Zaur İbrahimli: “Ölkənin daxili iqtisadi dayanıqlığı bu yeni xarici siyasət uğurları üçün möhkəm bir bünövrə təşkil edir”
Son illər Azərbaycan böyük iqtisadi inkişafa nail olub və bu amil də regional inkişafa müsbət təsir göstərib. 2025-ci ildə ökəmizin əldə etdiyi uğurlar kifayət qədərdir.
Prezident İlham Əliyev yanvarın 5-də yerli televiziya kanallarına müsahibəsində bir sıra məsələlər barədə danışıb.
Ermənistanla paraflanmış sülh sazişi Azərbaycanın regional sabitlik və investisiya cəlbediciliyini gücləndirərək, xüsusilə ABŞ və Qərb investisiyaları üçün yeni imkanlar açır.
Aşağı xarici borc, yüksək valyuta və qızıl ehtiyatları, kredit reytinqlərinin yüksəlməsi, nəqliyyat–bağlılıq layihələri və Qarabağın bərpası Azərbaycanın Cənubi Qafqazda əsas iqtisadi lider mövqeyini möhkəmləndirir.
Qeyri-neft sektorunun artımı, enerji və IT–süni intellekt hədəfləri ölkənin uzunmüddətli dayanıqlı inkişafını təmin edən başlıca amillərdir.
Qeyd edək ki, 2003–2025-ci illərdə Prezident regionlara 656 dəfə səfər edib, 2918 tədbirdə iştirak edib. Səfərlərin 158-i işğaldan azad edilmiş, 498-i digər şəhər və rayonları əhatə edib. 2025-ci ildə regionlara 46 səfər həyata keçirilib, bunların 31-i azad edilmiş ərazilərə olub və il ərzində 207 tədbir keçirilib. Prezidentin regionlara intensiv səfərləri və çoxsaylı tədbirdə iştirakı regional inkişafın əsas prioritet olduğunu göstərir.
2025-ci ildə ölkədə makroiqtisadi sabitlik möhkəmlənib: xarici borc azalıb, valyuta ehtiyatları artıb, kredit reytinqləri investisiya səviyyəsinə yüksəlib. Belə ki, xarici dövlət borcu 4,9 mlrd ABŞ dollarına (ÜDM-in 6,4%-i) enib, valyuta ehtiyatları 83,6 mlrd ABŞ dollarına çataraq borcu 17 dəfə üstələyib. Qeyri-neft-qaz ÜDM-i 3,2%, ixracı 7,3% artıb, orta aylıq əməkhaqqı 9,4% yüksəlib. Beynəlxalq reytinq agentlikləri Azərbaycanın kredit reytinqini investisiya dərəcəsinə qaldırıb. Bakıda keçirilən I Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində 10 mlrd ABŞ dollarından çox layihə üzrə sənədlər imzalanıb.
Son 22 ildə ölkə üzrə təhsil, səhiyyə, su, qaz, nəqliyyat, mədəniyyət və idman infrastrukturu kütləvi şəkildə yenilənərək sosial-iqtisadi inkişafın dayanıqlı bazası yaradılıb. Belə ki, 2003–2025-ci illərdə ölkədə 3600 məktəb, 3500 səhiyyə, yüzlərlə mədəniyyət və idman obyekti tikilib və ya yenilənib, 10 ali təhsil müəssisəsi yaradılıb. Yaşayış məntəqələrinin 73,5%-i qazlaşdırılıb, fasiləsiz su təminatı 77,8%-ə çatdırılıb, su itkiləri 38,8%-ə endirilib. Bu fikirlər Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində öz əksini tapıb.
“Azərbaycanın aşağı xarici borc strategiyası…”
Azərbaycanın iqtisadi, siyasi və sair sahələrdə əldə etdiyi uğurlardan danışan Azərbaycan Milli QHT Forumu İH üzvü, "Prioritet" Sosial İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzi İB sədri Zaur İbrahimli baki-xeber.com-a “Azərbaycanın bu gün nümayiş etdirdiyi iqtisadi model sadəcə rəqəmlərin artımı deyil, Cənubi Qafqazın gələcək taleyini müəyyən edən dərin strateji bir transformasiyadır. Bu mənzərənin ən mühüm komponenti olan Ermənistanla paraflanmış sülh sazişi, regionda illərdir hökm sürən geosiyasi qeyri-müəyyənliyə son qoyaraq investorların gəlməsi, yeni iqtisadi inteqrasiya layihələri üçün xəritəsi yaradır”-deyə bildirdi.
