Ruslan Atakişiyev: “Bu, Naxçıvan MR-də əhalinin sosial-iqtisadi vəziyyətinə müsbət təsir göstərəcək” Zakir Əhmədov: “Bu, həmin məhsulların qonşu ölkədə rəqabət imkanlarını artıracaq”
Türkiyənin İğdır şəhərində keçirilən Türkiyə-Azərbaycan biznes forumunda bir sıra məsələlər müzakirə olunub. Tədbirdə Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən rəsmilər, Naxçıvan Muxtar Respublikasından və Türkiyənin müxtəlif bögələrindən olan iş adamları iştirak ediblr.
Türkiyənin iqtisadiyyat naziri Nihat Zeybekci bildirib ki, Naxçıvanda istehsal olunan bir sıra məhsullar bu ölkədə rüsumlardan azad olunub. O, Türkiyə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal edilən və ya istehsal potensialı olan 43 adda məhsulun (13 kənd təsərrüfatı, 30 sənaye məhsulu) Türkiyənin bütün ərazisinə idxal rüsumu ödəmədən, güzəştli şərtlərlə daxil olmasına razılıq verildiyini bildirib. Bu qərarın ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə və bölgənin inkişafına əhəmiyyətli töhfə verəcəyini vurğulayıb. Qərara əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan illik təqribən 100 milyon ABŞ dolları məbləğində məhsullar Türkiyəyə rüsum ödəmədən ixrac ediləcək.
Şübhəsiz ki, güzəştlərin olması Naxçıvanın iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, Naxçıvan blokadadadır və qonşu dövlətlərdən yalnız İran və Türkiyə ilə əlaqələrə malikdir. Azərbaycanın özü ilə belə iqtisadi əlaqələri İran vasitəsilə həyata keçirir. Bu da, təbii ki, son nəticədə Naxçıvanda istehsal olunan məhsulların maya dəyərinin nisbətən yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Bu baxımdan orada istehsal olunan məhsulların rüsumdan azad edilməsi son nəticədə istehsal imkanlarının genişlənməsinə, Naxçıvan MR-də ÜDM-in artmasına, vətəndaşların gəlirlərinə, yeni iş yerlərinin yaranmasına müsbət təsir göstərəcək. Bu həm yeni məhsul çeşidlərinin yaranmasına, həm də rəqabətin artmasına gətirib çıxaracaq.
Bəs ekspertlər buna necə yanaşır?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin sədri Ruslan Atakişiyevin fikrincə, Naxçıvanda istehsal edilən məhsulların Türkiyəyə ixracı zamanı gömrük rüsumlarından azad olunması həmin məhsulların gömrük rüsumları qədər ucuzlaşması deməkdir: “Bu da həmin məhsullar üzrə Türkiyədə rəqabəti artıracaq. Belə olduğu halda, məhsulu daha ucuz qiymətə satmaq imkanları yaranır. Bu da o deməkdir ki, rəqabət artarsa, satılan məhsulun həcmi də artacaq. Nəticədə istehsalçılar daha çox məhsul ixrac etmək imkanı əldə edəcəklər. Nəzərə almaq lazımdır ki, tələbat böyüyürsə, istehsalçılar da istehsalı artırmaqda maraqlı olacaqlar. Bu da Naxçıvan MR-də əhalinin sosial-iqtisadi vəziyyətinə müsbət təsir göstərəcək. Ancaq onu da nəzərə alaq ki, Naxçıvanda istehsal edilən məhsullara bu cür üstünlüklərin şamil olunması Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələri olan Azərbaycanın digər regionundakı istehsalçılarda həvəs yaradacaq. Bazar iqtisadiyyatında qərarların uzunmüddətli və qısamüddətli təsirləri adlanan anlayış var. Məsələ ondadır ki, Türkiyəyə ixrac artarsa, Naxçıvanda qısa müddət ərzində müəyyən məhsullar üzrə qıtlığın yaranmasını gözləmək olmaz. Eyni zamanda, rüsumların azad edilməsi o demək deyil ki, bütün məhsullar ixrac olunacaq. Məhsula olan tələbatın səviyyəsi də önəmli məsələdir. Yəni məhsulun qiyməti ilə yanaşı, Azərbaycan məhsuluna maraq da önəmli amildir. Bütün hallarda, belə güzəştlərin tətbiq olunması Naxçıvan MR-də istehsalçıları həvəsləndirəcək. Onlar bu imtiyazları nəzərə alıb daha çox məhsul istehsal etməkdə maraqlı olacaqlar. Bu da yeni iş yerlərinin açılmasına təkan verəcək”.
Məsələyə münasibət bildirən digər ekspert Zakir Əhmədov da buna müsbət prizmadan yanaşdı: “Bu imkan verəcək ki, Naxçıvanda istehsalla məşğul olan sahibkarlar öz məhsullarını rahat şəkildə Türkiyə bazarına çıxarsınlar. Çünki bu, həmin məhsulların qonşu ölkədə rəqabət imkanlarını artıracaq. Türkiyə bazarında rəqabətə duruş gətirmək baxımından bunun müsbət əhəmiyyəti var. Ona görə də bunun xüsusi önəmi var. Hesab edirəm ki, bunun müsbət faydası olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
