Anadan sağlam doğulmaq bəlkə də yeganə sərvətdir ki, insana fitrən verilir və onun sonrakı fəaliyyətilə birbaşa əlaqəsi olmur. Lakin həyat o tip istisna hallardan da xali deyil ki, insan dünyaya hansısa qüsurlarla gəlir. Adətən belə insanlar çox həssas, çox zaman həyata küsgün olur və hansısa fiziki qüsur səbəbindən özünü cəmiyyətin tamhüquqlu üzvü saymır, özü-özünü cəmiyyətdən təcrid edir.
Sirr deyil ki, buna bəzi hallarda ətrafdakı insanların qeyri-etik davranışı da yol açır. Yəni bu tip həssas insanlar adi bir baxışdan da “sına” bildiyindən, onlara münasibətdə ehtiyatlı davranış sərgilənməməsi belə insanlarda müəyyən komplekslərin yaranmasına, nəticədə onun tərkidünya həyat tərzi seçməsinə, özünə qapanmasına gətirir. Nəticədə isə cəmiyyət fərd olaraq belə şəxsləri itirir. Lakin bu halda dövlət öz vətəndaşına sahib çıxarsa, onun hüquqlarını qoruyan qanunları işlək vəziyyətdə olarsa və fiziki imkanları məhdud şəxslərin əməyə, təhsilə cəlb olunması strategiyası uğurla həyata keçirilərsə, həmin dövlət nəinki belə vətəndaşlarını itirmir, hətta həyatını qolaylaşdırdığı, onun cəmiyyətə inteqrasiya etməsinə vəsilə olduğu üçün dövlətinə minnətdar vətəndaşlara sahib olmuş olur. Məhz bu səbəbdəndir ki, əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiya olunmasına şərait yaradılması istənilən dövlətin qarşısında əsas vəzifələrdən biri kimi durur. Eyni sözləri sağlamlığını sonradan hər hansı səbəbdən itirmiş şəxslər barəsində də demək olar. Burada söhbət imkanların məhdudluğundan deyil, bu məhdud imkanlarla hansısa sahədə əmək fəaliyyətilə məşğul olub dövlətinə, xalqına xeyir verməklə şəxsin özünü cəmiyyətin gərəkli üzvü olaraq qəbul etməsindən gedir ki, bu tip insanlar üçün bunun nə dərəcədə önəmli olduğunu əlavə şərhə ehtiyac yoxdur.
Azərbaycan dövləti fiziki imkanları məhdud insanların sosial həyata inteqrasiyası yönündə çox böyük işlər həyata keçirir. Ölkəmizdə fiziki qüsurlu və fəaliyyət imkanları məhdud şəxslərin sosial rifahının yüksəldilməsi, onların hüquqlarının təminatı, sosial müdafiəsi, tibbi-sosial reabilitasiyası, cəmiyyətə fəal inteqrasiyası kimi məsələlər əlaqədar qurumların qarşısına prioritet vəzifə kimi qoyulur. BMT Baş Məclisi tərəfindən 2006-cı ildə qəbul edilmiş "Əlillərin hüquqları haqqında” Konvensiyaya qoşulan ölkəmizdə əlillərin sosial müdafiəsi ilə bağlı həyata keçirilən genişmiqyaslıi tədbirlər il-ildən təkmilləşdirilir, əhatə dairəsi genişlənir.
Azərbaycanda paralimpiya hərəkatı necə yarandı və paralimpiyaçılarımıza yarışlar öncəsi stimul verən əsl səbəb nə idi...
Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan dövlətinin sosial inteqrasiyaya ehtiyacı olan şəxslərlə bağlı məqsədyönlü strategiyasının ilk təzahürlərindən biri ölkədə paralimpiya hərəkatının yaranması ilə özünü göstərdi. Fiziki imkanları məhdud vətəndaşlarımızın cəmiyyətə inteqrasiya olunmasının müstəqil Respublikamızda dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsində ayrı-ayrı sahələrə verə biləcəyi töhfəni zamanında qiymətləndirən böyük siyasət adamı, mərhum prezident Heydər Əliyev bu istiqamətdə çox gərəkli bir addım ataraq, 1996-cı ildə Milli Paralimpiya Komitəsinin yaradılmasına xeyir-dua verdi. Beləliklə, həmin ilin 9 fevral günü ölkəmizin idman salnaməsinə Azərbaycan Respublikası Milli Paralimpiya Komiitəsinin yaranma tarixi kimi düşdü. Həmin ilin yayında Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsi Atlantada keçirilən X Yay Paralimpiya Oyunlarında cəmi iki idman növü üzrə iki idmançı ilə iştirak etdi – bu, Azərbaycan paralimpiyaçılarının dünya idman arenasında ilk kövrək addımları idi. Bu kövrək addımların atılmasına stimul verənsə yarış öncəsi mərhum prezidentin həmin idmançılarla şəxsən görüşərək, onları yarışlara ruhlandırması idi...
