Pərviz Heydərov: "SOCAR yenə Tarif Şurasına müraciət etsə, məsələ necə gəldi deyil, balanslaşdırılmış şəkildə həllini tapacaq"
"Manatın ucuzlaşması davam edərsə, aidiyyəti qurumlara müraciət edəcəyik". Bu sözləri SOCAR-ın vitse-prezidenti Süleyman Qasımov media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib.
Manatın devalvasiyasının SOCAR üçün əlavə zərər yaratdığını deyən S.Qasımov bildirib ki, ölkə daxilində təbii qaza olan tələbatı ödəmək üçün alınan qaza görə əməliyyat həyata keçirilərkən gələcəkdə hər hansı bir mexanizmin hazırlanması mümkündür: "Üzən məzənnə" rejimi nəzərə alınmaqla dollarla satın alınan qaza görə ödənişin müvafiq mexanizminin işlənib hazırlanması məsələsi gündəmdədir. Lakin hələlik bu məsələ ilə bağlı heç bir danışıq aparılmır. Təbii qazın indiki qiymətinin səmərəliliyi bizim üçün ziyanla həyata keçirilir.
Əgər manatın dollara nisbətən məzənnəsi azalmaqda davam edərsə, SOCAR aidiyyəti qurumlara müraciət edəcək".
Maraqlıdır, manatın məzənnəsi dollara nisbətən ucuzlaşarsa, SOCAR hansı qurumlara müraciət edəcək və hansı addımları atacaq?
İqtisadiyyat Nazirliyinin İqtisadi İslahatlar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Pərviz Heydərov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, SOCAR-ın vitse-prezidenti Süleyman Qasımov təbii qazın daxili bazar qiymətlərinin əlverişli olmadığını nəzərə çatdırıb: "Bu da ondan irəli gəlir ki, ortada dollar söhbəti mövcuddur. Yəni istifadə etdiyimiz təbii qazın böyük bir hissəsi ABŞ dolları ilə alınır. Məsələ bundadır.
Ancaq vitse-prezidentin təbii qazın indiki qiymətinin səmərəlilik baxımından əlverişli olmadığı haqda söylədiyi fikirlər o demək deyil ki, tarifə yenə baxılacaq. Bu yaxında Tarif Şurası tərəfindən təbii qazın pərakəndə satış tarifi əhali üzrə illik istehlak həcmi 1500 kubmetrədək olan istehlakçılar üçün 10 qəpik, 1500 kubmetrdən çox olan hissəsi üçün isə 20 qəpik təyin edildi. Ancaq çox keçmədi ki, Prezidentin tapşırığına əsasən, 10 qəpikdən hesablanacaq illik qaz istehlakı həcmi 1500-dən 1700 kubmetrədək qaldırıldı. Yəni bu məsələyə Tarif Şurası baxır. Buna qədər təbii qazın qiymətinə sonuncu dəfə 3 il bundan qabaq - 2013-cü ildə baxılmışdı. Həmin ildən təbii qazın pərakəndə satışı 1000 kubmetr üçün 100 manat müəyyən edildi ki, bu da 1 kubmetrə 10 qəpik demək idi. Aradan keçən müddət ərzində ölkədə elə bir sahə olmayıb ki, qiymət artımı baş verməsin və ən azı manat dollar qarşısında 2 dəfə devalvasiyaya uğrayıb. 2015-ci il ərzində Mərkəzi Bank tərəfindən birincisi 34 faiz, ikincisi isə 47 faiz səviyyəsində olmaqla 2 dəfə sərt devalvasiya həyata keçirilib.
Yəni demək istədiyim budur ki, hər şey dəyişib, bahalaşıb və qiymətlər artıb. Təbii ki, bu bütün istiqamətlərdə özünü göstərməlidir. S.Qasımov bildirib ki, biz təbii qaza olan daxili tələbatı 3 mənbə hesabına təmin edirik: SOCAR-ın hasil etdiyi, hasilatın pay bölgüsü sazişləri üzrə tərəfdaşlar və bir də idxal hesabına. İstehlakın yarısı sonuncu 2 mənbənin payı üzərinə düşür. Bu isə o deməkdir ki, bu, valyuta ilə alınır.
Manatın ucuzlaşması prosesi isə davam edir. Yəni, istər-istəməz, məsələyə yenidən baxılması zərurəti yaranır. Amma hesab etmirəm ki, bu tez baş verəcək. Bununla belə, cari il ərzində məsələnin nəzərdən keçiriləcəyi istisna deyil. Ancaq yenə qiymət artımı baş verərsə, bu, ehtiyatlı şəkildə həyata keçiriləcək. Tarif Şurası sonuncu dəfə qiymət artımlarına differensiallaşdırılmış şəkildə yanaşmağa məcbur oldu. Bu, ölkəmizdə neçə illərdən bəri həyata keçirilən ümumi qiymət siyasətində ilk belə hal oldu. İndiyədək, demək olar ki, heç bir sahədə və istiqamətdə qiymətlərdə differensiallaşdırma tətbiq olunmamışdı. Odur ki, SOCAR yenə Tarif Şurasına müraciət etsə, məsələ necə gəldi deyil, balanslaşdırılmış şəkildə həllini tapacaq".
Günel CƏLİLOVA
