şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Tenderlərin MMC-lər arasında şübhəli "ötür-ötürü" ölkəni bürüyüb - Bakı İH nümunəsi...

Image


Bu araşdırmanı başlamağa "Xezer-Construction" MMC ətrafında üzə çıxan rəqəmlər səbəb oldu. Veb-saytı, ictimaiyyətə açıq ofis ünvanı, texnika parkı və işçi ştatı barədə heç bir məlumat tapılmayan, nizamnamə kapitalı cəmi 200 manat olan bu şirkət 2024-cü ildən etibarən Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin nəzdində fəaliyyət göstərən "Bakı Əsaslı Tikinti və Təmir" MMC-dən 143 milyon 301 min 625 manatlıq sifariş götürüb. Rəsmi məlumata görə, şirkət yalnız iki açıq tenderdə qalib gəlib və həmin müqavilələrin toplam məbləği 9 milyon manata yaxındır. Amma ümumi sifariş həcmi 143 milyon manatı ötür. Bu fərq və şirkətin fəaliyyətinin qeyri-şəffaf olması dövlət vəsaitinin hansı mexanizmlə xərcləndiyini daha dərindən yoxlamaq zərurəti yaratdı.

Dövlət satınalmaları portalı və Hesablama Palatasının son illərə aid rəyləri göstərir ki, "Xezer-Construction" yeganə nümunə deyil. 2018-ci ildən sonra təsis olunan, kapitalı 100 və ya 200 manatla məhdudlaşan, saytı, ofisi, avadanlığı barədə heç bir açıq məlumatı olmayan bir sıra şirkətlər eyni qaydada "Bakı Əsaslı Tikinti və Təmir" MMC-dən hər il on milyonlarla manatlıq iş alır. Məsələn, "Azer-Stroy Servis" MMC 2019-cu ilin martında 100 manat kapital ilə yaradılıb və 2023-cü ildən bəri 78 milyon manatdan çox müqavilə bağlayıb. "Grand Yol Tikinti" MMC 2020-ci ilin noyabrında 200 manat kapital ilə qeydiyyata düşüb, son iki ildə 112 milyon manatdan artıq iş görüb. "Parlaq İnşaat" MMC 2017-ci ilin avqustunda təsis olunub, kapitalı yenə 200 manatdır və 64 milyon manatdan çox layihə icra edib. "Optimal-Tikinti" MMC 2021-ci ilin yanvarında yaradılıb, 200 manat kapitalı var, 91 milyon manatlıq sifariş portfelinə sahibdir. Bu şirkətlərin hamısında açıq mənbələrdə işçi sayı 5-10 nəfər göstərilir, sosial şəbəkədə izləri yoxdur, amma hər mövsüm onlarla məktəb, yol və park təmiri layihəsini qazanırlar.

Mexanizm sadədir. Nazirlik, komitə və ya icra hakimiyyəti büdcədən ayrılan vəsaiti "baş podratçı" qismində öz dairəsinə yaxın şirkətə yönəldir. Texnikası və daimi briqadası olmayan baş podratçı bütün işi subpodratçıya ötürür. O subpodratçı da qiyməti bir qədər də aşağı salıb növbəti şirkətə verir. Zəncir üç-dörd halqaya çatanda smetadakı 100 manatdan real işi yerinə yetirən şirkətə 60-65 manat çatır. Hər mərhələdə 10-12 faiz "koordinasiya", "idarəetmə haqqı" adı ilə saxlanılır. Qanun bu praktikanı qadağan etmədiyi üçün şirkətlər bunu "layihənin idarə olunması, sənədləşmə, risklərin daşınması" kimi rəsmiləşdirir. Nəticədə 100 manata nəzərdə tutulan yolun çəkilişi sonuncu icraçıya 65 manata gəlib çıxır və o da məcburən materialdan, texnologiyadan və ya iş həcmindən kəsir.

