ma­iy­yə­tə çat­dı­rıl­ma­lı­dır"

Tə­ra­nə Əli­za­də: "Yal­nız ki­no­da de­yil, bə­dii əsər­lər­də də po­li­sin müs­bət ob­ra­zı ya­ra­dıl­ma­lı­dır"

Qiy­mət Mə­hər­rəm­li: "Şə­hid po­lis­lə­rin dö­yüş yo­lu haq­qın­da ma­raq­lı se­ri­al­lar çək­mək olar"

Azər­bay­can po­li­si bir­mə­na­lı ola­raq cə­miy­yə­tin da­ya­ğı­dır. Po­lis yal­nız asa­yiş ke­şik­çi­si de­yil, o həm də öz fəa­liy­yə­ti ilə nü­mu­nə olan bir kə­sim­dir. Bu gün öl­kə­miz­də möv­cud olan sta­bil­lik, ci­na­yət­kar mü­hi­tin məh­dud­lu­ğu, mü­tə­şək­kil ci­na­yət­kar qrup­la­rın zə­rər­siz­ləş­di­ril­mə­si po­li­sin yo­rul­maz əmə­yi­nin bəh­rə­si­dir. Po­lis ge­cə-gün­düz cə­miy­yə­tin, döv­lət­çi­li­yin, döv­lə­tin ke­şi­yin­də da­ya­nır. Azər­bay­can po­li­si hə­mi­şə ayıq-sa­yıq­dır. Ge­cə­nin is­tə­ni­lən saa­tın­da kü­çə­də, yol­da sər­bəst, ma­neə­siz ge­dib gə­li­rik, bir adam bir ada­ma "gö­zün üs­tə qa­şın var" de­yə bil­mir. Çün­ki po­li­sin nə­zə­ri hər kə­sin üs­tün­də­dir.

Azər­bay­can po­li­si­nin keç­di­yi şə­rəf­li ta­ri­xi yol haq­qın­da çox ya­zı­lıb, çox da­nı­şı­lıb. So­vet il­lə­rin­də on­la­rın fəa­liy­yə­ti bə­dii və sə­nəd­li film­lər­də ge­niş şə­kil­də öz ifa­də­si­ni ta­pıb. 

Tə­əs­süf ki, müs­tə­qil­lik döv­rü Azər­bay­can ki­no­sun­da, xü­su­sən də özəl ki­no­da po­li­sin ob­ra­zı re­al şə­kil­də təq­dim edil­mir. Bə­zi film və se­ri­al­lar­da po­lis san­ki qa­ra­la­nır, on­la­rı əsa­sən mən­fi ob­raz­da təq­dim et­mə­yə ça­lı­şır­lar. Bir çox film və se­ri­al­lar­da po­li­sin fə­da­kar əmə­yi tam şə­kil­də gös­tə­ril­mir. Bu da tə­əs­süf do­ğur­ma­ya bil­mir.

Dün­ya­nın güc­lü ki­no sə­na­ye­si­nə ma­lik olan öl­kə­lə­ri­nin bir ço­xun­da po­lis haq­qın­da ma­raq­lı film­lər çə­ki­lir. Bu film­lər­də po­li­sin fə­da­kar­lı­ğı, ci­na­yət­kar­lıq­la mü­ba­ri­zə­si əks olu­nur. Onu da vur­ğu­la­yaq ki, bü­tün dün­ya­da po­lis­lə­rin hə­ya­tı, fəa­liy­yə­ti haq­qın­da çə­ki­lən film­lə­rin ta­ma­şa­çı­la­ra bö­yük tə­si­ri olur. Çün­ki po­lis öz pro­fi­li­nə uy­ğun şə­kil­də təq­dim edi­lir. De­yər­dik ki, ən çox ba­xı­lan, gə­lir gə­ti­rən film­lər sı­ra­sın­da po­lis möv­zu­su­na həsr edi­lən müx­tə­lif janr­lı vi­zu­al sə­nət nü­mu­nə­lə­ri ön­də ge­dir. Bu film­lər ən müx­tə­lif janr­lar­da təq­dim edil­sə də, po­li­sin əsl işi, əsl si­ma­sı əha­tə­li şə­kil­də gör­sə­nir.   

