Pandemiyanın dünya iqtisadiyyatında zərər vurduğu sahələrdən biri də bank sektorudur. Problem ondadır ki, pandemiya səbəbindən bir sıra ölkələrin banklarının xalis mənfəəti kəskin şəkildə azalıb. Əksər bank yaranan çətinliklərlə əlaqədar işçilərin sayını ixtisar edib. Hətta bu səbəbdən bankların bəziləri bağlanıb.
Ancaq Azərbaycanda bunun əksi müşahidə edilir. Məsələ ondadır ki, təkcə bir ayda banklar xalis mənfəətlərini 15,4 faiz artırıblar. Belə ki, 2020-ci ilin iyul ayında Azərbaycan banklarının xalis mənfəəti 428 milyon 100 min manat təşkil edib. Əvvəlki ayla müqayisədə banklar xalis mənfəətlərini 57 milyon 400 min manat və yaxud 15,4 faiz artırıblar. Azərbaycanın bank sektorunin xalis mənfəəti ötən ilin yanvar-iyul aylarında 406,2 milyon manat təşkil edib. Beləliklə, ötən ilin 7 ayı ilə müqayisədə 2020-ci ilin 7 ayında sektorun xalis qazancı 21,9 milyon manat və ya 5,4 faiz artıb. Eyni zamanda, 2020-ci ilin yanvar-iyul dövründə bank sektorunun cəmi əməliyyat gəlirləri 1 milyard 483 milyon 100 min manat, cəmi əməliyyat xərcləri isə 939 milyon 100 min manat təşkil edib. Banklar 7 ayda 95 milyon 300 min manat mənfəət vergisi ödəyiblər. Onu da qeyd edək ki, bank sektorunun xalis mənfəətinin böyük hissəsi 3-5 banka məxsusdur.
Bütün hallarda, indiki çətin dövrdə bankların xalis mənfəətinin artması müsbət tendensiyadır. O baxımdan, ekspertlər bunun əhəmiyyətini necə dəyərləndirirlər?
“Burada söhbət 1 milyard manatlıq kredit portfelinə 100 milyon manatlıq subsidiyanın tətbiqindən gedir”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramov bankların xalis mənfəətinin artmasını müəyyən faktorlarla əlaqələndirdi: “İqtisadiyyatda bank sektoru vacib sahədir. Pandemiya dövründə bank sektorunun likvidliyinin qorunub saxlanmasına ciddi ehtiyac var idi. Nəzərə almaq lazımdır ki, postpandemiya dövründə bankların fəaliyyəti ciddi şəkildə əhəmiyyətli rola malik olacaq. Azərbaycanda bankların xalis mənfəətinin artması təsadüfi deyil. Məsələ ondadır ki, həm iqtisadi paket, həm də maliyyə xidmətlərinin paketi bu məsələdə mühüm rol oynayıb. Sözügedən paketlərdə bankların dəstəklənməsi ilə bağlı xüsusi tədbirlər nəzərdə tutulub. Xüsusən iqtisadi paketdə martın 10-na qədər biznes kreditləri götürən sahibkarların kredit faizlərinin 10 faizinin dövlət tərəfindən subsidiya edilməsi bu məsələdə mühüm rol oynayıb. Belə ki, sözügedən yardım biznes kreditlərinin ödənilməsinə pozitiv təsir göstərdi. Nəticədə bankların xalis mənfəəti artdı. Çünki bu, artıq faizlərin dövlət tərəfindən əhəmiyyətli şəkildə kompensasiya edilməsi anlamına gəlir. Burada söhbət 1 milyard manatlıq kredit portfelinə 100 milyon manatlıq subsidiyanın tətbiqindən gedir. Eyni zamanda, elektron kredit portalı istifadəyə verildi. Həmin portal vasitəsilə sahibkarlar güzəştli kreditlər əldə etməyə başladılar. Həmin kreditlərin faizlərinin 50 faizi dövlət tərəfindən subsidiya şəklində ödənildi. Məqsəd o idi ki, biznes kreditlərində ödənişlərə dəstək olsunlar. Həmçinin, bankların likvidliyi qorunub saxlansın. Güman edirəm ki, bütün bunlar xüsusən postpandemiya dövründə bankların likvidliyinin qorunub saxlanmasına, iqtisadiyyatın yenidən və daha qısa zamanda dirçəlməsinə mühüm zəmin yaradacaq. Çünki əsas məqsəd real sektorda postpandemiya dövründə iqtisadi aktivliyi daha qısa zamanda bərpa etməkdən ibarətdir. Sözügedən prosesdə də bank sektorunun rolu kifayət qədər böyükdür. Ona görə də bank sektorundakı stabilliyin qorunub saxlanması həm də postpandemiya dövründə iqtisadi aktivliyin daha qısa zamanda bərpası baxımından vacibdir”.
Millət vəkilinin fikrincə, bank sektorunun likvidliyini qoruya bilməsi iqtisadiyyat üçün müsbət perspektiv vəd edir.
Vidadi ORDAHALLI