Növbəti Sidney (2000) Yay Paralimpiya Oyunları ərəfəsində Heydər Əliyevin idmançılarımızın təlim-məşq bazasına gələrək paralimpiyaçılarımızı yolasalma mərasimində iştirak etməsi və Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti İlham Əliyevin idmançılarımızla görüşməsi isə onlara əlavə stimul oldu.
Paralimpiyaçıların böyük dostu – Ölkə Prezidenti...
Prezident İlham Əliyev çıxışlarının birində paralimpiyaçıların ən yaxın dostu olduğunu demişdi və ötən müddət ərzində istər Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti, istərsə də Ölkə prezidenti kimi bu kateqoriyadan olan idmançılarımıza göstərdiyi qayğı və diqqət sübut etdi ki, bu, gəlişi gözəl sözlər deyil. Bu gün ölkəmizdə dövlətin əlil vətəndaşlarına sahib çıxması, onların cəmiyyət həyatının bütün sahələrində uğurla fəaliyyət göstərməsi bu sözlərin real təsdiqi sayıla bilər. Özəlliklə paralimpiyaçılarımızın bütün beynəlxalq yarışlarda uğurla təmsil olunaraq il-ildən qələbələrin sayını artırmaları bu istiqamətdə dövlətin apardığı uğurlu strategiyanın həqiqi təcəssümüdür. Elə bu günlərdə - noyabrın 15-də Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin prezidenti Endrü Parsonsu qəbul edən Prezident İlham Əliyev Azərbaycanda paralimpiyaçılara göstərilən xüsusi diqqət və qayğıdan danışaraq bildirib ki, paralimpiyaçılarımız Yay Paralimpiya və eləcə də Avropa Oyunlarında yaxşı nəticələr göstəriblər. Endrü Parsons isə idmana, o cümlədən paralimpiyaçılara böyük diqqət və qayğı göstərdiyinə görə beynəlxalq paralimpiya hərəkatı adından dövlət başçısına minnətdarlıq edib, Azərbaycanda paralimpiyanın inkişafının bir nümunə olduğunu vurğulayıb.
Məhz dövlətin diqqət və qayğısının nəticəsidir ki, hazırda Paralimpiya Komitəsi yüzlərlə idmançını özündə birləşdirir və bu idmançılar dünya boyu beynəlxalq yarışlarda Azərbaycanın bayrağını ucaltmaqda davam edirlər.
Dövlət qayğısı ilk günlərdən onu qələbələrə ruhlandırırdı...
Bu yazıda onlardan biri haqqında danışacağıq - Azərbaycan paralimpiya cüdoçusu, üçqat Paralimpiya Oyunları çempionu, ikiqat dünya çempionu və yeddiqat Avropa çempionu, 2015 Avropa Oyunları çempionu, Azərbaycanın Əməkdar idman ustası, 6-cı dan sahibi, Qarabağ müharibəsi əlili və qazisi İlham Zəkiyev haqqında.
İlham Zəkiyev idmana gəlişini belə xatırlayır: “İdmana marağım kiçik yaşlarımdan olub. 11 yaşımdan 14 yaşımadək sərbəst güləşlə məşğul olmuşam. Bu illər ərzində şəhər çempionu olmaqla yanaşı, bir neçə yarışda mükafata layiq yerlər tutmuşam. Respublika çempionatında 83 kq çəki dərəcəsində üçüncü yeri qazandım. Sonra qardaşımın sayəsində cüdo ilə məşğul olmağa başladım. Sumqayıtda Mehdi Hüseynzadə adına stadionda Əhməd Rəcəblinin rəhbərliyi altında cüdo üzrə ilk məşqlərimi etdim. Çox qısa müddət ərzində respublikadaxili yarışlarda uğurlarım oldu. Dəfələrlə şəhər çempionu və respublika mükafatçısı olmuşam. 1998-ci il iyun ayında Azərbaycan kuboku uğrunda turnirdə çıxış etdim. Bundan bir ay sonra həqiqi hərbi xidmətə çağırıldım. İdmançı olduğum üçün məni kəşfiyyat taboruna seçdilər...”
