Koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar ilin sonuna qədər bir sira ölkələrdə, o cümlədən, inkişaf etmiş ölkələrdə ümumdaxili məhsulun daha çox azalacağı proqnozlaşdırılır. Məsələn, pandemiya dövründə Avropa İttifaqında ÜDM 12 faiz azalıb. İlin sonuna qədər isə 15 faizə yaxın azalma proqnozlaşdırılır.
Ancaq bir sıra ölkələrə baxanda Azərbaycanda ÜDM-in azalma faizi aşağı olacaq. Belə ki, ilin sonuna qədər Azərbaycanda ÜDM-in 5 faiz azalacağı proqnozlaşdırılır. Bu da digər ölkələrlə müqayisədə elə də böyük deyil.
Qeyd edək ki, yenilənmiş proqnozlara əsasən, 2020-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının 5% azalacağı gözlənir. May ayında İqtisadiyyat Nazirliyi 2020-ci ilin yekunları üzrə ÜDM-in 3,8% azalacağını proqnozlaşdırıb. İyul ayında proqnoz yeniləndi və hazırda iqtisadiyyatın ilin sonuna təxminən 5% azalacağı proqnozlaşdırılır.
Azərbaycan hökuməti pandemiyaya qədər 2020-ci il üçün ÜDM-in artımını 3% səviyyəsində proqnozlaşdırmışdı. Bununla yanaşı, bütün beynəlxalq maliyyə institutlarının qiymətləndirmələrinə görə, 2020-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının tənəzzülə uğrayacağı gözlənir. Xüsusilə Dünya Bankı 2,6% (2021-ci ildə artım 2,2%), Beynəlxalq Valyuta Fondu 2,2% (2021-ci ildə artım 0,7%), Asiya İnkişaf Bankı 0,1% (2021-ci ildə artım 1,2%), Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı 3% (2021-ci ildə artım 3%) səviyyəsində azalma proqnozlaşdırırlar.
Məlumat onu da qeyd edək ki, 2019-cu ildə Azərbaycanda ÜDM 2,2% artıb.
İstənilən halda, ilin sonuna qədər bizdə azalmanın elə də böyük olmaması müsbət göstəricidir. Maraqlıdır, bəs ekspertlər buna necə yanaşırlar?
“...ilin sonunadək iqtisadiyyatda dayanıqlıq qorunacaq”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, Azərbaycanın az itkiyə mərus qalması bir sıra amillərlə bağlıdır: “Məsələ ondadır ki, Azərbaycan vaxtında qabaqlayıcı tədbirlər gördü. Yəni neftin büdcə qiyməti aşağı salındı, böyük sərmayə tutumlu layihələr təxirə düşdü. Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun, o cümlədən, kənd təsərrüfatının inkişafına xüsusi önəm verilir. Bütün bunlar və digər görülən tədbirlər imkan verir ki, ilin sonunadək iqtisadiyyatda dayanıqlıq qorunsun. Yəni iqtisadi azalma digər ölkələrə baxanda çox olmayacaq. Bu ilin 6 ayında iqtisadi azalma 2,7 faiz olub. İlin sonunda isə bu 5 faizi keçməyəcək. Bunu da şərtləndirən bir sıra faktorlar var. İş ondadır ki, Azərbaycanın mövcud rezervləri buna imkan verir. Digər tərəfdən, neft qiymətləri tarazlaşıb, 6 ayda fiskal yığımlar təmin olunub. Güman edilir ki, qarşıdakı aylarda da belə olacaq. Eyni zamanda, valyuta bazarında da sabit vəziyyət var və ona görə də ilin sonunadək ciddi problemlər gözlənilmir”.
Bütün bunlar da o qənaətə gəlməyə əsas verir ki, Azərbaycan pandemiyadan az itki ilə çıxacaq.
Vidadi ORDAHALLI
