Milli Məclis neftin dünyada yeni qiymət çağırışları qarşısında...

Tarix: 24.09.2014 / 02:31
Bölmə: İqtisadiyyat

Neftin qiymətinin dünya bazarlarında durmadan ucuzlaşması "qara qızıl"ın hasilatı ilə məşğul olan ölkələrdə yeni vəziyyət yaradıb. Söhbət büdcədə neftin qiymətinin daha aşağı həddə götürülməsindən gedir. Məsələn, Rusiyada hesab edilir ki, neftin qiyməti gələn ilin büdcəsində, bu ildən fərqli olaraq, daha aşağı həddə götürülməlidir. Ekspertlər eyni yanaşmanın Azərbaycan üçün də keçərli olduğunu bildirir.
Xatırladaq ki, Maliyyə Nazirliyi növbəti ilin büdcə layihəsini artıq Nazirlər Kabinetinə təqdim edib. 2015-ci və sonrakı üç il üçün dövlət büdcəsi xərclərinin layihəsi "Büdcə sistemi haqqında" Qanuna müvafiq olaraq ölkənin əsas makroiqtisadi proqnoz göstəriciləri, büdcədən maliyyələşən və maliyyə yardımı alan təşkilatların real büdcə sifarişləri, gözlənilən büdcə gəlirləri nəzərə alınmaqla hazırlanıb. Maliyyə naziri Samir Şərifov bildirib ki, gələn ilin dövlət büdcəsi layihəsinin xərcləri prezidentin həyata keçirdiyi sosial siyasətin davam etdirilməsi, digər prioritet hədəflərin həyata keçirilməsi üçün maliyyə təminatı yaradacaq: "O cümlədən, iqtisadi və sosial islahatlara dəstək olmaq, dövlətin müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək, iqtisadi, ərzaq, ekoloji təhlükəsizliyi təmin etmək, investisiya və sosial proqramların, xarici borc və öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə, qeyri-neft sektorunun inkişafına və s. nail olmaq 2015-ci il və sonrakı üç ildə qarşıda duran vəzifələrdən olacaq".
Ekspertlər isə hesab edir ki, büdcənin parlamentdə müzakirəsi zamanı neftin qiyməti aşağı həddə göstərilməlidir. Çünki neft ucuzlaşır və ucuzlaşmanın davamlı olması gözlənir. Hazırda dünya birjalarında neft markalarının dəyərdən düşməsi müşahidə olunur. Nyu-Yorkun NYMEX birjasında "Layt" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 1,54 dollar düşərək 90,87 dollar, Londonun İCE birjasında isə "Brent" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 1,42 dollar azalaraq 96,97 dollar olub. "AzəriLayt" markalı neftin bir barreli London birjasında 1,24 dollar ucuzlaşaraq 97,19 dollar təşkil edib.
Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, neftin büdcə qiyməti aşağı salınmalıdır. Əks halda büdcə kəsiri arta və digər bir sıra investisiya layihələri reallaşmaya bilər. Xatırladaq ki, cari ilin dövlət büdcəsində 1 milyard 679 milyon manat kəsir nəzərdə tutulub ki, bu da keçən il üçün proqnoz ediləndən 988 milyon manat çoxdur. Ekspertlərə görə, büdcəyə yenidən baxılması və rəqəmlərin dəyişdirilməsi, xüsusən də neftin büdcədə qiyməti müəyyən ediləndən bahadırsa xərclərin artırılması, əksinə olduqda isə azaldılması vacib sayılır. Bu baxımdan, büdcədə neftin qiymətini, hər halda, aşağı salmaq tələb olunur. Lakin məsələyə optimist yanaşanlar da var. Məsələn, iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirir ki, "AzəriLayt" markalı neftin qiymətinin dəyişməsi dünya bazarında neftin qiymətindəki dəyişikliklərə uyğun olaraq həyata keçirilir. "Brent" markalı neftin bir barrelinin qiymətinin son 1 ildə 115 dollardan 98 dollaradək azaldığını diqqətə çatdıran ekspertin fikrincə, Azərbaycan benzininin qiyməti bu markanın qiymətinə uyğunlaşdırılır: "Hazırda "WTI" markalı benzinin qiyməti 92 dollar olsa da, bu, "Azərilayt" markalı neftə təsir göstərmir. Neftin qiymətinin aşağı düşməsi isə ABŞ-da islahatların artması fonunda istehlakın azalması, o cümlədən İraqdakı gərginliyin neft ixracatına təsir göstərməməsi ilə bağlıdır. Neftin dünya bazarı qiyməti Azərbaycan üçün çox əhəmiyyətlidir. Çünki dünya bazarında neftin qiymətinin dəyişməsi Azərbaycanın dövlət gəlirlərinin dəyişməsinə gətirib çıxarır". Onun sözlərinə görə, Azərbaycan ixracatının 94 faizini neft və neft məhsulları təşkil edir: "Bu ilin səkkiz ayında Azərbaycan neftinin dünya bazarında orta satış qiyməti hər barrel üçün 110 dollar olub. Bu isə neftin büdcədə proqnozlaşdırılan qiyməti 100 dollardan 10 faiz daha yüksək qiymət deməkdir. Bu həm də o deməkdir ki, ilin sonuna kimi Azərbaycan neftinin dünya bazarında 80 dollara qədər düşməsi büdcənin gəlir hissəsinin formalaşmasına ciddi təsir göstərməyəcək. Bununla bağlı Azərbaycanın büdcə qanununa yenidən baxılmasına isə ehtiyac yoxdur. Son 8 ayda neftin dünya bazar qiyməti büdcədə proqnozlaşdırılandan daha yüksək olub. Bu da imkan verir ki, növbəti mərhələdə qiymət azalmaları səkkiz ayda artmış qiymət hesabına kompensasiya edilsin". Lakin yuxarıda qeyd olunduğu kimi, gələn il üçün vəziyyət dəyişkən olacaq. Bu səbəbdən gələn il neftin qiymətinin büdcədə 80 dollardan götürülməsi daha məqbul hesab olunur. Hər halda, hökumətin bu səpkidə hansı addımlar atacağı gələn ay ərzində müəyyən olunacaq.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...