Neft qiymətləri son illərin ən böyük aylıq artımına doğru gedir, çünki Yaxın Şərqdə ABŞ-ın İrana mümkün hücumu ilə əlaqədar gərginlik artıb və bu, OPEC-in ən böyük istehsalçılarından birində tədarükün dayandırılması ilə nəticələnə bilər. “Brent markalı” neftin fyuçersləri bir barel üçün 70,50 dollara çatıb. Bu, ötən ilin iyun ayından bəri ən yüksək göstəricidir.
ABŞ-ın Qərbi Texas Aralıq nefti 3,4% artaraq əvvəlki sessiyadan bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. “Reuters” qeyd edir ki, bu markanın qiyməti ötən ilin sentyabr ayından bəri belə bir səviyyəyə çatmayıb. Hər iki etalon altı ayda ilk aylıq artımını göstərməyə hazırdır. Brent nefti 16%-dən çox artaraq 2022-ci ilin yanvar ayından bəri ən böyük aylıq artıma nail olub. WTI-nin yanvar ayında 14%-dən çox artacağı ehtimal olunur ki, bu da 2023-cü ilin iyul ayından bəri ən böyük aylıq artımdır. Qiymət artımına səbəb olan təhlükə ABŞ-ın Yaxın Şərqdə hərbi güclənməsi fonunda yaranır. ABŞ prezidenti Donald Tramp İranı nüvə sazişi üzrə danışıqlar aparmağa çağırıb, əks halda ölkə ABŞ hücumu ilə üzləşəcək və bu durumda Tehran Amerikanı sərt cavab zərbəsi ilə hədələyib. Bu təhdid mübadiləsi həmişə bazarı canlandırır.
Sənaye analitiklərinin fikrincə, treyderlər İran ixracatına potensial pozuntuları və ya Hörmüz boğazına digər pozuntuları nəzərə aldıqları üçün bu, yekun xam neft qiymətlərinə əlavə risk faktorunun əlavə olunmasına səbəb olub. “Reuters”ə məsələ ilə tanış olan iki nəfər bildirib ki, Tramp administrasiyası bu həftə İsrail və Səudiyyə Ərəbistanından yüksək səviyyəli müdafiə və kəşfiyyat rəsmilərini İranla bağlı ayrıca danışıqlar üçün qəbul edir. ABŞ rəsmiləri deyir ki, Tramp bütün variantları nəzərdən keçirir, lakin hələ İrana zərbə vurub-vurmayacağına qərar verməyib. "JPMorgan” analitikləri bildiriblər: “Yüksək daxili inflyasiya və bu ilki ara seçkilər nəzərə alınmaqla, Amerikanın uzun müddətli neft təchizatında fasilələrə ehtiyacı yoxdur. Venesuela nefti riskləri aradan qaldırmaq üçün nəzərdə tutulub; onun bolluğu, ən azı ABŞ üçün hücum ehtimalını yüksək və daha az ağrılı edir”. Lakin hərbi əməliyyat baş verərsə, bunun İranın neft istehsalı və ixrac infrastrukturundan aralı tutlması da gözlənilir.
Ramil QULİYEV
