Rusiyanın Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarəti üzrə Federal Xidməti (“Rosselxoznadzor”) dekabrın 10-dan Azərbaycandan Rusiyaya alma və pomidor idxalını qadağan edir. Qurum qadağanı həmin məhsullarda zərərvericilərin aşkarlanması ilə izah edərək bildirir ki, Azərbaycanın Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə dəfələrlə pozuntular haqda məlumat verilib.
Məlumatda deyilir ki, “Rosselxoznadzor” Avrasiya İqtisadi Birliyi üzvləri üçün karantin məhsullarını dəfələrlə aşkarlayıb. Oktyabrın 22-dən indiyədək 17 belə hal qeydə alınıb. Söhbət alma və pomidorda Cənubi Amerika pomidor güvəsi və Şərq almaqurdunun aşkarlanmasından gedir: “Bununla əlaqədar olaraq, fitosanitar vəziyyətin qorunması, Rusiya Federasiyası ərazisinə həmin zərərvericilərin idxalının və yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə “Rosselxoznadzor” 10 dekabr 2020-ci il tarixindən etibarən Rusiyaya Azərbaycan mənşəli pomidor və almaların gətirilməsini qadağan etməyə məcburdur”.
O da məlumdur ki, Azərbaycan Rusiyaya kifayət qədər böyük bitki məhsulları tədarükçüsüdür. Rusiyaya pomidor tədarükünün həcminə görə Azərbaycan birinci yerdədir. Yalnız pomidor ixracı il ərzində ölkəyə 150 milyon dollardan çox gəlir gətirir. Rusiya bazarı Azərbaycan üçün qeyri-neft məhsullarının əsas ixrac bazarıdır. Bu bazara göndəriln kənd təsərrüfatı məhsulları arasında pomidor və alma xüsusi yer tutur. Birdən-birə belə qərarın verilməsində hansısa üçüncü qüvvənin, konkret olaraq, Rusiya hakimiyyətində təmsil olunan erməni mənşəli məmurların rolu ola bilərmi?
Məsələ ilə bağlı Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mövqeyini öyrənməyə çalışsaq da, bu mümkün olmadı.
Aysel Fərziyeva: “Sözügedən qadağa ilə bağlı araşdırma aparılır”
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi ilə əlaqə saxladıq. Qurumun ictimaiyyətlə əlaqələr sektorunun müdiri Aysel Fərziyeva açıqlamasında bildirdi ki, sözügedən məsələ araşdırılır: “Rusiyanın Azərbaycandan pomidor və alma idxalına qoyduğu qadağa ilə bağlı araşdırma aparılır. Araşdırmanın nəticəsi ilə bağlı ətraflı məlumat veriləcək. Ona görə də araşdırmanın nəticələrini gözləmək lazımdır”.
Rəsul Cahangirli: “Ermənilərin maraqlarından çıxış edən bəzi məmurlar süni olaraq belə vəziyyət yaradırlar”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, Rusiyanın sadalanan səbəblərə görə bizdən pomidar idxalını dayandırması o qədər də real görünmür: “Ola bilsin ki, ortada digər səbəblər var. Yəni belə bir qərarın verilməsinin təbii əsası yoxdur. Çünki Azərbaycan pomidorunun 2020-ci ildəki əsas müştərisi Rusiya olub. Azərbaycandan xaricə satılan bu tərəvəzdə 98 faiz pay sahibi olan Rusiya idxal həcmini 15 faiz artıraraq 152.21 min tona çatdırıb. Azərbaycan pomidorunun ikinci əsas alıcısı Ukrayna olub. Ukrayna pomidor idxalını 2.6 dəfə artırmaqla 2.35 min tona çatdırıb. 2019-cu ildəki müştəri ölkələr – Almaniya, İsveçrə, İraq və Qətər isə bu il ölkəmizdən pomidor alışını dayandırıblar. Eləcə də qadağa siyahısında adı çəkilən almanın Azərbaycandan cari ilin yanvar-sentyabr aylarında Rusiyaya ixracının həcmi 35 min ton təşkil edib. Bu da 14,75 milyon dollar təşkil edib. İxracda Rusiyanın payı 93 faizdir. Bəlkə də Rusiyada ermənilərin maraqlarından çıxış edən bəzi məmurlar süni olaraq belə vəziyyət yaradırlar. Belə bir versiya istisna deyil. Çünki onlar fərqindədirlər ki, əsas alıcı Rusiyadır, ona görə belə vəziyyət yaradırlar. Rusiyanın bizdən pomidor idxalında payı böyük olmasaydı, onlar buna getməzdilər”.
Ekspertin fikrincə, Azərbaycan sözügedən məhsulların ixracı ilə bağlı alternativ bazar axtarmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
