şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Türkiyə Rivierasında “Caretta mövsümü” başlayır

Image


Hər yaz möhtəşəm Türk Rivierasının qızıl çimərlikləri caretta (karetta dəniz tısbağaları) gəlişini alqışlayır. Türkiyənin Aralıq dənizi sahilləri bölgənin ən məhsuldar yuva qurma çimərlik yaşayış yerlərinə malikdir.

Carettalar may ayında çimərliyə çatırlar

Türkiyənin cənub sahilindəki Muğla, Antalya, Mersin, Adana və Hatay vilayətlərindəki çimərliklərdə caretta carettaların 22 yuvalama yeri var. Bu çimərliklərə Muğlada Dalyan, Ekincik, Sarıgerme və Fethiye; Antalyada Patara, Demre, Kumluca, Çıralı, Tekirova, Belek, Kızılot, Demirtaş və Qazipaşa; Mersində Anamur, Göksu Deltası, Davultepe, Alata və Kazanlı; Adanada Akyatan, Sugözü və Yumurtalık; və Hatayda Samandağ çimərliyi daxildir. Bununla belə, dəniz tısbağaları ilk növbədə Antalya və Muğla sahillərində yuva qurur.

Aprel ayının sonundan etibarən carettalar Muğlanın Ortaca rayonundakı dünya üzrə məşhur İztuzu çimərliyi və Antalyadakı Patara çimərliyi ətrafında dənizlərdə üzgüçülük edir. Hər iki çimərlik may-avqust ayları arasında bu utancaq dəniz canlıları üçün yuva yerləri təmin edir, təbiət həvəskarları mübahisələri müşahidə etmək üçün ərazilərə axışır. Qeyd edək ki, caretta carettaları mühafizə altındadır və kürü tökmə və yumurtadan çıxma mövsümlərində tısbağaların yuvalarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün könüllülər gecə çimərliklərdə patrul xidməti aparırlar.

Ümumdünya Təbiəti Mühafizə İttifaqı (IUCN) tərəfindən kritik təhlükə altında olan növlər siyahısına daxil edilmiş tısbağaların ömürləri 70 və ya daha çox il ola bilər, yetkin tısbağaların qabıqlarının uzunluğu 90 santimetrdən uzun olduqda, adətən, onlar cinsi yetkinliyə 12-30 yaş arası çatır. Qarışıqlar aprel və may aylarında Aralıq dənizi bölgəsində yuvalama mövsümünə başlayırlar.

Adətən ay işığında çimərliklərə gələn caretta carettalar çuxurlar qazır, çuxurlara yumurta qoyur və sonra yenidən dənizə doğru yola düşür. Dişi tısbağa hər yuvada orta hesabla 100 yumurta verə bilsə də, ümumiyyətlə bu yumurtaların təxminən 50 faizi yumurtadan çıxacaq. İnkubasiya dövrünü başa vuran balalar daha sonra Aralıq dənizinin sərin sularına getməlidirlər. Ancaq dənizə çatan hər min caretta carettadan yalnız ikisi yetkinlik yaşına qədər sağ qalacaq.

Antalya caretta carettaların sevimli yurdu

Təbiəti Mühafizə və Milli Parklar Baş Müdirliyinin (DKMP) təsdiqlədiyi kimi, Antalya sahili Türkiyənin iyirmi iki yuvalayan çimərliyindən doqquzuna ev sahibliyi edir. Türkiyənin və dünyanın ən uzun çimərliklərindən biri olan 18 kilometr uzunluğundakı Patara çimərliyi caretta carettanın yuvalandığı çimərliklər arasındadır. Beləliklə, Ekologiya, Şəhərsalma və İqlim Dəyişikliyi Nazirliyi Patara şəhərini Xüsusi Ətraf Mühitin Mühafizəsi Zonası kimi təyin edib və bu unikal ekosistemi və qarmaqarışıq yaşayış mühitini qorumaq üçün çimərlik saat 20.00-dan 08.00-a qədər ictimaiyyətə qadağandır. Gün ərzində yuvalar qəfəslər və işarələrlə təyin olunur. Ziyarətçilər gündüz saatlarında Patara'nın uzun sahil zolağından həzz ala bilərlər, axşamlar isə buralarda balıq tutmaqda ovçuları görmək olar. Qadağa zamanı həmçinin çimərliklərdə günəş çarpayılarından, çətirlərdən, süni işıqlardan istifadə etmək, səs-küy yaratmaq, çadır qurmaq, ocaq yandırmaq, çimərliklərdə çimmək qadağandır.

Caretta caretta dostu İztuzu çimərliyi

Muğlanın Cittaslow qəsəbəsi olan Köyceğizdəki qumlu İztuzu çimərliyi dəniz tısbağalarının məşhur yuvasıdır. Dalyan çayının Aralıq dənizi ilə qovuşduğu yerdə əmələ gələn çimərlik, şamla örtülmüş yamaclarla əhatə olunmuş qızılı qumları özündə əks etdirən caretta caretta üçün ekoloji xəzinədir. İztuzu çimərliyi Patara çimərliyi ilə eyni səviyyədə qorunur və əlavə olaraq yaxınlıqdakı qoruma və reabilitasiya institutu Türkiyənin digər sahil bölgələrində yaralanan dəniz tısbağalarına xidmət göstərir.

Görmədən Ayrılma: Türkiyədə mədəni irs obyektləri ciddi mühafizə tədbirləri ilə qorunur və təbii həyat tərzini təmin etmək üçün çoxsaylı davamlı layihələr həyata keçirilir.

Antik dövrün Likiya Birliyinin paytaxtı Patara Antik Şəhəri Patara sahilində yerləşir və dünyanın ilk demokratik məclisinin toplandığı Məclis binası və antik teatr kimi abidələrə ev sahibliyi edir.

Bu, həm də bir çoxları tərəfindən "Şaxta baba" kimi tanınan Müqəddəs Nikolayın doğulduğu yerdir. Muğlanın Köyceğiz bölgəsini gəzərkən, Dalyanı ziyarət edə və xüsusilə eramızdan əvvəl IV əsrə aid qayaüstü oyulmuş məzarları ilə tanınan heyrətamiz Kaunos Antik Şəhərini kəşf edə bilərsiniz.

SAMİRƏ





VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