Rəsul Cahangirli: “3 ölkə arasında tranzit daşımalarda əməkdaşlıq mühüm məqamlardan hesab edilir”
Məlum olduğu kimi, noyabrın 1-də Tehranda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin, İran İslam Respublikasının Prezidenti Həsən Ruhaninin və Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin üçtərəfli zirvə görüşü keçirilib. Tərəflər arasında iqtisadi sahədə əməkdaşlıq və digər məsələlər müzakirə olunub. Görüş başa çatdıqdan sonra dövlət başçıları mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycan dünyada yeganə ölkədir ki, onun həm Rusiya, həm də İranla quru sərhədi var. Onun fikrincə, ötən görüşdən sonra tərəflər arasında ticarət dövriyyəsi artıb: “Keçən zirvə görüşündən ötən dövr ərzində çox önəmli hadisələr baş verib. Cəmi bir ildən bir qədər çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, ötən il əldə edilmiş razılaşmalar bu gün həyatda öz əksini tapır. Xüsusilə iqtisadi sahədə əməkdaşlığı qeyd etməliyəm. Bu gün də zirvə görüşü zamanı rəqəmlər səsləndi. Bizim Rusiya ilə bu il ticarət dövriyyəmiz 60 faizdən çox artıb, İranla 30 faizdən çox artıb. Keçən il İran-Azərbaycan ticarət dövriyyəsi isə 70 faiz artıb. Bu, ilk növbədə, onu göstərir ki, üç ölkə arasında çox səmimi dostluq münasibətləri var. Təbii ki, iqtisadi sektor, biznes dairələri bunu görür və bundan faydalanır. Eyni zamanda, artan ticarət dövriyyəsi göstərir ki, bizim iqtisadiyyatımız uğurla inkişaf edir və dünyada neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi bizim iqtisadiyyatımıza ciddi təsir göstərməmişdir”.
Ötən bir ildə Azərbaycanın hər iki dövlətlə ticarət dövriyyəsinin artması tərəflər arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsindən xəbər verir. Eyni zamanda bunu şərtləndirən bir sıra iqtisadi faktorlar var.
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, Azərbaycan, Rusiya və İran arasında ticarət dövriyəsi mövcud potensiala hələ tam cavab vermir: “Halbuki, coğrafi baxımdan bu ölkələrin bir-birinə yaxın ərazidə yerləşməsi, Azərbaycanın hər iki ölkə ilə birbaşa sərhədə malik olması iqtisadi-ticarət əlaqələri üçün çox əlverişli imkan yaradır. Ötən il keçirilən görüşdən sonra Azərbaycanın hər iki ölkə ilə ticarət əlaqələrinin artması onu göstərir ki, tərəflər iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsində maraqlıdırlar. Xüsusən də İranın Azərbaycanla iqtisadi əlaqələrinin inkişaf etdirilməsinə böyük ehtiyac var. Çünki xarici ticarət dövriyyəsi ilə bağlı göstəricilərə baxdıqda görürük ki, potensialdan çox az istifadə olunur. İki ölkə arasında ümumi xarici ticarət dövriyyəsi 210 milyon dollar həcmindədir. Nəzərə alsaq ki, ölkənin xarici ticarət dövriyyəsi 20-25 milyard dollardır, bu kifayət qədər kiçik göstəricidir. Bunun da 150 milyon dolları İrandan idxal, 60 milyonu isə İrana qeyri-ixrac məsələsidir. Digər tərəfdən, İran sahibkarlarının Azərbaycan iqtisadiyyatına yatırımları məsələsi günümüzdə aktivdir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı istiqamətində yatırımlar, dərman və avtomobil sənayesinə qoyulan investisiyaları göstərmək olar. Prezidentlər səviyyəsində razılığın əldə olunması sonradan bu istiqamətdə qərarların qəbul edilməsini şərtləndirməklə investisiya axınını, ticarət dövriyyəsinin genişlənməsini əhatə edə bilər. O üzdən, Azərbaycan, Rusiya və İranın iqtisadi əməkdaşlığı əhəmiyyətli məsələlərdən biridir. Digər tərəfdən, 3 ölkə arasında tranzit daşımalarda əməkdaşlıq mühüm məqamlardan hesab edilir. Azərbaycanın ortaya qoyduğu əsas mövqelərdən biri də bundan ibarətdir ki, ölkəni regionun tranzit mərkəzinə çevirmək. Ötən dövr ərzində bu istiqamətdə Azərbaycan dövləti tərəfindən müxtəlif layihələrin təşəbbüsləri irəli sürülüb, investisiyalar yatırılıb. Artıq bu investisiyaların mənfəətini götürməyin zamanı çatıb. Güman edirəm ki, növbəti illərdə Azərbaycanın Rusiya və İranla ticarət dövriyyəsinin həcmi indikindən qat-qat böyük olacaq. Bu da hər üç ölkənin iqtisadi inkişafına müsbət təsir edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