Hesablama Palatası 2021-2023-cü illərdə Bakı üzrə 14 abadlıq və yol layihəsini yoxlayıb. Doqquz halda aşkar edilib ki, baş podratçı işi smeta qiymətindən 35-40 faiz ucuz subpodratçıya verib. Dövlət 100 manat ödəyib, amma 60 manatlıq iş görülüb. Dünya Bankının 2020-ci ildə Azərbaycanda dövlət satınalmaları ilə bağlı hesabatında qeyd olunur ki, tikinti sahəsində subpodrat zənciri orta hesabla 3.2 halqadan ibarətdir və hər halqada 8-12 faiz marja qalır. Üç halqalı zəncirdə 100 manat 90 manata, sonra 81 manata, sonda 72 manata düşür. Belə çıxır ki, vəsaitin təxminən 27 faizi tikinti meydançasına çatmamış "xidmət haqqı" kimi paylanır.

2026-cı ilin dövlət büdcəsində bilavasitə tikinti və təmir işləri üçün 13 milyard 835 milyon manat nəzərdə tutulub. Bunun 6 milyard 930 milyonu dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu, 4 milyardı Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, 1 milyard 270 milyonu müdafiə xarakterli tikinti, 1 milyard 150 milyonu yolların təmiri və saxlanması, 485 milyonu isə mənzil-kommunal sahəsidir. Əgər bu məbləğin 70 faizi Bakıda və regionlarda fiziki işlərə sərf olunursa və orta hesabla 25 faizi subpodrat marjası kimi qalırsa, yalnız əsaslı vəsait qoyuluşu maddəsindən 1.2 milyard manatdan çox pul betona və armatura sərf olunmayıb "ötür-ötür" zəncirində qalır. Yollar, kommunal infrastruktur və hərbi obyektlər də daxil ediləndə illik itki 1.8 milyard ilə 2.2 milyard manat arasında dəyişir. Bu, ümumi tikinti büdcəsinin təqribən 13-16 faizi deməkdir.

Burada söhbət oğurluqdan getmir. Subpodrat qanunla qadağan olunmadığı üçün bütün əməliyyatlar sənədləşir. Əsas problem odur ki, tenderi qazanan şirkətin nə asfalt zavodu, nə ekskovatoru, nə də ixtisaslı işçisi var, amma 10-15 faizi özündə saxlayır. Sonuncu halqaya az vəsait çatanda sement M400 əvəzinə M300 alınır, armaturun sıxlığı azaldılır, yağış suyu xətləri ya ümumiyyətlə çəkilmir, ya da layihədəki 200-lük boru 110-luqla əvəzlənir. Nəticədə güclü yağışda Bakı küçələri gölə dönür. Smetada bir metr drenaj borusu 80 manat yazılıb, son podratçıya 45 manat çatıb, o da ya heç quraşdırmayıb, ya da diametri kiçildib.

Sistemin dəyişməməsinin hüquqi səbəbi var. "Dövlət satınalmaları haqqında" qanun subpodratın payına limit qoymur. Baş podratçı istəsə layihənin 100 faizini də kənara verə bilər. Avropa Birliyi ölkələrində isə tenderin qalibi işin ən azı yarısını öz resursları ilə görməlidir. Digər səbəb "ən aşağı qiymət" meyarıdır. Müsabiqədə 100 manat təklif edən qalib gəlir, amma sabah işi 60 manata başqasına ötürür. Nəzarət mexanizmi də əsasən formal xarakter daşıyır. Aktlar imzalanır, obyekt təhvil verilir, iki aydan sonra asfalt çökür, divar çatlayır.

Beləliklə, "Xezer-Construction" aysberqin görünən tərəfidir. Problem təkcə bir şirkətdə deyil, zəncirin özündədir. Əgər dövlət subpodratı maksimum 30 faizlə məhdudlaşdırsa, tender iştirakçısından öz texnika parkı, daimi işçi heyəti və son üç ildə analoji layihələrdə təcrübə tələb etsə, üstəlik "ən ucuz" yox, "iqtisadi cəhətdən ən səmərəli" təklifi seçsə, həm işin keyfiyyəti artar, həm də büdcəyə ildə 1.5-2 milyard manata yaxın qənaət edilər. Hazırda isə hər il tikintiyə ayrılan vəsaitin 13-16 faizi meydançaya çatmadan əriyir. Bunun bədəlini isə vətəndaş dağılan yolla, su basmış prospektlə, bir ilə ovulan parketlə, çat verən divarla, uçan damla ödəyir.

Akif NƏSİRLİ



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