Bu gün Azər­bay­can­da po­li­sin fəa­liy­yə­ti ilə bağ­lı film və se­ri­al­lar çə­kil­mə­si­nə cid­di eh­ti­yac var. Çün­ki cə­miy­yə­ti­mi­zin əsas da­yaq­la­rın­dan olan po­li­sin müs­bət təq­di­ma­tı­na zə­ru­rət ya­ra­nıb.

Po­li­sin ci­na­yət­kar­lıq­la mü­ba­ri­zə­də, cə­miy­yət­də asa­yi­şin qo­run­ma­sın­da və s. mə­sə­lə­lər­də oy­na­dı­ğı müs­bət rol­la bağ­lı film və se­ri­al­lar ni­yə çə­kil­mir?

Ba­kı Film İns­ti­tu­tu­nun baş me­ne­ce­ri, ki­no­şü­nas Fey­ruz Şa­mı­yev "Ba­kı-Xə­bər"ə bil­dir­di ki, Azər­bay­can po­li­si­nin fəa­liy­yə­ti haq­qın­da film­lər çə­ki­lib, am­ma say­ca elə də çox de­yil. F.Şa­mı­ye­vin söz­lə­ri­nə gö­rə, bu film­lə­rin çə­kil­mə­si üçün döv­lət si­fa­riş­lə­ri ol­ma­lı­dır: "Azər­bay­can­da po­lis və onun cə­miy­yət­də­ki ro­lu, po­li­sin imi­ci ba­rə­də hə­lə so­vet dö­nə­min­də film­lər is­teh­sal edi­lir­di. "İs­tin­taq", "İs­tin­taq da­vam edir", "Ar­xa­dan vu­ru­lan zər­bə" və s. film­lər bu möv­zu­ya həsr edil­miş­di. Bü­tün bu film­lə­rin məq­sə­di cə­miy­yət­də po­li­sin müs­bət imi­ci­ni ya­rat­maq, öl­kə­miz­də­ki təh­lü­kə­siz hə­ya­tı cə­miy­yə­tə aşı­la­maq idi. Müa­sir Azer­bay­can ki­no­sun­da da bu is­ti­qa­mət­də film­lər is­teh­sal edi­lib. 2001-ci il­də "Azər­bay­can­film" Ki­nos­tu­di­ya­sı "Əla­və tə­sir" fil­mi­nin təq­di­ma­tı­nı ke­çir­di. Bun­dan baş­qa, "Tər­si­nə çev­ril­miş dün­ya" fil­mi də Azər­bay­can po­lis­lə­ri­nin qəh­rə­man­lı­ğın­dan bəhs edir. Po­lis or­qan­la­rın­da ça­lı­şan şəxs­lə­rin qəh­rə­man­lı­ğı­nı, fə­da­kar­lı­ğı­nı gös­tər­mək, po­li­sin müs­bət imi­ci­ni for­ma­laş­dır­maq üçün döv­lət si­ya­sə­ti ol­ma­lı­dır. On­la­rın fəa­liy­yə­ti­ni qiy­mət­lən­dir­mək məq­sə­di­lə po­lis­lə­rə or­den və me­dal­lar təq­dim edi­lir. Bu iş tək­cə me­dal və or­den­lə­rin ve­ril­mə­si ilə bit­mə­li de­yil, həm­çi­nin, on­lar haq­qın­da bə­dii məh­sul­lar is­teh­sal edil­mə­li­dir. Mən­cə, elə po­lis­lə­rin cə­miy­yət­də ro­lu bir­ba­şa bə­dii film və se­ri­al­lar va­si­tə­si­lə ic­ti­ma­iy­yə­tə çat­dı­rıl­ma­lı­dır. Bu möv­zu ilə bağ­lı bir ne­çə se­ria­lın is­teh­sa­lı­na baş­lan­sa da, iş­lər ya­rım­çıq qal­dı. Dü­şü­nü­rəm ki, te­le­ka­nal­lar bu möv­zu­nu da­ha çox qa­bart­ma­lı­dır. Yad­dan çı­xar­ma­yaq ki, hər sa­hə­də ol­du­ğu ki­mi, da­xi­li iş­lər or­qan­la­rın­da da mən­fi hal­lar ola bi­lər. Bə­dii film­lə­rin və se­ri­al­la­rın is­teh­sa­lı po­lis or­qan­la­rın­da baş ve­rən və cə­miy­yət­də po­li­sin mən­fi imi­ci­ni for­ma­laş­dı­ran mə­qam­la­rı ar­xa pla­na ke­çi­rə bi­lər. Po­li­sin nü­mu­nə­vi iş­lə­ri çox­dur. Bu film­lə­rin çə­kil­mə­si üçün bi­rin­ci növ­bə­də si­fa­riş ol­ma­lı­dır. Si­fa­riş ol­sa, po­li­sin fəa­liy­yə­ti haq­qın­da ma­raq­lı film və se­ri­al­lar çək­mək müm­kün­dür".

