Medianın İnkişafı Agentliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Prezident İlham Əliyevin sülh strategiyası sabitliyin qarantıdır” mövzusundakı dəyirmi masada çıxışı zamanı Qafqaz Tarixi Mərkəzinin rəhbəri, tarixçi-alim Rizvan Hüseynov bildirib ki, Fransa İkinci Dünya müharibəsinin nəticələrinə görə qalib dövlətlərdən biri kimi görünsə də, bu status əsasən Şarl de Qollun siyasəti və ABŞ ilə ittifaqı nəticəsində formalaşıb. O dövrdə Fransa Avropada yenidən nüfuz qazanaraq özünü bərpa etməyə nail olmuşdu.
R.Hüseynov qeyd edib ki, daha sonra Fransa xüsusilə Şimali Afrika və Məğrib ölkələrində neokolonial siyasət modeli formalaşdırdı:“Bu siyasət üç əsas istiqamət üzrə inkişaf edirdi. Fransa əməkdaşlıq etdiyi ölkələrdə iqtisadi təsirini artırır, Fransız şirkətləri və bank sistemi vasitəsilə maliyyə nəzarəti yaradırdı. Fransa müxtəlif regionlarda, xüsusilə Afrika və Yaxın Şərqdə hərbi qüvvə və legionerlər vasitəsilə təsir imkanlarını qoruyub saxlayırdı. Fransa öz maraqlarına uyğun olan siyasi liderliklərin formalaşmasına çalışır, həmin ölkələrdə təsir dairəsini bu yolla möhkəmləndirirdi. Son 70-80 il ərzində bu model Fransa siyasətinin əsas xəttini təşkil edib. Lakin son 10-15 ildə, xüsusilə “Ərəb baharı”ndan sonra Yaxın Şərq və Afrika regionlarında baş verən dəyişikliklər Fransanın bu neokolonial siyasətinə ciddi zərbə vurdu. Nəticədə, Fransa təsir imkanlarını tədricən itirdiyi regionlardan məsələn, Afrika ölkələrindən geri çəkilməyə məcbur oldu. Bu boşluğu bəzi dövlətlər, o cümlədən Çin, Rusiya və Türkiyə öz layihələri ilə doldurmağa başladı”. O qeyd edib ki, bunun fonunda Fransa diqqətini daha çox Cənubi Qafqaz regionuna yönəltdi:“Xüsusilə 2020-ci ildən sonra regionda geosiyasi dəyişikliklər və Rusiya təsirinin zəifləməsi Fransanın fəallığını artırmasına səbəb oldu. Bu boşluqdan istifadə etməyə çalışan Fransa Ermənistan üzərində təsirini gücləndirməyə çalışdı. Tarixi baxımdan da Ermənistanın müxtəlif dövrlərdə fərqli güclərin təsiri altında olduğu qeyd edilir. Azərbaycan isə bu regionda öz mövqeyini möhkəmləndirərək yeni reallıqlar yaradıb. Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Azərbaycan həm siyasi, həm hərbi, həm də iqtisadi baxımdan regionun aparıcı gücünə çevrilib və bu mövqeyini qorumaqda qərarlıdır. Qarabağın azad olunması prosesində olduğu kimi, Azərbaycan həm maliyyə, həm siyasi, həm də hərbi gücünü səfərbər edərək nəticə əldə edib. İndi isə ölkə Cənubi Qafqazda liderlik mövqeyini daha da gücləndirməyə çalışır. Bu kontekstdə Fransa və bəzi transmilli maraq qruplarının Ermənistan üzərindən regionda təsir yaratmaq cəhdləri müşahidə olunur. Lakin Azərbaycanın mövqeyi daha güclü və sistemlidir. Azərbaycanın əsas tərəfdaşları arasında Türkiyə, Pakistan, Macarıstan, İtaliya və bir sıra Avropa ölkələri yer alır. Bu əməkdaşlıq ölkənin beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirir. Eyni zamanda “Bakı Təşəbbüs Qrupu” kimi platformalar vasitəsilə Azərbaycan beynəlxalq arenada öz mövqeyini daha aktiv şəkildə ifadə edir və müxtəlif siyasi proseslərə təsir göstərir. Bütün bu amillər göstərir ki, Azərbaycan regionda sabitlik, güc və yeni geosiyasi balansın əsas aktorlarından biridir və öz strateji mövqeyini ardıcıl şəkildə möhkəmləndirməkdə davam edir”.
İradə SARIYEVA
