Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti işə düşdükdən sonra Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində yeni bir mərhələnin başlanması gözlənir. Bu dəmir yolu xətti ölkənin tranzit əhəmiyyətini artırmaqla yanaşı, həm də Azərbaycan məhsullarını ucuz, sərfəli qiymətə dünya bazarlarına çıxarmağa imkan verəcək.
Aydındır ki, bu da, öz növbəsində, qeyri-neft sektorunun inkiaşfı istiqamətində irəliyə doğru atılan növbəti vacib addım olacaq. Artıq bu xətt vasitəsilə Azərbaycan məhsulları Avropa və Asiya ölkələrinə daha rahat şəkildə çıxa biləcək. Bu yolun istifadəyə verilməsilə artıq mövcud yükdaşımalarla müqayisədə zaman fərqinin iki dəfəyədək azalması gözlənir ki, bu da layihənin iqtisadi səmərəsini daha da artırır. Eyni zamanda istifadəçi dövlətlərə, o cümlədən Azərbaycana öz məhsullarını daha tez müddətdə dünya bazarlarına çıxarmaq imkanı verir. Azərbaycan neft və qeyri-neft məhsullarını Türkiyə, Avropa ölkələrinə, eləcə də digər bölgələrə məhz bu dəmir yolu vasitəsilə ixrac edəcək və bu, marşrut xərclərinin minimuma endirilməsi deməkdir. Məhz qeyd edilənlər aydın göstərir ki, bu layihə iqtisadi cəhətdən yüksək önəm kəsb edir. Çünki Azərbaycan həm sözügedən layihə vasitəsilə tranzit ölkə olaraq dövlət gəlirlərini artıracaq, həm də, təbii ki, özünün xüsusən qeyri-neft sektorunda istehsal olunan məhsullarını Türkiyə və Avropa bazarına çıxarma imkanı qazanacaq. Asiya ilə Avropanı birləşdirən dəmiryol xətti kimi bu layihə həm Avropadan, həm də Asiyadan məhsulların sərfəli şərtlərlə idxalnın reallaşdırılmasını mümkün edəcək. Elə bu da idxal məhsullarının qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salacaq.
O da məlumdur ki, Bakı-Tiflis-Qarsın digər önəmli cəhəti Azərbaycanın bu layihənin verdiyi imkanlardan istifadə edərək Türkiyə ilə Gürcüstan ərazisindən birbaşa dəmir yolu əlaqəsi qurmasıdır. Məhz bu vəziyyətdə ilk növbədə Azərbaycana gətrilənTürikyə məhsullarının qiyməti daha ucuz olacaq. Eyni zamanda Azərbaycan Türkiyəyə daha çox həcmdə məhsul sata biləcək. Həmçinin bu dəmir yolu regionda turizmin inkişafına da güclü təsir göstərəcək. Beləliklə, öz əhəmiyyətinə görə qlobal səciyyə daşıyan bu dəmir yolu ölkəmiz üçün böyük sosial-iqtisadi səmərəyə zəmin yaradır. Bununla da Bakı-Tiflis-Qars ölkəmizdə iqtisadi inkişafa yeni bir təkan verəcək.. Hesab olunur ki, layihə iştirakçı ölkələrdə, xüsusən də Azərbaycanda yeni iş yerlərinin yaradılmasına və ticarətin inkişafına səbəb olacaq.
Bu layihə eyni zamanda ölkənin valyuta gəlirlərinin artmasında vacib rol oynacaq. Məsələ burasındadır ki, Bakı-Tiflis-Qars sayəsində artıq Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında quru yolu üzərində Azərbaycan əsas faktora çevrilib. Eləcə də ölkəmiz "Böyük İpək Yolu" layihəsinin həyata keçməsi ilə Çindən Avropaya qədər olan marşrut xəttində əsas paya sahib olacaq. Belə demək mümkünsə, Uzaq Şərq ilə Avropa arasında paylayıcı rol oynamaqla ölkənin əhəmiyyəti Avropa və Asiyada daha da yüksələcək. Məhz bu faktor fonunda Azərbaycan üzərindən daha çox yük daşınması proqnozdaşdırılır ki, elə bu da ölkəyə külli miqdarda əlavə mənbədən valyuta gəlişi deməkdir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, dəmir yolu ölkəyə turist axınını da artıracaq. Artıq Bakı-Tiflis-Qars marşrutu üzrə hərəkət edəcək sərnişin qatarları üçün Azərbaycan tərəfi İsveçrənin “Stadler” şirkətinə 30 ədəd yataq tipli vaqon sifariş edib. Vaqonlar “standart”, “komfort”, “biznes” və “restoran” olmaqla dörd kateqoriyada istehsal olunur. Müasir texnoloji üstünlüklərlə təchiz olunan vaqonların alt hissəsinin müvafiq rels ölçüsünə uyğunlaşdırılması avtomatlaşdırılan sistem sayəsində mümkün olacaq ki, bu da sərhəd-keçid məntəqələrində vaxt itkisinin qarşısını alacaq. Eyni zamanda, sərnişinlərin daha rahat səfər etmələrini reallaşdıracaq. Bütün bunlar fonunda iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov da bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars Azərbaycan üçün çox böyük önəmə malikdir: “Bu, Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün dövlət gəlirlərinin artırılması baxımdan kifayət qədər ciddi əhəmiyyətə malikdir. Nəticə etibarı ilə bu imkan verir ki, dövlət gəlirlərinin identifikasiyasına nail olaq. Xüsusən də çox fərqli mənbələrdən vəsaitin büdcəyə daxil olması təmin olunacaq. Bu, həm də Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artıracaq”.
O da məlumdur ki, sahibkarlığı inkişaf etdirməklə Azərbaycan brendi ilə tanınan keyfiyyətli, rəqabətə davamlı yerli məhsulların dünya bazarlarına çıxarılması Azərbaycan üçün bu gün əsas prioritetlərdəndir. Burada əsas vəzifə xaricdən sifariş olunan malların istehsalını artırmaqla ölkənin ixrac imkanlarının genişləndirilməsidir. “Made in Azerbaijan”” brendini dünyada tanıtmaq üçün əsas amillərdən olan yerli məhsulların dünya bazarlarına çıxarılmasında da əsas nəqliyyat vasitəsi olan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun böyük əhəmiyyəti var. Çünki bununla “Made in Azerbaijan” brendi ilə dünya bazarlarına çıxarılan məhsulların ixracı daha da sürətlənəcək. Ən əsası isə, yüklərin mənzil başına yaxın yolla, qısa müddətdə çatdırılması təmin olunacaq. Elə bu da indidən azərbaycanlı sahibkarların Bakı-Tiflis-Qarsa maraqlarının yüksəlməsinə gətirib çıxarıb.
Tahir TAĞIYEV
