Kənd təsərrüfatında payız əkinləri üçün subsidiyaların verilməsi başlanıb. Ancaq kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan Masallı fermerləri bunu ala bilmirlər. Qeyd edirlər ki, bir çoxu get-gələ salınır.
Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan Masallı rayonunun Təklə kənd sakıni Səmədağa Həmidov subsidiya ala bilmədiyini deyib. Onun sözlərinə görə, təsərrüfatı olanlardan yalnız 10-15 nəfər indiyə kimi subsidiya ala bilib: “Qalanları da hər gün bankomata gedirlər, yoxlayırlar ki, pul gəlib, ya yox? Əvvəllər hər hektara görə buğdaya 90 manat verirdilər. Gübrəni özümüz alırdıq. İndi qayda dəyişilib. Fermer gübrə almasa, növbəti ildə pul da əldən gedir, gübrə də. Elə adam var ki, gübrəyə ehtiyacı yoxdur, yerinə yonca əkir. Elə kəndli var ki, bibər, badımcan və digər tərəvəzlər əkir. Onun ehtiyacı var. Elə fermer var ki, onun azot gübrəsinə ehtiyacı yoxdur. Əkin yerlərinə üzvü gübrə verir. Bunlar nəzərə alınmalıdır”.
O da məlum olub ki, kəndlilərə verilən buğda toxumu da yararsız çıxıb. Torpaq sahiblərinin 50-60 faizi bu buğda toxumundan alıb, amma buğda zəif alınıb. Vaxtın uzanması isə ümumi işə zərər vurur və gecikməyə səbəb olur.
Sözügedən məsələ ilə əlaqədar Kənd Təsərrüfatı Nazirlyinin mövqeyini öyrənməyə çalışsaq da, qurumdan buna aydınlıq gətirən olmadı.
“Bəzən fermerlər daha çox subsidiya almaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atırlar”
Bununla bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun sözlərinə görə, əvvəlki illərə baxanda subsidiyaların verilmə qaydası xeyli təkmilləşdirilib: “Əvvəl fermerlər subsidiyanı almaqdan ötrü get-gələ çox salınırdı. İndi belə hallar çox azalıb. Konkret Masallıda fermerlər belə bir problemlə üzləşiblərsə, o zaman bu araşdırılmalıdır. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi buna aydınlıq gətirməlidir. Masallıda fermerlərin bu problemlə üzləşməsi o demək deyil ki, ölkədəki bütün fermerlər bənzər problemlərlə üzləşirlər. Çünki kənd təsərrüfatında subsidiyaların verilməsi ilə bağlı bir sıra işlər görülüb. Məsələ ondadır ki, subsidiyalar şaxələndirilib. Bir sıra digər məhsulların da istehsalına subsidiya verilir. Bu işlər əsasən elektronlaşdırılıb. Bütün bunlarla yanaşı, hesab edirəm ki, subsidiyaların verilmə qaydası daha da təkmilləşdirilməli və bu vəsaitlər istehsalçılara əlçatan olmalıdır. O da ola bilər ki, Masallı fermerlərinin müraciətində hansısa uyğunsuzluqlar var. Sistemdə mövcud olan uyğunsuzluq da yubanmaya səbəb olur. Çünki son illər sistem elə qurulub ki, subsidiyalar verilərkən insan faktoru aşağı düşüb. İnsan faktorundan asılılıq tamamilə aradan qaldırılmasa da, əhəmiyyətli şəkildə bu amil azaldılıb. Onu da qeyd edim ki, bəzən fermerlər daha çox subsidiya almaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atırlar. Bu zaman müraciətlərdə süni şəkildə təsnifat dəyişdirilir. Məsələn, taxılla yoncada subsidiyaların fərqli olmasından istifadə edərək, qərəzli şəkildə, müraciətdə bilərəkdən daha çox subsidiya verilən məhsul göstərilir. Belə hallar da var. Ola bilsin ki, yerlərdə bunun araşdırılmasına ehtiyac yaranıb. Araşdırma gedən zaman, istər-istəməz, subsidiyanın verilməsi yubanır”.
Ekspertin fikrincə, hər halda, bütün bu amillər nəzərə alınmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
