Xalid Kərimli: “Qeyri-neft sektoru bu itkini kompensasiya etməsə, ölkədə iqtisadi artım ləngiyəcək”
“Neft hasilatının azalması səbəbindən ticarət profisitinin azalacağı və xarici mövqeyin zəifləyəcəyi gözlənilir”. Bu barədə Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) Azərbaycan üzrə hesabatında bildirilib.
Sənəddə qeyd olunur ki, Mərkəzi Bank və ARDNF-nin ehtiyatları artmağa davam edəcək, lakin bu artım daha yavaş templə gedəcək. Eyni zamanda, risklər ümumilikdə balanslaşdırılsa da, xarici qeyri-müəyyənliklər hələ də yüksək olaraq qalır: “Karbohidrogen hasilatının azalması və qiymətlərinin düşməsi səbəbindən qeyri-neft sektorunda da artım yavaşlayıb. Ümumilikdə, real ümumi daxili məhsul (ÜDM) 2024-cü ildəki 4,2 faizdən 1,4 faizə qədər aşağı düşüb”.
Ümumilikdə, BVF-nin dəyərləndirməsi nə dərəcədə reallığı əks etdirir? ÜDM-də azalma Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün hansısa risklər vəd edirmi?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimlinin fikrincə, BVF-nin Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı dəyərləndirməsi kifayət qədər realist qiymətləndirmədir: “Yəni belə bir qiymətləndirmənin olacağı gözlənilən idi. Reallıq ondan ibarətdir ki, neft hasilatı azalır və bu da ÜDM-nin həcminə birbaşa təsir göstərir. Bu ilin yanvarında neft və qazdan əldə edilən gəlirlər kəskin azalıb. Bunların hamısı şəffaf statistikadır. Hasilatın azalması ölkə üçün sirr deyil. Neftin dünya bazar qiymətləri hər il əvvəlki ilə nisbətən daha aşağı olur. Bunların hamısı məlum reallıqdır və BVF-nin təhlilləri də bu informasiyalara əsaslanır. Baxmayaraq ki, tədiyyə balansının profisiti aşağı düşəcək, amma müsbət olaraq qalacaq. Yəni Neft Fondu ehtiyatlarını artırmağa davam edəcək. Başqa bir tərəfdən neft-qaz sektoru böyümür. Qeyri-neft sektoru bu itkini kompensasiya etməsə, ölkədə iqtisadi artım ləngiyəcək. İqtisadi artımın ləngiməsi də problemlər deməkdir. Bu da dövlətin nəzərdə tutduğu bəzi layihələrin təxirə salınması deməkdir. İqtisadi artımın böyüməməsi, əhalinin sayının da çoxalması sosial problemlər yaradacaq. Ancaq belə baxanda ümumilikdə ölkənin fiskal ehtiyatları mövcuddur. Ona görə də qeyri-neft sektorunu yaxşı inkişaf etdirə bilsək, çox ciddi risklər ortaya çıxmayacaq. Söhbət təbii ki, real inkişafdan gedir”.
Vidadi ORDAHALLI
