NATO-nun Ankara Zirvəsinə həftələr qalmış, Pentaqon müavinləri, Milli Təhlükəsizlik Şurasının keçmiş direktorları və kəşfiyyat nəhəngləri də daxil olmaqla beş yüksək vəzifəli şəxs, iyul ayında keçiriləcək tarixi sammitdən əvvəl Tramp administrasiyasına və müttəfiqlərinə beş maddəlik "sağ qalma" planı təqdim edib.
Trampın müttəfiqlərini "cəza" ilə hədələdiyi bir atmosferdə, Ankara Zirvə toplantısının uğuru üçün Qrenlandiya və Hörmüz boğazından tutmuş hərbi paradlara və büdcə dəyişikliklərinə qədər radikal təkliflər irəli sürülür.
“Atlantic Council”ə yazan rəsmilərin ən diqqət çəkən təklifləri ittifaqın birliyini təhdid edən Qrenlandiyanın nəzarəti və İranla bağlı məsələlərdir. Rəsmilərin fikrincə, Ankara bu məsələlərdə ortaq məxrəc təklif edə bilər.
Hesabatda Arktika bölgəsindəki təhlükəsizlik boşluğunu aradan qaldırmağa yönəlmiş "Arctic Sentry" əməliyyatını konkretləşdirmək və Hörmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyini NATO əməliyyatına çevirərək, onu Neapoldakı komandanlığa təhvil vermək təklifləri yer alır.
Təklif olunan maddələr arasında Polşa və Baltikyanı ölkələrdə hərbi yükün yarıdan çoxunu daşıyan ABŞ-ın indi bu yükü Qərbi Avropa müttəfiqlərinə ötürməsi təklifi də yer alır: "Ankara Zirvəsində Qərbi Avropadan olan üzvlərin hər bir şərq cinah ölkəsindəki varlığını tam əməliyyat briqadası səviyyəsinə çatdırmaq öhdəliyi, Trampın "sağlam olmayan asılılıq" adlandırdığı vəziyyətə son qoymaq üçün əsas addım olacaq”.
NATO-nun ləng işləyən bürokratik strukturunun Trampın tempinə çata bilmədiyini qeyd edən rəsmilər təcili olaraq Ankarada "Keçid Planlaşdırma Qrupu"nun yaradılmasını təklif edirlər.
ABŞ-ın Avropadan çıxmaq planlarını əlaqələndirərkən, yaranan təhlükəsizlik boşluqlarının Avropa orduları tərəfindən necə və nə vaxt doldurulacağı real vaxt qrafikləri ilə müəyyən ediləcək.
Son təklif isə, NATOnun hər il "yüksək profilli dram" yaradan zirvə görüşlərinin keçirilməsini dayandırmasıdır. Bildirilir ki, Ankara Zirvə görüşündən sonra görüşlərin tezliyinin azaldılmalı və Alyans manşet xəbərlər dalınca düşmək əvəzinə, sahədə real hazırlıq potensialının artırılmasına diqqət yetirməlidir.
Tahir TAĞIYEV
