Fuad İbrahimov: “Bir sıra hallarda Azərbaycana Çindən gələn məhsullar Rusiya ərazisindən daxil olur”
Azərbaycanda 14 müəssisəni özündə birləşdirən və ölkənin imkanlı şirkətlərindən biri Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi 2024-cü il üzrə maliyyə hesabatını açıqlayıb. Hesabatdan məlum olub ki, əsas əməliyyat gəlirləri 2023-cü ildə 524 milyon 195 min manat ikən 2024-cü ildə 445 milyon 403 min manata düşüb.
Nəticədə 18 milyon 426 min manat əməliyyat zərəri yaranıb. Halbuki, 2023-cü ildə şirkətin 59 milyon 222 min manat əməliyyat mənfəəti formalaşmışdı. Göründüyü kimi, gəlirlər 18 faiz, xalis mənfəət isə 3 dəfə azalıb.
O da məlumdur ki, son illər Azərbaycanın tranzit və logistik əhəmiyyəti xeyli artıb. Ölkə üzərindən daşınan beynəlxalq tranzit yüklərin həcmi daha da artmaqdadır. Belə olan halda əgər Azərbaycan üzərindən daşımaların həcmi ilbəil artırsa, o zaman Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi niyə belə zərərlə işləyir?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, sözügedən rəqəmlər əsasında birmənalı fikir söyləmək çətindir: “Çünki audit araşdırması, auditin rəyi olmadığı halda hər hansı istiqamətdə xərclərin formalaşmasını müəyyən etmək olmur. Belə rəqəmlər timsalında görünən odur ki, azalma var. Ancaq bəzən hansısa statistik rəqəm yanlış fikir formalaşdırır. Məsələnin bir tərəfi onunla bağlı ola bilər ki, bir sıra hallarda Azərbaycana Çindən gələn məhsullar Rusiya ərazisindən daxil olur. Məsələn, Çindən gətirilən avtomobillərin bir çoxu Rusiya ərazisindən ölkəmizə daxil olur. Bunların içində tranzit yüklər də var. Bu, nə deməkdir? Bu, o deməkdir ki, Çindən gələn məhsul Xəzər dənizi ətrafında gözləntisi çox olduğundan Rusiya vasitəsi ilə quru yoluna üstünlük verilir. Yaxud da ola bilsin ki, qiymət baha olduğundan Rusiya ərazisindən istifadə edilir. Ola bilsin Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi yüklərin daşınmasını ya çatdırmır, ya da qiymətlərdə kifayət qədər elastiklik nümayiş etdirmir. Yaxud da hələlik texniki imkanları daha çox yükü daşımağa imkan vermir. Bu səbəblərdən XDG-nin gəlirləri azala bilər. Yaxşı olardı ki, XDG bununla bağlı ətraflı rəsmi hesabat versin ki, nəyə görə gəlirləri azalır. Hesab edirəm sadaladığım göstəricilər bizi daha çox narahat etməlidir. Hər bir halda Xəzər üzərindən daşımaların cəlbediciliyinin artırılması üçün kompleks səylər göstərmək lazımdır. Əks halda XDG vasitəsi ilə daşımalarda ciddi artım olmaya bilər. Daşıma şirkətləri daha ucuz və alternativ variantlara üstünlük verirlər. Ona görə də arxayınlaşmaq olmaz ki, Orta Dəhlizə maraq artır. Düzdür, tranzit məsələlərdə hər şey bizdən asılı deyil. Hər bir ölkənin öz tranzit tarifləri var. Digər tərəfdən Xəzər dənizində ən iri ticarət donanması bizə məxsusdur. Əgər daşınmada hava şəraiti ilə bağlı mövsümü və davamlı problemlər yoxdursa, o zaman nə üçün bu imkanları biz əldən veririk? Ona görə də problemləri kökündən həll etməyə çalışmalıyıq”.
Vidadi ORDAHALLI
