Son dövrlər dünya bazarlarında neftin qiymətində müşahidə olunan oynamalar səngimək bilmir. Belə ki, neftin qiymətinin ucuzlaşaraq 100 dollardan da aşağı düşməsi psixoloji həddin keçilməsi kimi dəyərləndirilir. O üzdən, Azərbaycanın 2015-ci il üçün dövlət büdcəsində neftin qiymətinin nə qədər olacağı müzakirə obyektidir.
Çünki narahatlıq doğuran məqam odur ki, dövlət büdcəmizdə neftin 1 barrelinin qiyməti 100 dollar götürüldüyündən, müəyyən problemlər yarana bilər. Düzdür, ARDNŞ-dən büdcəyə ödəmələr pis vəziyyətdə deyil. Dövlət Neft Şirkəti bu ilin iyulunda büdcəyə 149 milyon 294 min manat vəsait ödəyib ki, bu da 2013-cü ilin iyulu ilə müqayisədə 15 milyon 208 min manat və ya 111,3 faiz çoxdur.
Ümumiyyətlə, 2014-cü ilin yanvar-iyul aylarında büdcəyə 1 milyard 117 milyon 603 min manat vəsait ödənilib ki, bu göstərici də ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 197 milyon 969 min manat və ya 121,5 faiz çox sayılır.
Görünən odur ki, hökumət bu istiqamətdə ehtiyatlı siyasət yürüdür. Çünki Dövlət Neft Fondundan transfert olmasa, büdcədən cari xərcləri ödəmək çətin olacaq. Bütün sosial xərclər bunun hesabına maliyyələşir. Bütün bunlar öz yerində. Ümumilikdə indiki situasiyanı nəzərə alsaq, gələnilki büdcədə neftin qiyməti neçədən götürülsə ən optimal variant sayıla bilər?
İqtisadçı millət vəkili Vahid Əhmədov mətbuata açıqlamasında 2015-ci il büdcəsində neftin qiymətinin 90 dollardan götürülməsini məqsədəuyğun hesab edib. Bəs digər ekspertlərin məsələyə yanaşması necədir?
İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin eksperti Rəşad Həsənov hesab edir ki, neftin qiymətinin bu gün aşağı düşməsi 2014-cü ilin dövlət büdcəsinin icrasına ciddi təsir etməyəcək: "Çünki neft 2014-cü ilin 8 ayında büdcədə nəzərdə tutulmuş qiymətdən artıq qiymətə satılıb. Hazırda büdcənin gəlirlərinin təmin edilməsi ilə bağlı ciddi problemlər yoxdur. Yəni bu il üçün təhlükə yoxdur. Lakin bu o demək deyil ki, itkimiz yoxdur. Biz büdcə profisitini artıra bilərdik. Eyni zamanda, Dövlət Neft Fondunun gəlirləri də çox ola bilərdi. Ancaq qiymət düşürsə, ölkənin gəlirləri azalacaq. Ona görə də 2015-ci ilin büdcə hesabatında neftin qiyməti mütləq aşağı dəyərləndirilməlidir. Bunun da əsas səbəblərindən biri odur ki, 2015 və 2016-cı illər üçün neftin qiyməti 70-80 dollara qədər azala bilər. Bu halda, Azərbaycan büdcədə neftin qiymətini 100 dollar qiymətləndirərsə, büdcənin icrası ilə bağlı ciddi problemlər ortaya çıxa bilər. Bu, geosiyasi vəziyyətlə bağlıdır. Azərbaycan da əsas maliyyə sənədini hazırlayarkən bu vəziyyəti makro səviyyədə dəyərləndirməlidir. Odur ki, 2015-ci ilin dövlət büdcəsində neftin qiymətinin 80 dollar həcmində qiymətləndirilməsi gözlənir. Lakin bu gün buna tam təminat verə bilmərik. Çünki bu, dövlətin siyasətidir. Əks halda ola bilsin ki, 2015-ci ildə büdcənin icrası ilə bağlı ciddi problemlər yaransın. Növbəti ildə Rusiyaya olan sanksiyaların daha da dərinləşməsi mütləqdir. Ona görə də güman ki, Azərbaycan hökuməti bunları nəzərə alacaq. İstisna etmirəm ki, 2015-ci ildə dövlət büdcəsində neftin qiyməti 80 dollar olaraq təsbit ediləcək".
