Qeyri-neft sektorumuzun sərmayə tələbatı hələ də tam ödənməyib

Tarix: 16.09.2014 / 04:31
Bölmə: İqtisadiyyat

2013-cü ilin I yarısında Azərbaycan iqtisadiyyatına cəlb edilmiş xarici kapitalın ümumi həcmi 3,9 milyard dollar təşkil edib ki, burada neft-qaz sektorunun xüsusi çəkisi 85,3 faiz səviyyəsində olub.
Bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) saytında dərc edilən tədiyyə balansında bildirilir. Bu investisiyalar Azərbaycan ərazisində əsasən "BP Exploration Ltd" ("Şahdəniz") və Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti tərəfindən "Azəri-Çıraq-Günəşli" yatağında aparılan neft-qaz layihələri çərçivəsində işlərin maliyyələşdirilməsi məqsədilə istifadə edilib.
AMB-nin hesablamalarına əsasən, qeyri-neft sektoruna cəlb edilmiş birbaşa investisiyaların həcmi 569 milyon dollar olub ki, bu da ölkəyə cəlb edilmiş birbaşa investisiyaların ümumi həcminin 14,7 faizini təşkil edib.
Onu da qeyd edək ki, ümumiyyətlə, ölkədə əsas kapitala yönələn xarici investisiyaların artım tempi məhz 2005-ci ildən enməyə başladı. Bu da daxili maliyyə imkanlarının artması nəticəsində baş verdi. Belə ki, neftin dünya bazarlarında qiymətinin ildən-ilə yüksəlməsi Azərbaycan hökuməti üçün əsas infrastruktur layihələri - elektrik stansiyalarının tikintisini, asfalt yolların çəkilişi və körpülərin salınmasını, qazlaşdırma, su təchizatının inkişafı, kanalizasiya və irriqasiya kimi məsələləri özünün maliyyələşdirməsinə geniş imkan açdı. Ölkədə neft və qeyri-neft sektoru üzrə əsas kapitala yönəldilən investisiyaların artım tempi də ilk dəfə məhz bundan sonra tarazlaşdı.
Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, neft-qaz sektoruna qoyulan sərmayələr yenə də üstün çəkiyə malikdir. İqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirməyi qarşıya məqsəd qoyan ölkədə isə bu nisbət qaneedici sayıla bilməz. Bütövlükdə hansı tədbirlər görülməlidir ki, qeyri-neft sektoruna yönələn sərmayələr əsaslı şəkildə artsın?
Millət vəkili, iqtisadçı Əli Məsimli hesab edir ki, regionlarda həm daxili, həm də xarici sərmayədarların fəaliyyətinin genişləndirilməsi istiqamətində əlverişli şəraitin yaradılmasına ehtiyac var: "Son 10 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına 156 milyard dollar məbləğində sərmayə qoyulub. Azərbaycan iqtisadiyyatına yönəldilən daxili sərmayənin 89 faizi, xarici sərmayənin isə 50 faizi qeyri-neft sektorunun payına düşür. Azərbaycan iqtisadiyyatı çox sürətlə inkişaf edən ölkələr sırasında olduğundan, kreditə və sərmayə qoyuluşuna böyük tələbat var. Bununla belə, hələlik istər daxili, istərsə də xarici mənbələr hesabına sərmayələrin qeyri-neft sektorunun istehsal sahələrinə qoyulan hissəsi investisiya tələbatından xeyli aşağıdır. Belə ki, emal sənayesinə yönəldilən sərmayə Azərbaycan iqtisadiyyatına qoyulan sərmayənin 6 faizinin altında, kənd təsərrüfatına yönəldilən sərmayə 3 faizi qədər, yüngül və yeyinti sənayesinə qoyulan sərmayələr isə bundan da azdır. İnformasiya-kommunikasiya sektoru istisna olmaqla, sadalanan həmin sahələrə yönəldilmiş xarici sərmayələr də çox azdır".
Ə.Məsimlinin fikrincə, regionlara sərmayədarların, o cümlədən xarici investorların sərmayə yatırmasında fəallıq göstərməmələrinin bir sıra obyektiv və subyektiv səbəbləri var: "Burada Azərbaycanda bazar münasibətlərinin inkişafının hazırkı səviyyəsindən doğan problemlərlə yanaşı, iqtisadi azadlıqlar sahəsində bürokratik əngəllər, korrupsiya, məmur özbaşınalıqları, yerli sahibkarlar üçün biznes kreditlərinin faiz dərəcələrinin yüksək olması və əlçatanlıq səviyyəsinin problemli olması və sair bu kimi amillər öndə gedir. Xarici investorları Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna cəlb etməkdən ötrü xeyli iş görülüb, amma həmin prosesin coğrafiyasını genişləndirmək və müasir tələblər səviyyəsinə qaldırmaqdan ötrü hələ çox iş görmək lazımdır. Azərbaycan sürətlə inkişaf edən ölkələr arasında xüsusi yer tutsa da, iri xarici sərmayədarların nəzərində Azərbaycan bazarı kiçik bazarlar kateqoriyasına aid edildiyindən, bura xarici sərmayədarları cəlb etməkdən ötrü əlavə tədbirlər görülməsinə ehtiyac var".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...