Kamran Əsədov: “Təəssüf ki, indi bu işin ağırlığını, xərcini üzərinə götürən nəşriyyatlarımız yox dərəcəsindədir” “İndi uşaqlar üçün müasir məzmunlu, tərbiyəvi əhəmiyyət kəsb edən əsərlərin yazılmasına və nəfis şəkildə nəşrinə böyük ehtiyac duyulur”
Müasir uşaq tamamilə fərqli dünyagörüşə malikdir. Uşaqlarımızın formalaşmasında, onların milli ruhda böyüməsində, birmənalı olaraq, uşaq ədəbiyyatının, uşaq mətbuatının, eləcə də uşaq filmlərinin çox böyük rolu var. Bu gün ölkəmizdə müxtəlif nəşriyyat və mətbəələr tərəfindən uşaq ədəbiyyatı nümunələri nəşr edilir, sayı çox olmasa da, uşaq qəzet və jurnalları da var.
Bir çox hallarda eşidirik ki, uşaq ədəbiyyatının və uşaq mətbuatının çapı baha qiymətə başa gəlir və yerli bazarda bu nəşrlərə ehtiyac azdır. Uşaq nəşrlərinin baha başa gəlməsi fikrilə razılaşsaq da, bu nəşrlərə tələbatın olmaması fikrilə heç cür razılaşa bilmərik. Hazırda maraqlı ədəbiyyat nümunələrinə, eləcə də qəzet və jurnallara ehtiyac az deyil. Ümumiyyətlə, naşirlər uşaq ədəbiyyatına aid kitabların yayımını daha geniş səviyyədə qurmalı və qiymətləri münasib qoymalıdırlar. Onlar qeyd edirlər ki, bunun səbəbi çapın baha başa gəlməsidir.
Belə təkliflər var ki, uşaq ədəbiyyatını və uşaq mətbuatını, uşaq kinosunu inkişaf etdirmək üçün bu sahələr vergidən azad edilsin.
Məsələyə münasibət bildirən tarix üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış təhsil eksperti və bu fikri gündəmə gətirən mütəxəssislərdən biri Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında dedi ki, uşaqların dünyagörüşünün, mənəvi, vətənpərvərlik tərbiyəsinin formalaşmasında xüsusi rolu olan uşaq ədəbiyyatı, uşaq mətbuatı və uşaq kinosu vergidən azad olunarsa, bundan uşaqlarımız qazanar. “Bəri başdan qeyd edim ki, təlim-tərbiyə ilk növbədə kitabdan - xüsusən uşaq ədəbiyyatından başlayır. Ümumi ədəbiyyatın ən aparıcı, spesifik qollarından biri olan uşaq ədəbiyyatı birbaşa təlim-tərbiyə ilə əlaqəlidır və yeni nəsli tərbiyə etmək ehtiyacından yaranıb. Əfsuslar olsun ki, uşaqlar indi kitab haqqında az düşünürlər, onları daha çox mobil telefon, internet maraqlandırır. Hətta bəziləri eyni vəziyyətdə telefonla oynamaqdan az qala sual işarəsinə oxşayırlar. Etiraf edək ki, texnologiyalar nə qədər inkişaf etsə də, kitab oxumağın əvəzini verə bilmir” - deyə bildirən K.Əsədovun sözlərinə görə, hələ keçən əsrin əvvəllərindən başlayaraq uşaq ədəbiyyatı və uşaq mətbuatının inkişafına böyük əhəmiyyət verilməyə başlayıb. O vurğuladı ki, bu nəşrlər öz dövründə böyük işlər görüb. “Düzdür, digər xalqların ədəbiyyatında olduğu kimi, bizdə də bu sahədə müəyyən işlər görülüb. Ötən əsrin əvvəllərində uşaqlar üçün “Dəbistan”, “Rəhbər”, “Məktəb” jurnalları nəşr olunub, Sovetlər Birliyi zamanında bu ənənə “Pioner”, “Azərbaycan pioneri”, “Göyərçin” kimi mətbuat orqanları vasitəsilə davam etdirilib, həmin dövrdə sosialist ideologiyasının tələblərinə uyğun bədii əsərlər meydana gəlib. Ancaq hazırda orta məktəblərdə şagirdlərin istifadə edə biləcəyi, müasir tələblərə cavab verən resurslar yoxdur. Əlbəttə, bu gün də öz əhəmiyyətini, aktuallığını itirməyən əsərlərin yeni nəslə çatdırılması çox yaxşı olardı. Ancaq daha yaxşı olardı ki, hazırda yaşayıb-yaradan uşaq yazıçılarının əsərlərindən ibarət almanaxlar müəlliflərin yox, maddi durumu yaxşı olan nəşriyyatların hesabına tez-tez çap olunub kitabxanalara, məktəblərə hədiyyə verilsin, bir qismi isə satışa çıxarılsın. Ancaq onu da etiraf etmək zorundayıq ki, bu gün nəşriyyatların bir qismi istedadlı yox, məhz istedadsız adamların əsərlərini çap etməklə bir təhər öz fəaliyyətlərini davam etdirir.
Hesab edirəm ki, hazırda uşaqlarımız bu günümüzlə səsləşən yeni, orijinal nağılların yolunu gözləyirlər. Amma yazarlarımız bu tələbatı ödəyə bilmirlər. Təəssüf ki, indi bu işin ağırlığını, xərcini üzərinə götürən nəşriyyatlarımız yox dərəcəsindədir.
Əlbəttə, kəmiyyət baxımından götürsək, uşaqlar üçün yazanların sayı o qədər də az deyil. Lakin onların çap etdirdikləri nümunələri oxuyanda aydınca görünür ki, bu qələm səhiblərinin əksəriyyəti ümumi sözlər söyləməkdən, öyüd-nəsihət verməkdən uzağa gedə, uşaq psixologiyasına bələd olmadıqları üçün, müasir oxucunun tələblərini ödəyə bilmirlər. Təəssüf ki, onların əksəriyyətinin yazıları dil və üslub baxımından qüsurludur ki, bu da uşaq ədəbiyyatı üçün çox böyük nöqsandır.
Qeyd etdiyim kimi, müasir uşaq ədəbiyyatının vəziyyəti o qədər də ürəkaçan deyil. İndi uşaqlar üçün müasir məzmunlu, tərbiyəvi əhəmiyyət kəsb edən əsərlərin yazılmasına və nəfis şəkildə nəşrinə böyük ehtiyac duyulur. Amma bura yeni nəfəs gətirmək lazımdır. Gənclər, istedadlı şəxslər bu sahəyə gəlmirlər. Ona görə ki, gəliri az, xərcləri isə çox yüksəkdir. Hesab edirəm ki, uşaq ədəbiyyatı, uşaq mətbuatı vergidən azad olunmalıdır. Bu sahə vergidən azad olunarsa və nəşriyyatlara əlavə maliyyə yardımları göstərilərsə, uşaq ədəbiyyatı sahəsi yenidən dirçələr. Uşaqlarımız xarici obrazları, qəhrəmanları yox, yerli qəhrəmanları oxuyub öyrənərlər” - deyə K.Əsədov bildirdi.
İradə SARIYEVA
