Avronun Azərbaycan üçün problemləri ortaya çıxır

Tarix: 12.09.2014 / 12:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünyanın aparıcı valyutalarının məzənnəsi ilə bağlı son illərin təhlili onların kursunun kifayət qədər dayanıqsız olduğunu üzə çıxarır. Məhz bu səbəbdəndir ki, indi həmin aparıcı valyuta olan dollar və avronun il ərzində məzənnəsinin sabit qalması halına rast gəlinmir. Bu fonda indi bir çox ölkələr valyuta ehtiyatlarının tərkibini yenidən nəzərdən keçirir.
Hesab olunur ki, bu, valyutaların məzənnə dəyişməsindən yaranan itkilərin sığortalanması baxımından da olduqca vacibdir. Bu mənada Azərbaycanın da analoji addımlar atması zəruri sayılır.
Hazırda isə aparıcı valyutalar mövzusunda diqqət çəkən məqam avro ilə bağlıdır. İndi avronun məzənnəsi sürətlə aşağı düşür. Artıq vahid Avropa valyutası bu ilin ən aşağı həddində qərarlaşıb. Enişin ilin sonuna qədər davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Hazırda 1 avro 1 dollar 30 sentə mübadilə edilir. Mütəxəssislər deyir ki, avronun belə kəskin şəkildə enməsinin səbəbi ABŞ iqtisadiyyatındakı artım nəticəsində dolların mövqeyinin bazarda möhkəmlənməsidir. Digər səbəb isə Avropa iqtisadiyyatı ilə bağlı müsbət proqnozların özünü doğrultmamasıdır. Bəzi proqnozlara görə, Avropada maliyyə böhranı baş verəcək. Bəzi avrozona ölkələrində vəziyyətin pisləşməsi də vahid valyutanın məzənnəsinə təsir edir. Belə ölkələrdə büdcə kəsirinin və xarici borcların artması investorlarda avroya olan etibarı azaldır. Belə vəziyyətdə investorların avroya marağının azalması və risqlərin artması avronun kursunun düşməsinə səbəb olur. Avronun ucuzlaşması avrozonada Yunanıstanın timsalında davam edən problemlərlə də bağlıdır.
Avro-dollar münasibətləri manata da təsirsiz ötüşə bilməz. Hazırda valyutadəyişmə məntəqələrində 1 avro 1 manat həddinə yaxınlaşmaqdadır. Eniş avro almaq istəyənləri də fikrindən daşındırıb. Mütəxəssislər yaranmış durumun valyuta ehtiyatlarına da mütləq mənada təsir göstərəcəyini vurğulayır. Hesab olunur ki, daim təkrarlanan bu problem fonunda Azərbaycan da valyuta ehtiyatlarının strukturunda dəyişiklik etməlidir. Qeyd edək ki, ötən ilə qədər Azərbaycanın rezervləri yalnız valyuta ilə götürülürdü. Bu zaman avro və dollar bərabər bölüşdürülmüşdü. Avro ucuzlaşanda itkiləri dollar kompensasiya edirdi, dollar ucuzlaşanda avro. Daha sonra qızılın qiyməti yüksələndə qızıl alınmasına başlandı. Onu da bildirək ki, qızıl uzunmüddətli dövr üçün hesablanmış rezerv hesab edilir. Bu baxımdan ehtiyatlarda sözügedən metalın həcminin daha çox artırılması vacib sayılır. Hazırda daşınmaz əmlaka da üstünlük verilməyə başlanıb. Amma daşınmaz əmlak daha dəqiq və düzgün idarəetmə tələb edir, həmçinin kifayət qədər xərc aparır. Xüsusilə Rusiyanın daşınmaz əmlak bazarına və rus rubluna qoyulan investisiya narahatlıq doğurur. Sanksiyalar Rusiyada böhran yarada bilər. Böhran yaranarsa, daşınmaz əmlak bazarında kəskin ucuzlaşma baş verəcək. Avro və dollar isə, qeyd olunduğu kimi, məzənnə baxımından çox dəyişkəndir. Bu səbəbdən valyuta ehtiyatlarında artıq qızılın miqdarının artırılması vacib sayılır. Lakin bu məsələdə daha çox avronun qızıla çevrilməsi məqbul sayılır. Yəni rezervlərdə avronun payının azaldılmasına ehtiyac var. Çünki valyuta analitiklərinin fikrinə əsasən, yaxın gələcəkdə avronun kursu aşağı enməkdə davam edəcək. Ekspertlər bu fonda vurğulayır ki, avronun uzunmüddətli çökməsi və Avrozonada baş verən proseslər ölkəyə daha ciddi təsir edə bilər. Çünki həm Mərkəzi Bankın, həm də Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərinin bir hissəsi avroda yerləşir və bu valyutanın kursunun dəyişilməsi, istər-istəməz, gəlir itkisinə gətirib çıxara bilər. Beləliklə, qarşıdakı dövr ərzində Avropanın vahid valyutası ucuzlaşmaqda davam edəcək. Sərmayədarlar bununla da dünya iqtisadiyyatının bərpasının səngiyəcəyindən narahatdır. Analitiklər hesab edir ki, indiki vəziyyətdə məhsuldarlığı və rəqabət qabiliyyətini artırmazdan öncə çətin deflyasiya mərhələsini adlamalıdır.
Yuxarıda göstərildiyi kimi, avronun kursunda dəyişikliklər ölkəmizə də təsirsiz ötüşmür. Bu fonda manat da avroya nisbətən möhkəmlənir. Xatırladaq ki, Azərbaycanda manatın birbaşa kursu yalnız dollarla müəyyənləşir, o baxımdan avronun məzənnəsinin dollara nisbətən dəyişməsi praktiki avronun məzənnəsinin manata nisbətən də aşağı düşməsi ilə nəticələnir. Avronun məzənnəsinin manata nisbətən aşağı düşməsi manatdan asılı olmayan səbəb olsa da belə, manatın mökəmlənməsi qaçılmaz olur. Hazırda manatın məzənnəsi dollara nisbətən dəyişmir, amma avroya nisbətən möhkəmlənir. Bu baxımdan da avronun məzənnəsinin aşağı düşməsi, manatın möhkəmlənməsi Avropaya ixracla məşğul olan iş adamları üçün müəyyən problemlər yaradır. Bu isə o deməkdir ki, manatın avroya nisbətən məzənnəsinin möhkəmlənməsi ixracatçıların ixrac imkanlarını məhdudlaşdırır.
Düzdür, avronun kursunun aşağı düşməsinin müsbət tərəfləri də var. Çünki avronun ucuzlaşması Avropadan gətirilən malların qiymətinə də təsir göstərir. Belə ki, Avropadan idxal olunan mallar ucuzlaşır. Bu səbəbdən, avronun ucuzlaşması davam edərsə, qarşıdakı dövr ərzində Avropa avtomobillərinin, xüsusən də Azərbaycanda kifayət qədər geniş yayılan Almaniya maşınlarının ucuzlaşmasını gözləməyə dəyər. Qeyd edək ki, Azərbaycan idxalının 60 faizə qədərini, ixracının isə yarısını Avropa ölkələrilə aparır. Avro ilə alınaraq Azərbaycana gətirilən mallar əsasən avtomobil, dərman preparatları, ərzaq məhsulları, yuyucu vasitələr, mebeldir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...