İlqar Orucov: “Təhsil krediti götürən tələbələrin sosial vəziyyətinə uyğun olaraq, onlara güzəştlər tətbiq oluna bilər”
Azərbaycanda təhsil haqqını ödəməkdə çətinlik çəkən aztəminatlı ailələrdən olan tələbələrə uzunmüddətli güzəştli kreditlər verilir. Lakin təhsil kreditindən yararlanan tələbələrin həmin vəsaiti geri qaytarma ehtimalının sıfıra bərabər olduğu qeyd olunur.
"Maarifçi" Tələbə Kredit Fondunun yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, fond üç il ərzində fəaliyyət göstərir və bu günədək tələbələrlə fond arasında 223 təhsil krediti müqaviləsi imzalanıb. Artıq tələbələrin təqribən 15%-i borc öhdəliklərini geri qaytarmağa başlayıb: “Hazırda kredit öhdəliklərinin qaytarılmama ehtimalının (NPL) nisbi faizi sıfıra bərabərdir. Lakin kredit borclarının qaytarılması mexanizmləri barədə dolğun və təfərrüatlı məlumat vermək tezdir, çünki bu cür fondların fəaliyyəti müəyyən sosial məqsədlər də daşıyır. Əlbəttə, bütün sahələrdə mövcud olan risqlər bu sistem üçün də keçərlidir”.
Təhsil krediti götürən tələbələrin artıq 15 faizi krediti geri qaytarıb. Xatırladaq ki, bu yaxınlarda maliyyə naziri Samir Şərifov təhsil kreditlərinin qaytarılıb-qaytarılmayacağı ilə bağlı problemin olduğunu açıqlayıb: “Təhsil krediti alanların onu qaytaracağı böyük bir sualdır. Bizim bank təşkilatlarımız bu risqi öz üzərlərinə götürmək istəmirlər. Dövlət buna müdaxilə etsə, indidən etiraf edək ki, bu kreditlər qaytarılmayacaq. Xaricdə bu məsələ belə qurulub - kredit verilir, amma həmin o məzunlar işə qəbul olunduqdan sonra işəgötürənlər banklarla müqavilə bağlayır və kreditlər geri qaytarılır. Hazırda bununla bağlı bir mexanizm tapa bilməmişik. Müəyyən cəhdlər var. Lakin bunlar deməzdim ki, problemi kütləvi şəkildə həll edəcək”.
Məsələ ilə əlaqədar fikir bildirən Azərbaycan Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycan gəncinin maariflənməsi, ali təhsil alması üçün onlara təhsil kreditinin verilməsi sevindiricidir. Tələbələrə təhsil kreditinin verilməsi Azərbaycan cəmiyyətinin inkişafına istiqamətlənmiş addımdır. Bu istiqamətdə fəaliyyətin daha da genişlənməsinə ehtiyac var.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, təhsil kreditinin verilməsində tək dövlət deyil, eyni zamanda, ali məktəblər də maraqlı olmalıdırlar: “Xüsusi təqaüd proqramları tətbiq olunarsa, təhsil almaq istəyənlərin sayı artacaq. Ən əsası, təhsil kreditinin geri qaytarılması ilə bağlı problem yaşanmaz”.
Ekspertin fikrincə, hazırda Azərbaycan təhsilinin kommersiyalaşdırılması istiqamətində problem yaşanır: “Təhsilə biznes gözü ilə baxmaq düzgün deyil. Danılmaz faktdır ki, bu gün ödənişsiz yerlərin sayı azdır. Ancaq bu sayı artırmaq lazımdır. Əksinə, ödənişli yerlərin sayı ildən-ilə artır. Tələbənin hesabına ali təhsil müəssisələrini saxlamaq fikrindən yayınmaq lazımdır. İnstitutların öz hesabına gəlir əldə etmək imkanı var”.
İ.Orucovun sözlərinə görə, təhsil krediti götürən tələbələrin yalnız 15 faizinin krediti geri qaytarması aşağı göstəricidir. Bu məsələdə insanların sosial durumunu da nəzərə almaq lazımdır: “Təhsil krediti götürən tələbələrin sosial vəziyyətinə uyğun olaraq, onlara güzəştlər tətbiq oluna bilər. Təhsilin inkişafı üçün bu sahədə müəyyən güzəştlər tətbiq olunmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
