Türkiyənin İzmir vilayətinin tarixi Birgi kəndi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (UNDP), Türkiyə Turizm və Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşlığı ilə həyata keçirilən SENTRUM Layihəsi (Dayanıqlı Enerjiyə əsaslanan Turizm Təcrübələri Mərkəzi) çərçivəsində yaşıl bir məkana çevriləcək.
SENTRUM, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (BMTİP), Türkiyənin Sabancı Universiteti və enerji şirkəti Enerjisa tərəfindən Türkiyənin Ayvalık-Küçükköy rayonunda kiçik kəndləri yaşıl məkanlara çevirmək üçün yaradılmışdır. SENTRUM layihəsinin əsas məqsədləri mədəni və təbii dəyərləri qorumaq, enerji səmərəliliyi və bərpa olunan enerji təcrübələri ilə icma əsaslı turizmə əhəmiyyətli töhfə vermək və bu layihənin həyata keçirildiyi hər yerdə beynəlxalq təyinat meyarlarına cavab verməkdir.
2021-ci ildə UNWTO tərəfindən "Ən Yaxşı Kənd Turizm Destinasiyası" mükafatına layiq görülən Birgi, SENTRUM komandalarının potensial inkişaf etdirmə araşdırmaları, bərpa olunan enerji tətbiqləri və davamlı turizm strategiyası araşdırmalarının aparılacağı bir sıra layihələrindən keçəcək və təlimlər keçiriləcək. Bununla əlaqədar olaraq təyinatlı ictimai binanın enerji infrastrukturu yenilənərək yaşıl binaya çevriləcək, təyinat yönümlü marşrutlar hazırlanacaq, elektron doldurma məntəqəsi yaradılacaq.
Layihə Birgidə GSTC (Qlobal Davamlı Turizm Şurası) təyinat meyarlarına uyğun gələn təyinat transformasiyasına öncülük edəcək. O, hazırkı və gələcək turizm təyinatına təsir edən riskləri və uyğunlaşma tədbirlərini müəyyən etmək üçün iqlim riskinin qiymətləndirilməsi aparacaq. Bundan əlavə, ziyarətçilərin sosial, təbii və mədəni irsinə təzyiq etməmək üçün daşıma qabiliyyətini təhlil edəcək və Birgi üçün brendinq və marketinq strategiyası yaradacaq. Bundan başqa, SENTRUM layihəsi gender bərabərliyi, qadın və gənclərin məşğulluq imkanları, turizm peşə liseyləri və universitet tələbələri üçün təcrübə imkanları kimi mövzularda cari vəziyyətin təhlilini aparacaq, fəaliyyət planları hazırlayacaq və potensialın inkişafı tədbirləri həyata keçirəcək. Piyada və velosiped marşrutlarının yaradılması ilə yanaşı, ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyatın təşviqi və yaşayış obyektlərində və ictimai binalarda enerji auditinin aparılması nəzərdə tutulur.
Birgi haqqında
Beş min ildən çox tarixi, klassik Səlcuqlu və Osmanlı evləri olan Birgi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dünya Turizm Təşkilatı (UNWTO) tərəfindən "2022-ci ilin ən yaxşı turizm kəndləri" siyahısına daxil edilmişdir. Türkiyənin qərbi Ege bölgəsinin ən məhsuldar hövzələrinin ortasında yerləşən Birgi, ağacların kölgəsi olan daşlı küçələri, 12-ci əsrə aid ənənəvi ev və tikililəri özündə əks etdirir. Kənd İzmir vilayətinin Ödəmiş şəhərindən yeddi kilometr aralıdadır. UNESCO-nun Dünya İrsi Saytı olan Efesə, həmçinin meyvə şərabları ilə məşhur Şirince, Çeşme, Alaçatı və Seferihisar kimi istirahət mərkəzlərinə yaxınlığı ilə yerli və xarici turistləri cəlb edir.
Mənzərəli Birginin eramızdan əvvəl 3000-ci ilə qədər uzanan mərtəbəli yaşayış tarixi var. Frigiyalılar, Lidiyalılar və Farslar tərəfindən idarə olunan Birgi, sırasıyla Perqamon krallığının və Roma və Bizans İmperiyalarının bir hissəsi idi. Kənd Anadolu Beylikləri Dövründə Aydınoğulları Beyliyinin paytaxtı olmuşdur. 1426-cı ildə Birgi Osmanlı hakimiyyətinə keçdi və 17-ci əsrə qədər inzibati və mədəniyyət mərkəzi olaraq qaldı.
Birgidə türbələr, mədrəsələr, məscidlər, çeşmələr, hamamlar və kitabxanalar da daxil olmaqla çoxsaylı tarixi tikililər var ki, bunların çoxu Anadolu bəylikləri və Osmanlı dövrünə aiddir. 200-dən çox qeydiyyatdan keçmiş əsərin yerləşdiyi Birgi pərçimli açıq səma altında muzey kimi seçilir. Anadolu Beylikləri dövründə ucaldılan Ulu Məscidi (Aydınoğlu Mehmet Bəy Məscidi) dövrün 18-ci əsr mülki memarlığının ən möhtəşəm nümunələrindəndir. Çakırağa Köşkü, İmam Birgivi türbəsi, Sandıkoğlu Köşkü, Dərvişağa məscidi və Ümmü Sultan Şah türbəsi də kənddəki diqqətçəkən tikililərdəndir. Birgi 1996-cı ildə "mühafizə olunan ərazi" elan edilib. İlk qorunan kənd olmaqla yanaşı, Birgi 2012-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrs Saytlarının İlkin Siyahısına daxil edilmişdir. Bundan əlavə, Birgi-nin Türkiyənin Cittaslow (Yavaş Şəhər) şəbəkəsinə qoşulması üçün işlər aparılır. Birgi sulu təbiəti, yerli mətbəxi və tarixi keçmişi ilə tanınır. Bu füsunkar kəndə gələn qonaqlar həm də kənd sakinləri ilə – kafelərdə və ya möhtərəm çinarların kölgəsi altında olan həyətlərdə söhbət etmək və Birginin mədəniyyəti və tarixi ilə tanış olmaq fürsətindən istifadə edə bilərlər.
SAMİRƏ