Sə­nət­şü­nas Tə­ra­nə Əli­za­də də bi­zim­lə söh­bə­tin­də po­lis­lər­lə bağ­lı film və se­ri­al­la­rın çə­kil­mə­si­nə bö­yük eh­ti­yac ol­du­ğu­nu qeyd et­di. T.Əli­za­də bil­dir­di ki, Azər­bay­can po­li­si bü­tün dövr­lər­də cə­miy­yə­tin ke­şi­yin­də du­rub, asa­yi­şi­mi­zi qo­ru­yub, nü­mu­nə­vi iş­lə­rə im­za atıb: "Möv­zu ol­duq­ca ak­tu­al və ma­raq­lı­dır. Bu gün film­lər, se­ri­al­lar is­teh­sal olu­nur. "Azər­bay­can­film"də çə­ki­lən film­lə­rin dəst-xət­ti döv­lət­çi­lik­lə, döv­lət ma­raq­la­rı­mız­la sıx bağ­lı­dır. Am­ma bə­zən özəl pro­dakş­nla­rın çək­di­yi film və se­ri­al­lar­da cə­miy­yə­tin əsas da­yaq sü­tun­la­rı sa­yı­lan sa­hə­lə­rin adam­la­rı ol­duq­la­rı ki­mi təq­dim edil­mir. Tə­əs­süf ki, po­li­sin də vi­zu­al sə­nət­də təq­di­ma­tı qə­na­ət­bəxş sa­yı­la bil­məz. Son il­lər bə­zi te­le­ka­nal­lar və özəl pro­dakş­nla­rın çək­dik­lə­ri film­lə­rə nə­zər sal­saq gö­rə­rik ki, bu­ra­da bir də­nə ol­sa müs­bət po­lis ob­ra­zı yox­dur. Bə­zi sse­na­rist­lər və re­jis­sor­lar cə­miy­yə­tin da­ya­ğı olan Azər­bay­can po­li­si­ni qəs­dən mən­fi imic­də təq­dim edir, onun müs­bət imi­ci­ni gös­tər­mək is­tə­mir. Əs­lin­də, po­lis on­la­rın təq­dim et­di­yi ki­mi de­yil, fə­da­kar­dır, asa­yi­şi qo­ru­yan­dır, ci­na­yət­kar­lıq­la mü­ba­ri­zə apa­ran­dır. Po­li­sin o qə­dər müs­bət mə­ziy­yət­lə­ri var ki, say­maq­la bit­məz. Bu gün ək­sər res­pub­li­ka­lar­da ci­na­yət­kar­lıq baş alıb ge­dir, po­lis ci­na­yət­kar qrup­lar­la əl­bir iş­lə­yir, adam oğur­lu­ğu, in­san al­ve­ri, nar­ko­ti­ca­rət baş alıb ge­dir. Gə­lin gö­rək bun­lar bi­zim öl­kə­də var­mı? Qə­tiy­yən yox­dur. Po­li­si­miz tam gü­cü ilə cə­miy­yə­tə, döv­lə­tə xid­mət edir. Azər­bay­can po­li­si­nin fə­da­kar əmə­yi unu­dul­ma­ma­lı­dır. Ra­hat şə­kil­də uşaq­lar mək­tə­bə ge­dib-gə­lir, özü­müz ma­neə­siz işi­miz­lə məş­ğu­luq, kim­sə ki­mə­sə zə­rər vur­mur. Bi­lir­si­niz ki, son il­lər da­vam­lı ola­raq pay­tax­tı­mız­da və öl­kə­mi­zin müx­tə­lif şə­hər­lə­rin­də bey­nəl­xalq id­man ya­rış­la­rı, yük­sək sə­viy­yə­li təd­bir­lər, mu­si­qi və in­cə­sə­nət fes­ti­val­la­rı ke­çi­ri­lir, bu­ra xa­ri­ci tu­rist­lər gə­lir, sər­bəst şə­kil­də gə­zib do­la­şır­lar, on­lar bu­ra­da­kı mü­hi­ti gö­rüb bi­zə hə­səd apa­rır. Ni­yə po­li­sin bu xoş əməl­lə­ri film­lər­də əks olun­ma­sın? İn­di­yə qə­dər nə qə­dər ci­na­yət işi­nin üs­tü açı­lıb, say­sız ne­qa­tiv əmə­lin qar­şı­sı vax­tın­da alı­nıb. Azər­bay­can­da tam təh­lü­kə­siz şə­ra­it var, bu­nun üçün po­li­sə min­nət­dar ol­ma­lı­yıq. Bü­tün bu mə­sə­lə­lər se­ri­al­lar­da, film­lər­də əks olun­ma­lı­dır. Te­le­vi­zi­ya­lar döv­lə­tin ma­liy­yə­si ilə se­ri­al­lar is­teh­sal edir, yax­şı ol­maz­mı ki, bu se­ri­al­la­rın bir qis­mi po­lis­lə­rə həsr olun­sun. Bi­lir­si­niz, bu möv­zu ne­cə bö­yük əks-sə­da ya­ra­dar... Yal­nız ki­no­da de­yil, bə­dii əsər­lər­də də po­li­sin müs­bət ob­ra­zı ya­ra­dıl­ma­lı­dır".

