Səbail rayonunun sosial-iqtisadi inkişafı: real vəziyyət və perspektivlər

Dünyada şanına-şərəfinə Bakı qədər nəğmələr qoşulan şəhər az olar. Onun alagözlü səhəri də, qaragözlü gecəsi də, mavi Xəzərin qoynuna sığınmış bənzərsiz camalı da, Dağüstü parkdan ovuc içi kimi görünən nadir panoramı da, əsrlərin daş salnaməsi olan İçərişəhəri də, bu canlı tarixin baş keşikçisi olan "Qız qalası" da, Şərqlə Qərbin vəhdət rəmzinə çevrilmiş axar-baxarı da, doğmanı-yadı seçib-ayırmayan isti qoynu da daim qəribə bir şeiriyyətlə cilvələnir.
Bakı gecəli-gündüzlü güclü, sağlam bir ürək kimi döyünür. Bu şəhər saz havası kimi könülləri oxşayır, müğam kimi ruhu qanadlandırır, simfoniya kimi əzəmətlə səslənir.
Zamanın sərt küləklərinə davam gətirib öz içinə çəkilən, varlığımızı daş qucağında qoruyub saxlayan İçəri şəhər - Ana şəhər zaman gəldi ki, öz balalarını pərvazlandırıb yan-yörəsinə uçurtdu. Bakı sürətlə böyüdü, Xəzər sahillərinin, Qafqaz ölkəsinin, Odlar yurdu Azərbaycanın ən böyük şəhəri kimi dünya xəritəsində ən böyük işarə ilə göstərildi. Rus istilası zamanı 8 min əhalisi olan qala XX əsrə 200 minlik şəhər kimi qədəm basdı. Bir əsrdə Bakıda yaşayanların sayı 2-3 milyon nəfərə çatdı. İki əsrə yaxın müddətdə Bakının libasını başqaları biçsə də, onu özümüz tikib, öz naxışlarımızla bəzədik, özümüzə yaraşdırdıq.
İkiyə bölünmüş Azərbaycanın vahid diləyi, ruhumuzda yaşayan bütövlüyü, timsalı kimi tikilib-böyüdü Bakı. Bu şəhər milli varlığımıza ana qucağı oldu. Onun şirin laylası ruhumuza hopub bizi yadlaşmaqdan, özgələrə qarışmaqdan qorudu. Uzun illər boyu Bakının bir çox küçə-meydanları, park-xiyabanları özgə adlar daşısa da, yad-yağıların heykəlləri ilə bəzədilsə də, XX əsrin sonunda yenilməyən ruhumuzla, dikələn varlığımızla milli haqlarımızın da, Vətənimizin də, onun döyünən ürəyi, düşünən başı olan Bakımızın da sahibi olduq,
Məmləkətimiz kimi, onun baş şəhəri Bakının da öz içinə çəkilmiş özəllikləri ad-ad, küçə-küçə öz yerinə qayıtdı. Bakının özülü-özəyi olan Xəzərsahili əraziyə - "paytaxtın paytaxtı" timsalında olan rayona verilmiş qəddar, qaniçən "26 Bakı komissarı"nın adı da göynərtili damğa kimi silindi. Şəhərin bu qədim hissəsinə tarixi kökünün dayandığı Səbailin adı verildi. Bu sadəcə addəyişmə olmayıb, Bakının gövdəsi, bel sütunu olan rayonu tarixi kökləri üstündə milli məcrada, suverenliyimizə layiq forma və məzmunda sabaha aparmaq məramının təsdiqi idi.
Ötən 20 ildə Bakı müstəqil dövlətimizin artan gücü, imkanları ilə necə yüksəlirsə, şəhərin baş rayonu Səbail də bu yeniləşmə və tərəqqinin önündə ikiqat vüsət və sürətlə ötənlərin hisindən-pasından təmizlənir, addım-addım təzələnir. Səbailin neçə zəmanədən xəbər verən hər daşı-lövhəsi öz yerinə daha möhkəm bənd edilir. Ömrünü bitirmiş, vaxtilə paslı dəmir kimi bədəninə batırılmış, bugünkü böyümə və yeniləşmənin kənara itələdiyi sınıq-salxaq tikililərin yerində isə XXI əsrin nəfəsini və əzəmətini duyduran, dünyaya boy verən obyektlər tikilir.
Bakının aynasına, nəhəng sərgi meydanına bənzəyən dənizkənarı zona - Milli Bulvar Səbailin yeniləşməsinin də ekranına çevrilib. Neftçilər prospekti, ona bitişik olan İçərişəhər, Parislə, Roma ilə, Brussellə, Vyana ilə müqayisə olunan "Bakının Avropa hissəsi" nəhəng bir restavrasiya meydanıdır. İçərişəhərin qədimliyinə, bayır şəhərin yaxın dünəninə yeni nəfəs verilir. Silinib güzgülənən divarlar, əlvan reklam elementləri, naxışlanan səki və küçələr, retro və modern görkəmli köşklər, vitrinlər Səbailin dünəni ilə bugününü əl-ələ, üz-üzə, çiyin-çiyinə sabaha yönləndirir.