Z.İbrahimli vurğuladı ki, bu sülh faktoru xüsusilə ABŞ və Qərb investisiyaları üçün "yaşıl işıq" rolunu oynayır, çünki siyasi risklərin minimuma enməsi Azərbaycanı qlobal kapital üçün regionun ən təhlükəsiz və proqnozlaşdırıla bilən ölkəsi statusunu gücləndirir: “Artıq beynəlxalq maliyyə mərkəzləri ölkəmizə baxanda təkcə enerji resurslarını deyil, həm də uzunmüddətli sabitliyin verdiyi geniş imkanları görürə bilirlər.
Bu sabitlik fonunda iqtisadiyyatın spesifik sahələrində, xüsusilə rəqəmsal iqtisadiyyatda sıçrayışlı inkişafı üçün yeni imkanlar açılır. Sülhün bərqərar olması Azərbaycanı "Rəqəmsal İpək Yolu"nun mərkəzi qovşağına çevirilmək potensialını artırı. Bu beynəlxalq texnologiya nəhəngləri üçün Bakını böyük məlumat mərkəzlərinin (Data Center) və regional bulud infrastrukturunun qurulması üçün ideal məkana çevirir. Geosiyasi risklərin azalması Qərb texnoloji şirkətlərinin ölkəmizə gəlişini sürətləndirərək, rəqəmsal ekosistemi yeni bir səviyyəyə qaldırır. Eyni zamanda, aqrar sektorda müşahidə olunacaq dinamika ölkənin ixrac potensialını böyüdəcək. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin münbit torpaqlarının və su resurslarının tam dövriyyəyə daxil olması, həmçinin regional nəqliyyat yollarının açılması Azərbaycan kənd təsərrüfatı məhsulları həm də Yaxın Şərq və Avropa istiqamətində yeni logistik dəhlizləri əlçatan edir.
Ölkənin daxili iqtisadi dayanıqlığı bu yeni xarici siyasət uğurları üçün möhkəm bir bünövrə təşkil edir. Azərbaycanın aşağı xarici borc strategiyası və ÜDM-i dəfələrlə üstələyən yüksək valyuta və qızıl ehtiyatları bizi qlobal iqtisadi dalğalanmalara karşı tam sığortalı edir”.
Z.İbrahimli bildirdi ki, beynəlxalq kredit reytinqlərimizin ardıcıl olaraq yüksəlməsi isə bu maliyyə intizamının dünya miqyasında təsdiqidir. “Bakı Limanından tutmuş beynəlxalq dəhlizlərə qədər uzanan infrastruktur zənciri Azərbaycanı Avrasiyanın əsas logistik beyni səviyyəsinə qaldırır. Regional sülh bu nəqliyyat arteriyalarının tam gücü ilə işləməsinə və xərclərin minimuma enməsinə şərait yaradır.
Bu iqtisadi yüksəlişin strateji tərəfi isə şübhəsiz ki, Qarabağın bərpası prosesidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən miqyaslı quruculuq işləri və "yaşıl enerji" layihələri Azərbaycanın potensialını dünyaya nümayiş etdirir. Qarabağın iqtisadiyyata reinteqrasiyası ölkənin ümumi daxili məhsuluna yeni və güclü bir nəfəs gətirməklə yanaşı, regional iqtisadi liderliyimizi daha da möhkəmləndirir. Bu ərazilər həm də bərpa olunan enerji mənbələri hesabına Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolunu "yaşıl elektrik enerjisi" ixracatçısı kimi yenidən müəyyənləşdirir.
Azərbaycanın ən böyük gücü onun maliyyə müstəqilliyidir. Son rəsmi məlumatlara görə, ölkəmizin strateji valyuta ehtiyatları 83,5 milyard ABŞ dollarına çatıb ki, bu da illik Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) həcmindən (təqribən 130 milyard manat) daha böyük bir rəqəmdir. Müqayisə üçün deyim ki, hazırda bizim valyuta ehtiyatlarımız xarici dövlət borcumuzu 17 dəfədən çox üstələyir. İqtisadiyyatın diversifikasiyası sürətlənir, 2025-ci ilin nəticələrinə görə, ümumi iqtisadi artım fonunda qeyri-neft/qaz sektoru 3,1% - 4,2% intervalında böyüyüb. Xüsusilə sülh sazişindən sonra əlavə investisiyalarının cəlb olunması ilə bu rəqəmlərin 2026-cı ildə daha da artacağı gözlənilir. Kənd təsərrüfatı ÜDM-də 6,7%-lik stabil payını saxlayır, lakin işğaldan azad edilmiş 100 min hektardan çox əkin sahəsinin dövriyyəyə girməsi ilə aqrar ixracın 1 milyard dollar həddini ötməsi artıq real statistikadır.
Bu rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan artıq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymaq üçün əlverişlis satrat imkanlarına və böyük potensiala malidkir. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörənliklə həyata keçirilən inkişaf strategiyası ölkəmizin iqtisadi inkişaf hədəflərinə doğru ardıcıl, qətiyyətlər irəliləməsini təmin edir”-deyə Z.İbrahimli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
