Bu gün banklar vəziyyətdən sui-istifadə edərək vətəndaşlarla bağladıqları müqaviləyə istənilən şərtləri qeyd edirlər və sonra vətəndaşların başına oyun açırlar. Hesab edilir ki, bunun qarşısını almaq üçün Azərbaycanda istehlak kreditləri üzrə qanun qəbul edilməlidir. Çünki əksər dünya ölkəsində belə qanun var.
Bizdə əhalinin rəsmi gəliri nəzərə alınsa, qanunla banklar istehlak krediti verməli deyillər. Çünki qanunvericiliyə və beynəlxalq standartlara görə, banklarımız gərək əhaliyə, ümumiyyətlə, kredit verməsinlər. Çünki onların rəsmi gəlirləri bank kreditini qaytarmaq üçün kifayət deyil. Sadəcə, banklar gəlir əldə etmək üçün bu kreditləri verirlər. Bizdə bankdan kredit götürən vətəndaşların əksəriyyətinin gəliri qeyri-rəsmi olduğu üçün onların krediti ödəmə imkanının həqiqətən olub-olmamasını ayırd etmək çətindir. Lakin istehlak kreditləri ilə bağlı müvafiq qanun qəbul olunsa və bu sahədə şəffaflıq yaradılsa, banklar öz bildiyini edə bilməzlər. Nəzərə almaq lazımdır ki, krediti ödəyə bilməyən insanların bankdan kredit götürməsi doğru deyil.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
“Bu baxımdan həm istehlak kreditləri ilə bağlı ayrıca qanun qəbul edilməli, həm də bank sektorunda rəqabət olmalıdır”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, bu kimi özbaşınalıqlara son qoymaq üçün istehlak kreditləri ilə bağlı qanun qəbul edilməlidir: “İstehlak kreditləri ilə bağlı ayrıca qanunun qəbul edilməsi müzakirə edilən məsələdir. Çünki nəzərə almaq lazımdır ki, Avropa ölkələrində istehlak kreditləri ilə bağlı xüsusi qanun var. Bütövlükdə, istehlak kreditlərinin verilməsi Avropa İttifaqında ayrıca qanunla tənzimlənir. Ona görə də Azərbaycanda sözügedən sahədə problemlərin həlli ilə bağlı oxşar qanunun qəbul edilməsi daha məqsədəuyğundur. Ümumiyyətlə, istehlak kreditləri ilə bağlı ayrıca qanunvericiliyin yaradılması vacibdir. Belə bir qanun olsa, krediti qaytarmaq imkanı olmayanlar onu götürə bilməz. Eyni zamanda, banklar arasında rəqabət güclənəcək və faizlər aşağı düşəcək. Çünki digər kreditlər kimi, istehlak kreditləri üzrə də faizlər yüksəkdir. İstehlak kreditlərinin ödənilməsində problemlərin olması birbaşa onunla bağlıdır ki, faizlər yüksəkdir. Şərtlər əksər halda kredit götürənlər üçün məqbul deyil. Bir sıra hallarda onların ödəmə qabiliyyəti ona uyğun deyil. Ona görə də problemli kreditlərin artması vətəndaşların öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilməməsi ilə bağlıdır. Bu baxımdan həm istehlak kreditləri ilə bağlı ayrıca qanun qəbul edilməli, həm də bank sektorunda rəqabət olmalıdır”.
Millət vəkili hesab edir ki, belə olarsa, o zaman vətəndaşlar bir sıra çətinliklərdən qurtulmuş olacaqlar.
Vidadi ORDAHALLI
