şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Naxçıvanda tarixi abidələrin bərpasına başdansovdu münasibət açılır...

Image


Faiq İsmayılov: "Təəssüflər olsun ki, bu tarixi abidənin bərpası zamanı ciddi nöqsanlara yol verilib və bu sonda hazırkı vəziyyətin yaranmasına səbəb olub"

Azərbaycanda abidələrin bərpasında bir sıra hallarda ciddi nöqsanlara yol verildiyini dəfələrlə ekspertlərin dilindən eşitmişik. Təəssüflər olsun ki, çox zaman bu prosesə bərpaçı mütəxəssislər, qruplar cəlb edilmədiyi üçün dövlət vəsiti hesabına bərpa olunan abidələrin əksəriyyətində ciddi problemlər müşahidə edilir.

Bir sözlə, Azərbaycanda belə başdansovdu bərpa edilən abidələr az deyil. Azərbaycan dövlətinin bir parçası olan Naxçıvanda da, Azərbaycanın başqa yerlərində də abidələrin bərpasına başdansovdu yanaşma özünü göstərir. Çünki tarixi abidələrin bərpasında bir çox qaydalar gözlənilmir, lazımı materiallardan istifadə edilmir və sair. Şübhəsiz ki, keçmişdə əlaqədar nazirliklərə rəhbərlik edənlərin zamanında  çox vaxt abidələrin bərpası peşəkarlara yox, öz yaxınlarına məxsus şirkətlərə verilib, yəni tenderdə onları qalib ediblər, nəticədə isə ortaya acınacaqlı mənzərə çıxıb. 

Mətbuatda yayılan məlumata görə, "Naxçıvanqala" Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinin 2010-cu ildə bərpası zamanı yol verilmiş nöqsanlar səbəbindən yağış suları qalanın ön divarlarından birinin uçmasına səbəb olub.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatına görə, hadisədən dərhal sonra Naxçıvan Muxtar Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət İdarəsi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi və Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyəti əməkdaşları tərəfindən qala divarının uçması ilə bağlı "Naxçıvanqala" Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinə vizual baxış keçirilib:

"Baxış zamanı məlum olub ki, qala divarının üst hissəsində yerə düzülmüş təbii sal daşlarında çat və aralanmalar əmələ gəldiyi üçün yağış sularının uzun müddət divarın içərisinə sızması, qalanın ön hissəsində təqribən 4 metr uzunluğunda divarın uçmasına səbəb olub. Bundan əlavə, qalanın divarlarında müxtəlif ölçülərdə yaranmış çatlar və qabarmalar, hücrələrin giriş qapısının kənarlarında və qalanın divarları boyunca müxtəlif ölçülərdə aralanmalar baş verib.

Qeyd edək ki, müxtəlif dövrlərdə baş vermiş müharibələr nəticəsində Naxçıvanqala bir neçə dəfə dağıdılıb və bərpa edilib. Sonuncu dəfə 2010-cu ildə yenidən bərpa edilən qalanın bəzi binaları uğursuz restavrasiya zamanı sökülüb, köhnə torpaq divarlarına metal tor çəkilərək təbii sal daşı və sement əsaslı tikinti materialları ilə üzlənib. Restavrasiya zamanı yol verilən ciddi nöqsanlar abidənin düzgün bərpa olunmadığını göstərir.

Təhlükəsizlik məqsədilə qala divarlarının üzərinə insanların çıxması məhdudlaşdırılıb, həmin hissə örtüklə örtülüb.

Artıq qeyd olunan qüsurların aradan qaldırılmasına və düzgün restavrasiya işlərinin aparılmasına başlanılıb. Bu məqsədlə "Naxçıvanqala" Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinə bu sahə üzrə lisenziyası olan layihə təşkilatları tərəfindən kompleks baxışın keçirilməsi, təhlillərin aparılması təmin edilib".

Onu da vurğulayaq ki, Talıbovun dövründə Naxçıvan abidələrinin bərpası zamanı ciddi qüsurlara yol verildiyi barədə çox danışılır. Naxçıvan Xan Sarayının, Gülüstan türbəsinin və başqa abidələrin bərpasında müasir materiallardan istifadə edildiyi, hətta bir çox köhnə abidələrin "yevroremont" edildiyi barədə fikirlər var. Azərbaycanın digər yerlərində də bərpa adı altında tarixi abidə və binaları "yevroremont" ediblər. Bu da acı gerçəklikdir. Təbii, "Naxçıvanqala"da baş verənlər digər abidələrin timsalında da yaşana bilər. 

