“Onlar ustalarımıza şəbəkə sifariş verir və öz ölkələrinə aparırlar”
“Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən xüsusi proqram hazırlanmalıdır”
Azərbaycanın qədim xalq sənəti növlərinin əksəriyyəti bir neçə il əvvələ qədər özünün durğunluq dövrünü yaşayırdı. Hətta elə sənət növləri vardı ki, ona tələbat azaldığından, yaxud ümumiyyətlə olmadığından, məhv olmaq astanasında idi. Bir neçə il əvvələ qədər xalq sənətinin ən qədim qollarından olan şəbəkə sənətinə maraq, demək olar ki, aşağı səviyyədə idi. Vaxtilə evləri, məscidləri, binaları bəzəyən şəbəkələr bir müddət tikintidə arxa plana keçdi. Plastik məhsulların tikintiyə nüfuz etməsi qədim xalq sənətinə diqqətin zəifləməsinə gətirib çıxardı.
Bu gün isə şəbəkə sənətininin inkişafına xüsusi diqqət yetirilir. Bir vaxtlar az qala emalatxanalarının qapısını qıfıllamaq məcburiyyətində qalan sənətkarlar bu gün şəbəkə hazırlamaq işini davam etdirirlər.
Sənətşünas Leyla Qafarova bizimlə söhbətində bildirdi ki, hazırda Şəkidə, Bakıda, Naxçıvanda, eləcə də digər bölgələrdə şəbəkə sənətinin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verilir. Bu gün şəbəkə sənətinin dirçəldiyini deyən L.Qafarovanın sözlərinə görə, qədim zamanlardan bəri tarixi abidələrdə şəbəkə sənəti nümunələrinə geniş yer verilib, bu gün də ənənə bərpa olunur. “Şəbəkə sənəti memarlıqla sıx əlaqəlidir. Hazırda ölkəmizdə abidələrin bərpası da daxil olmaqla, yeni tikililərdə də şəbəkədən geniş istifadə olunur. Şəbəkə sənətinə marağın artması dövlət səviyyəsində bu sənətin inkişafına bəslənən müsbət münasibətlə bağlıdır. Bir qayda olaraq, bu gün inşa edilən mədəniyyət mərkəzlərində, şadlıq saraylarında, eləcə də mənzillərdə şəbəkə ilə işləmələrə sıx-sıx rast gəlirik. Şəbəkənin hazırlanması çox çətin prosesdir. Əsas çətinlik isə şəbəkənin şüşələrindədir. Qeyd edim ki, bu sənəti öyrənmək istəyən gənclərimiz az deyil. Bu da ənənəvi xalq sənətinin yaşadılaraq gələcək nəsillərə ötürülməsinə səbəb olacaq”.
Sənətşünas vurğuladı ki, bu gün Azərbaycan xalq sənəti olan şəbəkə yalnız ölkəmizdə məşhur deyil, hazırda azərbaycanlı ustaların yaratdıqları şəbəkələr xarici ölkələrə də aparılır. O dedi ki, son zamanlar şəbəkəyə tələbatın çoxalmasının bir səbəbi xalqımızın öz ənənələrinə qayıdışı ilə bağlıdırsa, digər səbəbi isə xarici turistlərin ölkəmizə axını ilə əlaqədardır. “Mən dəfələrlə şəbəkə ustalarımızla söhbətlər etmişəm, onların emalatxanalarında olarkən xarici turistlərin şəbəkələrə necə maraq göstərməsinin şahidi olmuşam. Özüm şahidi olmuşam ki, şəbəkə ustalarına əsasən xarici turistlər sifarişlər verirlər. Son illər ölkəmizə gələn turistlərin sayının çoxalması şəbəkə sənətinə də tələbatın artmasına səbəb olub. Bilirsiniz, bir çox sənətkarların şəbəkə emalatxanaları turizmin proqramına salınıb. Bu səbəbdən də əsasən Şəkiyə gələn qonaqlar Şəki Xan Sarayına baxdıqdan sonra şəbəkə ustalarının emalatxanalarına da gedirlər. Xaricilər şəbəkələrə böyük maraqla baxırlar, deyirlər ki, biz belə qeyri-adi əl işini dünyanın heç yerində görməmişik. Odur ki, onlar ustalarımıza şəbəkə sifariş verir və öz ölkələrinə aparırlar. Ümumiyyətlə, hesab edirəm ki, şəbəkə də daxil olmaqla, bütün xalq sənəti növlərinə aid nümunələrin xaricə ixracı ilə bağlı Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən xüsusi proqram hazırlanmalıdır. Biz bununla həm xalq sənətinə marağı daha da artırarıq, həm də sənətkarlarımızın əl işlərini beynəlxalq aləmdə təbliğ edə bilərik”.
Ekspert qeyd etdi ki, xarici ölkə vətəndaşları, turistlər hətta ölkələrinə şəbəkə qapı və yaxud da pəncərə sifariş verib aparırlar.
L.Qafarova bildirdi ki, Azərbaycan ustalarının forma-biçimi və rəng həlli ilə tamaşaçını heyrətləndirən şəbəkələri müxtəlif miqyaslı beynəlxalq sərgilərdə nümayiş olunur. O dedi ki, sənətkarlarımız şəbəkəni ənənəvi qapı-pəncərə funksiyası çərçivəsindən çıxararaq, incə ağac hissələri ilə rəngli şüşə parçalarının vəhdətindən yaranan gözəllik nümunələrinə yeni bədii-texniki tutum bəxş edirlər.
İradə SARIYEVA
