2021-ci ildə qlobal xam neft tələbatı ötən ilə görə 5 milyon 900 min barrel və ya 6,5 faiz artaraq sutkada orta hesabla 96 milyon 300 min barrel təşkil edəcək. Belə bir açılama ilə OPEC təşkilatı çıxış edib.
Bildirilir ki, il ərzində OPEC-ə üzv ölkələrin neft tələbatı 2020-ci ilə nisbətən 4 milyon 900 min barrel çoxalaraq gündəlik orta hesabla 27 milyon 300 min barrel olacaq. Bu fonda cari ilin ikinci yarısında peyvəndlə bağlı səylərdəki irəliləyişlər və iqtisadiyyatlardakı müsbət dinamikanın istehlaka müsbət təsiri fonunda qlobal neft tələbatının artacağı gözlənilir. Ekspertlərə görə, pandemiyanın lokallaşdırılması yenidən real sektorun canlanmasına və neftə tələbin artmasına, bu da qiymətlərin daha da yüksəlməsinə səbəb olacaq. Neftin qiymət yüksəlişi isə Azərbaycan kimi hasilatçı ölkələrin daha çox qazanc əldə etməsini şərtləndirir. Yeri gəlmşkən qey edək ki, Azərbaycan neftinin qiyməti kəskin bahalaşıb. Belə ki, “Azeri Light” markalı neftin bir barrelinin qiyməti 2,12 dollar artaraq 69,72 dollar təşkil edib. Qiymətin tezliklə 70 dollarlıq həddi keçməsi qaçılmaz sayılır. Gündəlik neft ixracatı 688,8 min barrel təşkil edən Azərbaycan üçün neftin dünya bazar qiymətinin yüksəlməsi ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artması baxımdan arzuolunandır. 2021-ci ilin dövlət büdcəsində 1 barrel neftin qiymətinin 40 dollar müəyyənləşdirildiyini nəzərə alsaq, indiki qiymət fonunda Dövlət Neft Fonduna daxil olmalar artacaq və valyuta ehtiyatlarımız çoxalacaq. Bu baxımdan, neft bazarındakı son tendensiya bütövlükdə neft ölkələri üçün arzuolunan dəyişiklikdir.
Digər tərəfdən bəzi parametrlər baxımından Azərbaycan neftinə tələbin daha da artması gözlənilir. Çünki ölkəmizdə hasil edilən neft tərkibindəki kükürd səviyyəsi baxımından yüngül sayılır. Qarşıdakı aylarda məhz yüngül neftə olan tələbat artacaq. Belə ki, qarşıdakı dövrdə yol-nəqliyyat yanacağının növlərinə tələbat müşahidə olunacaq. Bu da yüngül neftə hazırlanır. Bəzi bazar iştirakçıları iddia edirlər ki, əsasən Avropa bazarlarına tələbatdan artıq yüngül neftin daxilolma ehtimal var, ancaq bu elə də inandırıcı görünmür. Çünki yüngül neft hasil edən həm Liviyada, həm Anqolada, həm də Nigeriyadakı vəziyyət o şərtləri tamamilə alt-üst edir. Bu səbəbədən də qarşıdakı aylarda Azərbaycan neftinə tələbat artacaq. Artıq Asiya bazarlarında Hindistan, Çin, Tayvan Azərbaycan neftinin tədarükünü davamlı olaraq artırır. Bütün bunlar Azərbaycanın neft qzancının artacağını göstərir. Bu isə işğaldan azad edilən ərazilərun bərpası baxımndan mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xatırladaq ki, hazırda dövlətimiz tərəfindən Qarabağın işğaldan azad edilən bütün ərazilərində yenidənqurma işlərinə başlanıb. Suqovuşana yol çəkilib, Füzulidə hava limanı inşa olunur, şəhərlərin yeni baş planları hazırlanır. Digər kommunal infrastrukturun bərpası istiqamətində zəruri tədbirlər həyata keçirilir. Ümumiyyətlə, Qarabağda müasir infrastrukturun yaradılması bölgənin inkişafının əsas strateji istiqamətlərindən biridir. Çünki bunsuz ərazinin sosial iqtisadi inkişafını təmin etmək mümkün deyil. Bütün bunlar həm də Qarabağ bölgəsini bərpa etmək, yüklərin daşınması, turizmin inkişafı üçün geniş imkanlar açacaq. Dövlət büdcəsindən də quruculuq işləri üçün 2,2 milyard manat ayrııb. Bundan başqa, prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Qarabağın dirçəlməsi prosesinə töhfə vermək üçün Qarabağ Dirçəliş Fondunun yaradılması da mühüm hadisədir. Fond işğaldan azad edilən ərazilərin bərpası və yenidən qurulması, güclü iqtisadiyyat və yüksək rifaha malik bölgəyə çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələrə maliyyə dəstəyi göstərəcək. Bütün bunlar fonunda neftin qiymət artımı isə Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərin bərpasına daha çox vəsait yönləndirməsinə imkan verir.
Ölkəmizlə yanaşı, xarici dövlətlər də bu prosesdə araqlıdır. Qarabağın bərpasında köməklik təklif edən ölkələr - İran, Böyük Britaniya, İtaliya, Macarıstandır, Türkiyə isə praktik işlərə başlayıb. Xatırladaq ki, işğaldan azad olunan ərazilərdə dağ-mədən sənayesi, metallurgiya, yeyinti, emal sənayesi, turizm, əczaçılıq, taxılçılıq, tərəvəzçilik, üzümçülük, pambıqçılıq, meyvəçilik, heyvandarlıq, quşçuluq, arıçılıq, tikini materialları kimi sahələr inkişaf potensialına malikdir. Bu sahələrə xarici investisiyaların cəlbi də xüsusi diqqət mərkəzindədir. Bura yatırılan sərmayələr həm qeyri-neft ixracının artması və idxalın əvəzlənməsi, həm də dəyər zəncirlərinə qoşulmaq nöqteyi-nəzərindən əhəmiyyət kəsb edəcək.Burada müxtəlif maliyyə mənbələrindən, o cümlədən dövlət büdcəsi, Neft Fondu, xarici kredit təşkilatları tərəfindən ayrılan maliyyələşmələr, qrantlar və ianələr, özəl sərmayələrdən istifadə edilə bilər. Artıq beynəlxalq təşkilatlar, xarici dövlətlər, iri və orta biznes nümayəndələri postkonflikt quruculuğunda iştirakda maraq göstərirlər. Hər bir beynəlxalq təşkilat öz mandatına və hər bir biznes öz profilinə uyğun olaraq azad edilmiş ərazilərdə sərmayə yatırmağa hazırdır. Bu da quruculuq işlərinin geniş vüsət almasına imkan verir.
Ramil QULİYEV