Paytaxtın, respublikanın yenidən qurulub-abadlaşdırılmasını, tərəqqini daim diqqətdə saxlayan, hər başlanğıca və yekuna nəzər yetirən, xeyir-dua verən Prezident İlham Əliyev Səbailin "paytaxtın paytaxtı" məqamını xüsusi qayğı ilə dəyərləndirir. Dövlət başçısı Səbaili addım-addım gəzir, hər qarışı mahir bir memar kimi gözdən keçirir, nəyin artıq, nəyin əksik olduğunu dəqiqləşdirir, keçdiyi hər ünvanda silinməz-pozulmaz izlər qoyur. Şəhərin rəhbəri Hacıbala Abutalıbovun iş yeri, sanki inşaatçıların, yolçəkənlərin arasıdır. Səbailin icra hakimiyyəti başçısı Asif Əsgərov bu nümunə və tələbkarlığı qədərincə cavablandırmaq üçün rayonun infrastrukturundakı ən kiçik məsələləri də nəzarətdə saxlayır, kənar yaşayış sahələri olan Bayılın, 20-ci Sahənin, Bibiheybətin, Badamdarın ağrılı yerlərinə daim çarə axtarır, icra aparatını, xidmət sahələrini problemlərin ardıcıl həllinə yönəldir. Ölkə, şəhər və rayon rəhbərliyinin bu məqsədyönlü, bir-birini tamamlayan fəaliyyəti Səbailin tarixən formalaşan tanış mənzərəsini gözəlləşdirir, yeni görüntülərlə tamamlayır.
Bu gün Səbailin altı da, üstü də, hüdudları da, hər obyektin iki və bayırı da iş, fəaliyyət obyektidir. Bu, dövlət müstəqilliyinin yaratdığı imkan və suverenliyə layiq şərait yaratmaq üçün tarixi bir fürsətin maksimal gerçəkləşdirilməsi prosesidir. Bakının və Səbailin inkişafında əldə edilmiş yüksək və daha böyük yüksəlişə yönəlik bu quruculuq xətti konkret yenilik ünvanları ilə, miqyas və dinamizmi ifadə edən fakt və rəqəmlərlə daha aydın görünür.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Səbail rayonunun ərazisi 29 kvadratmetr, əhalisi 95 min nəfərə yaxındır. Ərazidə 9 min nəfərdən çox məcburi köçkün məskunlaşıb. Adıçökilən rayonda 3 bələdiyyə fəaliyyət göstərir. Bakının memarlıq dəyəri ilə seçilən əksər tarixi və müasir tikililəri Səbail ərazisindədir.
İçəri şəhərin, "Qız qalası"nın tarixi möhtəşəmliyinə bu nadirliyi tamamlayan, Bakının daha ünlü sabahına çıraq tutan Bayraq Meydanı və dünyanın ən uca bayraq qülləsi, "Alov qüllələri", "Hilton Baku", "Marriot"(Abşeron) və "Foir Seasons" otelləri, "Park Bulvar" Ticarət və İstirahət Mərkəzi, "Dalğa Plaza", "Bakı Biznes" mərkəzləri, "Baku Kristal Hall" konsert salonu kimi müasir memarlıq nümunələri Səbailin bugünkü inkişafının ürəkaçan görüntüləridir.
Səbailin yaxın keçmişinin mənzərələrini xatırlayanlar mədən-sənaye əraziləri olan Bayılın, 20-ci sahənin, Bibiheybətin boz-bulanıq görüntülərinin birdəfəlik yox edilməsini xüsusi məmnunluqla dəyərləndirirlər. Bakı - Ələt yolunun bu yerlərdən keçən müasir, çoxcərgəli hissəsi, Bayraq Meydanının ətrafa biçdiyi yeni don, geniş yaşıllıqlar şəhərin cənubdan giriş hissəsində Səbail rayonunun ümumi gözəlliyinə füsunkar bir qapı açıb.
Azərbaycan paytaxtının ən mühüm inzibati obyektləri - Prezident Administrasiyasının, Milli Məclisin, Nazirlər Kabinetinin, bir sıra nazirlik, komitə və xidmətlərin binaları, 15-dək səfirliyin ofisi Səbail rayonunda yerləşir. Son illərdə bu binalar daxildən və xaricdən yeni görkəm alıb, ətraf tikililərdə aparılan işlər nəticəsində ümumi ansamblda daha baxımlı yer tutub.