T.Əli­za­də qeyd et­di ki, bə­zi se­ri­al və film­lər­də po­lis­lə­ri aşa­ğı­la­yan, qa­ra­la­yan hal­lar olur, bu da bir ta­ma­şa­çı ki­mi onu na­ra­hat edir: "Əsa­sən yol po­lis­lə­ri­ni mən­fi plan­da təq­dim edir­lər. Gu­ya yol po­li­si şəf­faf iş­lə­mir. Han­sı­sa bir şou mü­ğən­ni­si yol po­li­si­nin gös­tə­ri­şi­nə əməl et­mir, tər­bi­yə­siz­lik edib onun­la da­la­şır. Gö­tü­rüb bu­nu se­ri­al­la­ra, proq­ra­ma da­xil edir­lər. Yol po­li­si öz işi­ni gö­rür, və­zi­fə­si­ni ic­ra edir, şou mü­ğən­ni­si də qa­nun­la­ra hör­mət et­mə­li­dir. Se­ri­al və film­lər­də po­lis­lə bağ­lı mən­fi təq­di­mat­lar ara­dan qal­dı­rıl­ma­lı, baş­qa se­ri­al­lar­da tək­rar edil­mə­mə­li­dir. Çün­ki po­lis qo­ru­yur, mü­da­fiə edir, və­tən­da­şın ar­xa­sın­da da­ya­nır".

