ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Amerika neft şirkətləri Venesuelanın keçmiş lideri Nikolas Maduronun həbsi ilə nəticələnən hərbi əməliyyatdan sonra dağılmış enerji infrastrukturunun bərpasına milyardlarla dollar xərcləyəcəklər.
Tramp Floridadakı Mar-a-Lago malikanəsində keçirilən mətbuat konfransında bildirib: “ Biz dünyanın ən böyük neft şirkətlərimizi milyardlarla dollar xərcləməyə, dağılmış infrastrukturumuzu - neft infrastrukturumuzu - bərpa etməyə və ölkə üçün pul qazanmağa başlamağa məcbur edəcəyik. Onlara kompensasiya ödəniləcək”. Venesuela dünyanın ən böyük sübut edilmiş xam neft ehtiyatlarına malikdir, lakin sanksiyalar, köhnə infrastruktur və zəif idarəetmə səbəbindən istehsal problemləri ilə üzləşir. Neft sənayesinin belə bir yenidən qurulması, demək olar ki, görünməmiş bir hadisə olardı, lakin “Bloomberg”in qeyd etdiyi kimi, Tramp bir çox vacib sualları cavabsız qoyub: hakimiyyətin keçidi necə baş verəcək, ABŞ kiminlə əməkdaşlıq edəcək, Amerika neft şirkətləri hansı şərtlər altında ölkəyə qayıda bilər və ən əsası, ABŞ illərlə davam edən sanksiyalar və zəif idarəetmə nəticəsində məhv edilmiş infrastrukturun modernləşdirilməsinə investisiya qoysa, Venesuela neftini kim əldə edəcək. Tramp ölkədə hakimiyyətin keçidini asanlaşdırmaq üçün Amerika qoşunlarının göndərilməsinə dair heç bir öhdəlik götürməyib və yalnız hökumətinin neft infrastrukturunun qorunmasını və təkmilləşdirilməsini təmin etməyə kömək edəcəyini bildirib. ABŞ-ın Venesuelada kimə güvəndiyi də bəlli deyil. Bütün bunlar neft qiymətlərinə də təsir edir. “Global Market Intelligence” konsaltinq korporasiyasının hesabatına göstərilir ki, Donald Trampın idxal rüsumlarını artırmaq siyasəti istehlak mallarının qiymət artımına gətirib çıxardı ki, bu da əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə, iqtisadi dövriyyənin, sənayedə və kənd təsərrüfatı istehsalın azalmasına, nəqliyyat və tranzit sahəsində enerji qiymətlərinin artmasına səbəb oldu. Bütün bunlar şirkətlərin və dövlətin qənaət rejiminə keçməsi ilə müşahidə olunur. Bu proses enerjiyə olan tələbatı aşağı salır ki, nəticədə dünya bazarında neftin qiymətinə təsir edir. Ötən ilin 11 ayı ərzində ABŞ-da 717 şirkət müflis olub ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 14 faiz artım deməkdir. Müflis olan şirkətlərin 110-u sənaye sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlər idi ki, bunun da nəticəsində 70 min iş yeri bağlandı. “Cornerstone Research” investisiya korporasiyasının hesabatında deyilir ki, müflis olan 17 şirkətin 1 milyard dollar borcu olub. Yel Universitetinin professoru Cefri Zonnenfeld bildirib ki, bu şirkətlər ABŞ-ın gömrük rüsumu siyasətinə və bankların faiz dərəcəsini yüksəltməsinə təsir göstərə bilməyəcəklərini yaxşı başa düşürlər. Onlar bütün əlavə xərclərini alıcının üzərinə yükləyirlər ki, sadə alıcılar da artıq bu yükü daşıya bilmirlər. “The Washington Post” qəzeti yazır ki, ABŞ-da rəqabətə davam gətirə bilməyən şirkətlərin müflisləşməsi qeyri-adi proses deyil. Hər il müflisləşmə qeydə alınır. Lakin ötən 15 il ərzində son 11 aydakı kimi 700-dən çox şirkətin müflisləşməsi qeydə alınmamışdı. Bu da ABŞ iqtisadiyyatında ciddi problemlərin mövcudluğunu göstərir. Amma Venesuela nefti üzərində ABŞ şirkətləri qarşsında yeni imkanlar açır. Müflis şirkətlərin bir çoxu məhz Venesuela nefti hesabına düşdükləri durumdan xilas ola bilər.
Samirə SƏFƏROVA