Bakı şəhərinin mərkəzi rayonu olan Səbail rayonunda təhsilin səviyyəsi, orta məktəblərdə şagirdlərin normal təhsili üçün hər cür şəraitin yaradılması, məktəblərin maddi-texniki bazalarının vəziyyəti hər zaman diqqət mərkəzində olub. Rayonda 5 ali, 18 orta və 18 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi mövcuddur ki, onların yeni dərs ilinə hazırlığı və yay mövsümü ərzində məktəblərdə aparılan təmir işlərinə RİH tərəfindən nəzarət daha ciddi olub. Səbail rayon İcra Hakimiyyəti başçısı Asif Əsgərovin mətbuata açıqlamasına görə, son 3 il ərzində ölkə başçısının imzaladığı Sərəncam və Dövlət Proqramlarına əsasən rayondakı orta və məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin böyük əksəriyyəti əsaslı təmir olunub, 1 yeni orta məktəb və 1 yeni uşaq bağçası tikilib, 2 orta məktəb, 1 uşaq musiqi məktəbi sökülərək yenidən tikilmişdir. 2 məktəb üçün yeni əlavə korpus tikilmiş, 1 peşə, 11 orta, 2 uşaq musiqi məktəbləri, 2 uşaq texniki yaradıcılıq mərkəzi, 8 uşaq bağçası əsaslı təmir olunub.
Onu da bildirək ki, 2014-cü ilin I rübündə Səbail rayonu ərazisində 537 yeni daimi iş yeri açılıb.
Cari ilin ilk 3 ayı ərzində 2 saylı şəhər poliklinikasında, "Turac" uşaq bağçasında, Bibiheybət qəsəbəsində Mədəniyyət evi və qəsəbə kitabxanasında aparılan əsaslı təmir-yenidənqurma işləri başa çatdırılıb.
Azərbaycan iqtisadiyyatının uğurla və sürətlə inkişaf etdirilməsində, respublikamızın bütün sahələr üzrə böyük nailiyyətlər qazanmasında Səbail rayonunun da öz yeri və payı var. Bu barədə daha aydın təsəvvürün yaranması üçün ayrı-ayrı sahələrdə konkret statistik göstəricilərə nəzər yetirmək lazımdır.
Qeyd edək ki, 2014-cü ilin 6 ayı ərzində rayonun sənaye müəssisələri tərəfindən 11 milyard 534,5 milyon manatlıq və ya keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 1,3 faiz çox sənaye məhsulu istehsal edilib, nəqliyyat müəssisələri tərəfindən 256,2 milyon manatlıq və ya 1,7 faiz çox, rabitə müəssisələri tərəfindən 132,1 milyon manatlıq və ya 1,4 faiz çox xidmətlər göstərilib.
Bütün maliyyə mənbələri hesabına əsas kapitala investisiya 2 milyard 512,5 milyon manat olub ki, bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 35,5 faiz çoxdur. Tikinti-quraşdırma işlərinə yönəldilmiş investisiyanın həcmi 1 milyard 114,6 milyon manat olub ki, bu da əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 73,2 faiz çoxdur.
Rayon ərazisində məşğulluğun təmin edilməsi istiqamətində də mühüm tədbirlər həyata keçirilib. Görülən aktiv məşğulluq tədbirləri rayon ərazisində məskunlaşan insanların işlə təmin olunmasına əhəmiyyətli töhfələr verməklə yanaşı, onların sosial vəziyyətinin də yaxşılaşdırılmasında mühüm rol oynayıb. Belə ki, 2014-cü ilin 6 ayı ərzində Səbail rayonu ərazisində 1190 yeni iş yeri açılıb. Bunlardan hamısı daimi iş yerləridir.
Onu da qeyd edək ki, Səbail rayon Məşğulluq Mərkəzi tərəfindən ilin ilk 6 ayı ərzində 485 nəfər iş axtaran vətəndaş daimi işlə təmin olunub, "Ərazi Məşğulluq Proqramı"na əsasən cari ilin birinci yarısı ərzində Mərkəzdə 20 nəfər iş axtaran vətəndaş üçün "Kompyuter istifadəçisi", 16 nəfər iş axtaran vətəndaş üçün "Kompyuterçi-dizayner", 12 nəfər iş axtaran vətəndaş üçün "Xalçaçı", 20 nəfər iş axtaran vətəndaş üçün isə "İngilis dili" peşə kursları açılıb, Əmək yarmarkasında 8 nəfər daimi işlə təmin olunub.
Əsaslı təmir-yenidənqurma işləri uğurla davam etdirilir Adıçəkilən rayonda inkişafla yanaşı bəzi problemlər də yaşanır. Belə ki, 20-ci Sahə kimi tanınan ərazinin sakinləri yolların vəziyyətindən şikayətlənirlər. Sakinlərin dediyinə görə, məhəllədaxili yollar bərbad vəziyyətdədir. Ümid edirik ki, bu problem yaxın zamanda öz həllini tapacaq.

Günel CƏLİLOVA
Yazı Səbail Rayon İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim etmək üçündür.