Ta­nın­mış şai­rə-pub­li­sist, fi­lo­lo­gi­ya üz­rə fəl­sə­fə dok­to­ru Qiy­mət Mə­hər­rəm­li­nin söz­lə­ri­nə gö­rə, po­lis­lə­rin nü­mu­nə­vi hə­ya­tı vi­zu­al sə­nət­də öz ək­si­ni tap­ma­lı­dır: "Po­lis an­caq cə­miy­yət­də asa­yi­şi qo­ru­ma­yıb, ci­na­yət­kar­lıq­la mü­ba­ri­zə apar­ma­yıb, o həm də Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü­nün qo­run­ma­sı uğ­run­da mü­ca­di­lə ve­rib. Qa­ra­bağ mü­ha­ri­bə­sin­də on­lar­la po­lis Və­tə­nin mü­da­fiə­si­nə qal­xıb. On­la­rın sı­ra­sın­da şə­hid olan­lar da çox­dur. Azər­bay­can po­li­si tor­paq­la­rı­mı­zı ca­nı-qa­nı he­sa­bı­na qo­ru­yan­lar sı­ra­sın­da hə­mi­şə ön­də olub. Po­lis­lər haq­qın­da film­lər, se­ri­al­lar çə­kil­mə­li, bə­dii əsər­lər ya­zıl­ma­lı­dır ki, on­la­rın haq­qı­nı öz­lə­ri­nə qay­ta­ra bi­lək. Şə­hid po­lis­lə­rin dö­yüş yo­lu haq­qın­da ma­raq­lı se­ri­al­lar çək­mək olar. Bu çox yax­şı qar­şı­la­nar. Bi­lir­si­niz, po­lis­lər cə­miy­yə­ti­mi­zi göz bə­bə­yi ki­mi qo­ru­yur. Bu da on­la­rın yu­xu­suz ge­cə­lə­ri, gün­lər­lə ai­lə­lə­rin­dən, ya­xın­la­rın­dan uzaq düş­mə­lə­ri ba­ha­sı­na ba­şa gə­lir. Bi­zim nə qə­dər po­li­si­miz ci­na­yət­kar­lıq­la mü­ba­ri­zə­də fə­da­kar­lıq gös­tə­rib, hət­ta on­lar ara­sın­da hə­lak olan­lar da var. Po­lis möv­zu­su ki­fa­yət qə­dər əha­tə­li və əhə­miy­yət­li­dir, ye­tər ki, bir re­jis­sor irə­li du­rub film çək­sin. Po­li­sin müs­bət imi­ci ki­no­da özü­nə qay­ta­rıl­ma­lı­dır. Bə­zi te­le­vi­zi­ya­lar ucuz, ba­ya­ğı möv­zu­lar­da film­lər, se­ri­al­lar çə­kir. Gö­rün, on­la­ra bax­maq olur? Val­lah mən şəx­sən bax­mı­ram. Am­ma ma­raq­lı film, se­ri­al ol­sa, bö­yük məm­nu­niy­yət­lə bax­maq olar".

Q.Mə­hər­rəm­li bil­dir­di ki, bu gün Tür­ki­yə ki­ne­ma­toq­raf­la­rı həm po­lis­lər haq­qın­da sil­si­lə film­lər, se­ri­al­lar çə­kir, həm də bü­tün film və se­ri­al­lar­da po­li­si müs­bət ob­raz­da təq­dim edir: "On­lar po­li­si elə yük­sək sə­viy­yə­də təq­dim edir ki, adam on­la­ra hə­səd apa­rır. Po­li­sin xi­las­kar, hu­ma­nist, ci­na­yət­kar­lı­ğa, in­san al­ve­ri­nə, in­san oğur­lu­ğu­na qar­şı ba­rış­maz möv­qe­də da­yan­dı­ğı­nı əks et­di­rir­lər. Bu çox müs­bət hal­dır. Biz­də də be­lə film­lər, se­ri­al­lar ya­ran­ma­lı­dır".

İra­də SA­RI­YE­VA