"Nəinki Naxçıvanda, eləcə də digər ərazilərimizdə abidələr olduqca keyfiyyətsiz bərpa olunur" 

AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun əməkdaşı, mədəni irs üzrə mütəxəssis Faiq İsmayılov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, "Naxçıvanqala"nın bərpası zamanı yol verilmiş nöqsanlar səbəbindən qalanın ön divarlarından birinin uçması çox narahatedici məqamdır. "Təəssüflər olsun ki, bu tarixi abidənin bərpası zamanı ciddi nöqsanlara yol verilib və bu sonda hazırkı vəziyyətin yaranmasına səbəb olub. Bu abidənin o şəkildə "bərpa" edilməsi tamamilə bərpa qaydaları ilə ziddiyyət təşkil edir. Ona görə ki, bərpa yeni kosmetik düzəlişlərlə binanı gözəlləşdirmək deyil, bərpa var olan memarlıq tikintisini, quramasını olduğu kimi restavrasiya edib insanlara çatdırmaqdır. O qalanın üst divarları mərmər, yaxud da başqa daşlarla üzlənib. Bu yolverilməzdir. Abidələrin bərpasında bu cür hallar qəbuledilən deyil. Bizim bədbəxtliyimiz odur ki, Azərbaycanda abidələrin bərpası ilə məşğul olan kadrları yetişdirən məktəblər, hətta peşə təhsili belə yoxdur. Bu baxımdan, biz abidələrin bərpasında çox əziyyət çəkirik. Nəinki Naxçıvanda, eləcə də digər ərazilərimizdə abidələr olduqca keyfiyyətsiz bərpa olunur və abidələrin bərpası zamanı müəyyən nüanslar unudulur. Məsələn, hansısa bir abidənin bərpası gündəmdədirsə, yaxud plana salınıbsa, bu abidələr bərpa olunasdırsa onun mühafizə sahəsində əvvəlcə arxeoloji qazıntılar aparılmalıdır. Burada Milli Elmlər Akademiyasının uyğun elmi-tədqiqat institutlarının əməkdaşlarından ibarət qrup tərəfindən tədqiqatlar, analizlər aparılmalıdır.  Divarların, qazılan ərazilərin müayinəsi həyata keçirilməlidir və orada hansısa eksonatlar aşkar edilməyibsə həmin ərazidə yaşıllaşdırma işləri aparıla bilər"-deyə F.İsmayılov qeyd etdi.

F.İsmayılovun sözlərinə görə, görünür, "Naxçıvanqala"da  divarların bərpası həyata keçirilməyib, sadəcə divarlar keyfiyyətsiz şəkildə üzlənib, altda qalan zədələnmiş hissə isə təbiət hadisələrinə davam gətirə bilməyib uçub. "Ümumilkdə götürdükdə, bizim işğaldan azad edilən ərzilərdəki abidələrin bərpasında da nöqsanlara yol verilir. Məsələn, Şuşa şəhərində Aşağı Gövhər ağa və Yuxarı Gövhərağa,  Saatlı məscidlərinin köhnə şəkillərlə bərpadan sonrakı şəkillərinə baxsanız görərsiz ki, nə qədər rəng çalarlrı dəyişdirilib, nə qədər çox uyğunsuzluqlar var. Bərpa işinə dövlət büdcəsindən kifayət qədər vəsait ayrılır. Büdcədən ayrılan vəsait elə istifadə olunmalıdır ki, həm xalqın, həm də mədəniyyətimizin təqdimatında bir amilə çevrilsin. Bu nöqsanlar ondan qaynaqlanır ki, bərpa ərəfəsində ekspert qrupundan istifadə edilmir, işi daha tez başa çatdırmaq üçün bərpanı başdansovdu edirlər. Daha yeni   abidələr bərpa edim, daha çox pul qazanım prinsipi ilə işə yanaşılması bizim həm tariximizi, həm abidələrimizi məhv edir. Azərbaycan dövləti öz ərazilərini necə işğaldan azad etdisə, əminəm ki, tarixinin və mədəniyyətinin qorunmasına da o cür ciddi qayğı göstərəcək, bu cür problemlərin öhdəsindən gələcək. Güman edirəm ki, gələcəkdə bərpaçılar məktəbləri yaradılacaq və və bərpaçılar nəsli yetişdiriləcək. Biz nəyə görə xaricdən bərpaçılar dəvət etməliyik, nə üçün Azərbaycan bərpaçıları qonşu ölkələrdə abidələrin bərpasına dəvət edilməsinlər? Bu baxımdan fikirləşməyə dəyər"-deyə F.İsmayılov vurğuladı. 

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