Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Təbrizin ürəkləri yandıran zəngin folklor nümunələri...

Image


Cənubi Azərbaycan ərazisi qədim türklərin ana vətənlərindən biridir. Bu coğrafiya xalqımızın çox əski zamanlardan formalaşdığı, ayaqlandığı, öz mədəniyyətini, bənzərsiz söz incilərini yaratdığı bir məkandır. Əlbəttə, tarixin ayrı-ayrı dövrlərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı əcdadlarımızın izləri, yaratdıqları xəzinələr, sənət inciləri üzə çıxarılıb.

Urmiya gölünün sahillərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı türk mədəniyyətinin saysız inciləri aşkarlanıb. Bu gün molla rejimi Urmiya gölünü qurutmaqla tarixi mədəniyyətimizin izini itirməyə çalışır. Bir məqamı da qeyd edək ki, Güney Azərbaycan aşıq sənətinin ilkin ocaqlarından biri kimi bilinməkdədir. Sazlı-sözlü güneyin saz sənətindən, adı bəlli aşıqlarından bu dəfə söhbət açmayacağıq, indi xalq yaradıcılığından, ağız ədəbiyyatından, kədər-qəm butalı bayatılarından danışacağıq. Azərbaycan folklor mədəniyyətinin zəngin yartırımlarından biri məhz Güney Azərbaycandadır. Güney Azərbaycan Folkloru VII cildliyi də nəşr eidlib. Nəşr AMEA-nın Folklor İnstitutunun Güney Azərbaycan Folkloru şöbəsi tərəfindən həyata keçirilib. Azərbaycan folklorunun ən qədim janrlarından biri məhz bayatılardır. Bu bayatıların ən incə, ən zərif örnəklərini güneyli dədələrmiz, nənələrimiz yaradıb. Fars-molla rejimi tərəfindən dilimiz qadağan edilsə də, mədəniyyətimiz basqılara məruz qoyulsa da, sazımız 40 il sandıqda saxlanılsa da, dilimizdə təhsil almaq mümkünsüz olsa da, ana dilimizi folklorumuz, nənələrimizin, dədələrimizin bayatıları, nağılları, rəvayətləri yaşadıb. Folklor dilimizin bir nömrəli yaşayıdıcısı kimi özünü təsdiqləyib. Xalqın dili qadağan ediləndə folklora üz tutub, özünü onunla saxlayıb, dilimizi o cür qoruyub. Qoca Təbriz, uca Təbriz, ana Təbriz, gözümüzün nuru Təbriz, qəhrəmanlar diyarı, igidlər məsgəni Təbriz, sənin incə bayatıların, bizi həyata bağlayan sözün-söhbətin düşmənə bir ayrı cür dərd verir. Dərdin dağlara daşlara, düşmən başına ağsaçlı ana Təbriz!

Bu gün molla rejimi tərəfindən qan gölünə çevrilən Güneyimizin söz sənətini, folklorunu, bayatılarını, tarixini təbliğ etmək, onu yeni nəsilə çatdırmaq borcumuzdur.

Tədqiqatçı Almaz Həsənqızı “Folklorşünaslıqğa giriş” kitabında qeyd edir: “...İran adlanan ərazidə   otuz beş milyona qədər Azərbaycan türkü yaşayırsa, bu da oradakı folklor mətnlərinin nə qədər zəngin və sayının hədsiz dərəcədə çox olduğunu göstərməyə kifayətdir. Təəssüf ki, hələ də bu zəngin irsin toplanması, nəşri, məlum sə- bəblərə görə, böyük çətinliklərlə başa gəlir. Təbii ki, Azərbaycanın Güneyində folklor materiallarının toplanması işinə nə qədər maneələr törədilsə də, bu istiqamətdə müəyyən qədər işlər görülmüşdür. Belə ki, AMEA Folklor İnstitutu “Güney Azərbaycan folkloru” silsiləsindən beş kitabı nəşr etdimişdir. Lakin bir fakta nəzər salmaqla bu sahədəki vəziyyəti aydın təsəvvür etmək mümkündür...Bununla belə, Güneydə folklorla bağlı az da olsa, tədqiqatlar aparılmışdır. Azərbaycan folklorşünaslığına həsr edilən kitablarda bu araşdırmaların nəzərə alınması, təhlilə cəlb edilməsi də folklorşünalarımız qarşısında duran vacib məsələlərdir”.

Qeyd ediliyi kimi, Güney Azərbaycanda folklor örnəklərinin toplanılması işinə ciddi maneçilik törədilir. Əlbəttə, mollakratiya rejiminin əsas məqsədi dilimizi, mədəniyyətimizi silməkdir. Amma bunu bacara bilməyəcək...

Bu gün Güney Azərbaycan özünün çox həssas bir məqamını yaşayır. Biz də soydaşlarımızla, qandaşlarımızla həmrəyik, həmfikirik, onlara ciddi dəstək dururuq. Zaman olub ki, Güneyli Quzeyli Azərbaycan bir olub və onda Arazı azarlayan, həsrət çayına çevirən bayatılar bəlkə də olmayıb. O tay-bu tay həsrətilə yaranan bayatılar yəqin ki, son 200 ildə yaranıb. Gülüstan, Türkmənçay müqaviləsindən sonra böyük Azərbaycan cənublu şimallı Azərbaycana çeviriləndən sonra yaranıb bu bayatılar. Ayrılıqların, həsrətin, acıların səsinə çevirilib bu bayatılar. Bəlkə də əvvəllər Arazın suyu belə acı deyildi, çünki anaların göz yaşları ona qarışmamışdı, belə ahlı-naləli deyildi, anaların ahı tökülməmişdi ona. Təbriz Bakı yollarına göz dikən analar, nənələr hansı bayatıları dərdlərinə dərman bilməmişdilər.    

