Pandemiya üzündən bir sıra ölkələrdə pul kütləsinin ümumi həcmi bu və ya digər dərəcədə azalıb. Buna səbəb iqtisadi əlaqələrin zəifləməsidir. Problem ondadır ki, koronavirusla əlaqədar ixrac-idxal əməliyyatları zəifləyib. Bunun nəticəsində ölkələrdə pul kütləsinin həcmi azalıb.
Ancaq bütün çətinliklərə rəğmən, Azərbaycanda pul kütləsinin həcmində artım var. Belə ki, bir ildə Azərbaycanda pul kütləsi 17,2 faiz artıb. Avqustun sonuna Azərbaycanda pul kütləsinin həcmi 11 milyard 907 milyon 500 min manat təşkil edib. Əvvəlki ayla müqayisədə ölkədə pul kütləsi 230 milyon 600 min manat və yaxud da 1,9 faiz artıb. Bundan başqa, banklardan kənarda nağd pul kütləsinin həcmi avqustun 1-nə 9 722,9 mln. manat təşkil edib. Bu isə aylıq müqayisədə 476,3 mln. manat və ya 5,2 faiz artım deməkdir. 2019-cu ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə isə bu göstərici 1 146,1 mln. manat və ya 13,4 faiz artıb.
Onu da qeyd edək ki, pul bazasının tərkibinə dövriyyədə olan nağd pul və bank ehtiyatları (kommersiya banklarının sərbəst bank və məcburi ehtiyatları) daxildir.
Bütün bunların fonunda, Azərbaycanda pul kütləsinin artması nəyin əlamətidir?
“...avqust ayında ümumi pul kütləsi iyulla müqayisədə 2 faizə qədər artıb”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli Azərbaycanda ümumi pul kütləsinin artmasını son dövrlər müşahidə olunan müsbət iqtisadi meyllərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, son aylar iqtisadiyyatda canlanma var. Dünyada pandemiyanın nisbətən zəifləməsi ilə əlaqədar olaraq, iyun ayından başlayaraq bir sıra ölkələrdə karantin tədbirləri yumşaldılır. O cümlədən, Azərbaycanda da iyuldan başlayaraq müəyyən yumşaldılmalar aparılır. Bu da, avtomatik olaraq, iqtisadi fəallığın artmasına öz töhfəsini verir. Bununla yanaşı, hökumətin qəbul etdiyi sosial paket və sahibkarlara edilən yardım buna öz müsbət təsirini göstərib. Bütün bunların nəticəsidir ki, avqust ayında Azərbaycanda ümumi pul kütləsi iyulla müqayisədə 2 faizə qədər artıb. Digər tərəfdən, dünya bazarında neftin qiymətində sabitləşmə və artım meylləri müşahidə edilir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycanın ixracatında neft-qaz çox böyük çəkiyə malikdir, o baxımdan bunun da pul kütləsinin artmasına müəyyən təsiri var. Bir məqamı unutmaq olmaz ki, digər ölkələrə baxanda Azərbaycanda iqtisadi azalma elə də böyük deyil. Bəzi ölkələrdə iqtisadi azalma 10-15 faiz olduğu halda, Azərbaycanda iqtisadi azalma 2,8 faiz olub. Hesab edirəm ki, bütün bunlar bu və ya digər dərəcədə ölkədəki pul kütləsinin həcminə təsir edir”.
Ekspert hesab edir ki, qarşıdakı aylarda pul kütləsi artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
