Azər Allahverənov: “Burada bir neçə ssenari üzrə hadisələr cərəyan edə bilər”
Məlum olduğu kimi, Şimal-Cənub dəhlizi vasitəsi ilə Rusiyadan yüklər Azərbaycan üzərindən İrana, oradan da Hindistan və digər ölkələrə daşınır. İranda vəziyyət gərginləşdikcə, bir çox sahələr kimi tranzit yükdaşımaların da aqibəti sual altına düşür.
Maraqlıdır, İrandakı hadisələr uzunmüddətli olarsa, tranzit yükdaşımaların aqibəti necə olacaq, son hadisələrin buna təsiri varmı?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən millət vəkili Azər Allahverənov baki-xeber.com-a açıqlamasında buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Bu dəhliz sözügedən istiqamətdə daşımalarda vacib yol olsa da, burada əsas nüans ondan ibarətdir ki, bu marşrut 3 variantdan ibarətdir. Birincisi, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin qərb qolu Azərbaycan üzərindən keçir. Bu, əsasən multimodaldır. Yəni həm dəmir yolundan, həm də avtomobil yolundan. Çünki Rəşt-Astara dəmir yolu hələ hazır deyil. Avtomobil yolu ilə daşımalar nisbətən baha başa gəlir. Son illər Şimal-Cənub dəhlizi üzərindən daşımalar artıb. Üstəlik, bu dəhliz vasitəsi ilə tək bir istiqamətdə yüklər daşınmır. Əks istiqamətdə də daşınır. Məsələn, İrandan idxal edilən müəyyən məhsullar Rusiyaya bu dəhliz vasitəsi ilə daşınır. Şimal-Cənub dəhlizinin şərq qanadı Rusiya-Qazaxıstan-Türkmənistan-İran marşrutudur. Ancaq bu yol Azərbaycan üzərindən keçən yoldan daha uzundur. Üçüncü, variant Xəzər vasitəsi ilə reallaşdırılır. Rusiyadan yüklər Xəzər dənizi vasitəsi ilə İrana çatdırılır. Belə ki, yüklər İranın Ənzəli dəniz limanına çatdırılır. Oradan quru yolu ilə Bəndər-Abbas limanına daşınır. Deməyim odur ki, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin hər 3 qolu İran ərazisindən keçir. Təbii ki, İranda baş verən hadisələrin daşımalara necə təsir edəcəyi gündəmə gəlir. Burada bir neçə ssenari üzrə hadisələr cərəyan edə bilər. Birincisi, məlum hadisələrin məhz nəqliyyat qovşaqları, şəhərlərdə baş verməsi dəhliz vasitəsi ilə daşımaların iflic olmasına səbəb ola bilər. Bu isə istər-istəməz daşımalarda ləngimələr yaradacaq. İkincisi ssenari o ola bilər ki, hadisələrə rəğmən yükdaşımalar öz axarı ilə davam edəcək. Proseslər uzunmüddətli olarsa və daha çox ərazini əhatə edərsə, bu, beynəlxalq daşımalara mənfi təsir göstərəcək. Şimal-Cənub dəhlizi ilə daşımalar azalacaq. Bu da nəticə etibarı ilə Rusiyaya çox böyük zərbə olacaq. Çünki ixtişaşlar üzündən infrastruktur hansısa bir formada dağıdılırsa, bu, istənilən halda yükdaşımalara təsir edir”.
Vidadi ORDAHALLI