Araz, Araz Xan Araz!
Sultan Araz, xan Araz!
Çayın, çeşmən qurusun,
Mənim təki yanƏ, Araz!

Araz gəlir daşınnan,
Suyu qalxır başınnan.
Əzəli dumduruydu,
Bulandı göz yaşınnan.

Niyə də göz yaşından bulanmasın ki. Səməd Behrənginin, daha neçə-neçə Azərbaycan aydınının qətlinə fərman verilib Arazda.

Araz gəldi, yan axdı,
Dibindən min can axdı.
Vətən sarı baxanda,
Ürəyimdən qan axdı.

Ürəyindən qan axan da Araz oldu həmişə. Araz, xan Araz, bizi ikiyə bölən Araz hamıdan çox dərd çəkib. Dərdinə dərman kim olub ki? İrtica rejiminin basqıarı altında folklorumuzu yaşadan güneylilər dilimizə, mədəniyyətimizə sahib çıxıblar.   

Arazdan keçən də var,
Suyundan içən də var,
Qardaş adı çəkəndə,
Ürəyi keçən də var.

Bu bayatını da özü o tayda qardaş-bacıları bu tayda həsrətlə alışıb yananlar yazıb. Ürəyinə daş bağlaya bilməyib gecə-gündüz Araz boyu qaçıb sulara yalvaran bacılar oxuyub bu bayatını. Oxuyub ki, bəlkə yellər naləsini qardaşına yetirə.

Gözü bir cüt çeşmə olanlar, ayrılıq dəmini hiss edib qəlbindən oxlananlar Araz boyu oxudular.

Araza gəmi gəldi,
Mən dedim hami gəldi
Sən ağla, ay gözlərim
Ayrılıq dəmi gəldi.

Arazda axar qaldı,
Tərlan uçdu, sar qaldı.
Elimdən ayrı düşdüm,
Gözlərim baxar qaldı.

Bu gün də Təbrizin dərdinə dərman olmaq əlimizdən gələni etməyə hazırıq. Təbii, Təbriz də bizim elimizdir, özü də ən böyük, ən qədim elimiz...

Keçmə, Araz dərindir,
İçmə, suyu sərindir.
Həsrət baxan bu ellər,
Sənin də ellərindir.

Heç yadımızdan çıxmaz, keçən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Şəhriyarın şeirlərini və Təbriz bayatıları yazılan vərəqləri tutiyə kimi gözlərimizə tuturduq. Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın şeirilərini, xüsusən də “Heydər babaya salam” poemasını əzbərləyirdik, o bizə güneyimizdən gələn töhfə idi. Hələ Təbriz ruhlu, Təbriz bayatıların içimizə saldığı odu demirik.

Ağ dəvə düzdə qaldı,
Yükü Təbrizdə qaldı.
Oğlanı dərd apardı
Dərmanı qızda qaldı.

Təbriz üstə Marağa,
Zülfün gəlməz darağa
Sən mənimsən mən sənin
Düşmə özgə marağa.

Bu bayatının yükü nə boyda idi Tanrı, bir Təbriz boyda idi, əziz idi, gözəl idi...

Bu gün Cənubi Azərbaycandakı soydaşlarımız öz milli hökumətlərini yenidən qurmaq üçün mücadilə verirlər, iki aydan yuxarıdır ki, soydaşlarımıza divan tutulur, amma onlar geri çəkilmirlər. Meydanlarda neçə-neçə təzə və köhnə yaralar qan verir, biz də sözümüzlə, təsəllimizlə o yaraları bərk bağlamlıyıq ki, qan dayansın..  

Araz axar yan verər,
Səsi mənə can verər.
Yaramı yaxşı bağla,
Pis bağlasan qan verər.

Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız bu gün ayaqdadır və Tanrının köməkliyi ilə ədalət zəfər çalacaq və biz onda həsrət dolu bayatılar yox, sevgi, sevinc cilalı bayatılar, türkülər oxuyacağıq. Sözün tükənməsin Təbriz, Miyanə, Zəncan, Ərdəbil, Salmas, Marağa, Xoy, daha neçə-neçə adı bəlli, tarixi, sahibi bəlli qayım-qədim ellərimiz.

Arazın başı mənəm,
Dibinin daşı mənəm.
Hər yanda qərib olsa,
Onun yoldaşı mənəm.

Bütöv Azərbaycanın qan damarı Araz, sən bu dəfə əbədi olaraq xalqımızı, torpağımızı birləşdirəcəksən, adın daha ayrılıq çayı olmayacaq. Az qalıb. Çox az qalıb...

Arazı ayırdılar,
Qum ilə doyurdular.
Mən səndən ayrılmazdım
Zor ilə ayırdılar-

Bayatısı güneyli qüzeyli Azərbaycanın, dünya azərbaycanlıların dilinin əzbərinə çevirilib, molla rejimini də məhvərindən silkələyib. Yeri gəlmişkən, bir sıra mənbələrdə yazılır ki, bu bayatının müəllifi xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadədir. Olsun. Bəxtiyar Vahabzadə də bütün həyatı boyu Azərbaycanın birləşməsi uğurunda mücadilə verib, ölməz “Gülüstan” poemasını yazıb...

Araz axar lil ilə
Dəstə-dəstə gül ilə
Mən yarımı sevirəm
Şirin-şirin dil ilə.

Bu da Araz bayatısıdır, sevgi cilalı, sevgi butalı bayatı.

Əziz oxucular, biz bundan sonra hər gün Güney Azərbaycan tarixi, mədniyyəti, coğrafiyası, yaşamı, folkoru, aşıq sənəti, ədəbiyyatı barədə silsilə yazılar təqdim edəcəyik. Bizi izləyin. 

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