1999-cu il fevralın 4-də Füzuli rayonunun Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən düşmən snayperinin gülləsinə tuş gəlir İlham. Güllə sol gicgahından girərək sağ gicgahından çıxır. 3 gün koma vəziyyətində qalır. Həkimlər sağ qalacağına ümüd etmir... “...anamın səsinə komadan ayıldım. Hər tərəf qaranlıq idi. Görmə qabiliyyətimi itirmişdim. Beləliklə, evə I qrup Qarabağ müharibəsi əlili kimi döndüm. 2002-ci ildə Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti İlham Əliyev Moskvada müayinə olunmağıma şərait yaratdı. Təəssüf ki, həkimlərin cəhdi nəticəsiz qaldı. Bundan sonra Gənclər və İdman Nazirliyinin şöbə müdiri Tağı Tağıyev mənə paralimpiya ilə məşğul olmağı məsləhət gördü. Həmin ilin noyabr ayından Mehdi Hüseynzadə adına stadionda Əhməd Rəcəblinin başçılığı altında yenidən məşqlərə başladım. Lakin bu dəfə paralimpiyaçı kimi. O cür zədədən sonra ilk günlər tatamiyə alışmaq bir qədər çətin idi. Amma bütün çətinliklərə baxmayaraq, bunu bacardım. 2003-cü ilin avqust ayında Kanadada keçirilən dünya çempionatında iştirak etdim. Bu dünya çempionatı Afina-2004 Yay Paralimpiya Oyunlarına lisenziya verən yeganə yarış idi. Həmin yarışda birinci, onuncu yeri tutan idmançılar Afina Paralimpiya Oyunlarına lisenziya qazanırdılar. Bu yarışlarda bürünc medal qazanaraq Afina Paralimpiya Oyunlarına lisenziya əldə etdim. Afina-2004 Yay Paralimpiya Oyunlarında isə qızıl medal qazanaraq ilk dəfə paralimpiya çempionu tituluna layiq görüldüm”.
İlham deyir ki, öz işi ilə fəxr edir və hər qələbə sonrası Azərbaycanın bayrağı yüsəklərə qalxanda, himni səslənəndə bunda payı olduğu üçün qürur hissi keçirir...
İlham Afina-2004 Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı medalı özünün ən böyük uğuru hesab edir. Deyir ki, Afinada ilk dəfə mötəbər yarışda iştirak etdiyinə görə burada qazandığı medal onun üçün daha dəyərlidir. “Pekin Paralimpiya Oyunlarına isə titulumu qorumaq üçün yollanmışdım və bunu da bacardım. Londonda qazandığım bürünc medal isə mənim üçün qızıl medala bərabərdir. Bundan əlavə, mənim üçün fərəhləndirici bir hadisə də odur ki, Pekin və Londonda komandanın bayraqdarı mən idim. Mən bununla fəxr edirəm”.
Londondan qayıtdıqdan sonra İlham Zəkiyev Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülür. Amma bu, onun dövlət başçısından qürurla qəbul etdiyi ilk ödül deyildi. Belə ki, 2008-ci il dekabrın 26-da Prezidentin Sərəncamı ilə o, "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdu. 2016-cı ildə isə İlham Zəkiyev Prezidentin Fəxri Diplomuna layiq görülür.
“Mən Avropa Oyunları məşəlini yandıranda söz vermişdim ki, ordu günündə cənab Prezidentə medal hədiyyə edim. Mükafatlandırma mərasimində dedim ki, cənab Ali baş komandan, əsgər Zəkiyev verdiyiniz döyüş tapşırığını yerinə yetirdi və qızıl medal qazandı. Sonra ondan xahiş etdim ki, mənim yanıma qalxsın". Bu sözləri isə o, 2015-ci il iyunun 26-da – Milli Ordu Günündə Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi İlk Avropa Oyunları zamanı səsləndirib və özünü xoşbəxt adlandırıb. Özünü xoşbəxt adlandırmaqda isə məşhur paralimpiyaçımız heç də yanılmır, çünki ona yüksək səviyyədə göstərilən etimadı doğruldub, Vətənə ödüllər, cəmiyyətə layiqli vətəndaş, milli idmanımıza əvəzsiz idman ustası qazandırıb...
Əmək ... Nazirliyi - əlilliyi olan vətəndaşlarımızın ümid yeri...
Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyası istiqamətində çoxsaylı layihələrə imza atır və bu fəaliyyətin il-ildən genişləndirildiyi göz önündədir. Bu sıraya əlillərin bərpa və reabilitasiya mərkəzlərinin açılmasından tutmuş, onların uyğun müəssisələrdə işlə təminatı, dövlət xəttilə onlara mənzil və avtomobillərin verilməsi kimi fəaliyyətlər daxildir ki, bu da fiziki imkanları məhdud şəxslərin yaşam şərtlərinin yüngülləşdirilməsi, eyni zamanda cəmiyyətdə bərabərhüquqlu vətəndaş kimi təmsil olunmasında öz sözünü deyir. Nazirlik bu fəaliyyətində fiziki imkanları məhdud azyaşlıları da unutmur. Belə ki, bu yaxınlarda Uşaq Hüquqları aylığı çərçivəsində AFFA Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun 1 saylı Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisəsində futbol festivalı təşkil edib. Nazirlikdən verilən xəbərə görə, Heydər Əliyev Fondunun dəstəyilə həm bu müəssisədə, həm də 2 saylı Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisəsində ən müasir tələblərə uyğun yaşayış və reabilitasiya şəraiti yaradılıb. Nazirliyin açıqlamasında bildirilir ki, ümumilikdə 230 nəfərdən çox uşağın daimi dövlət təminatında yaşadığı hər iki müəssisədə uşaqların stasionar şəraitdə sosial xidmətlərlə təminatı həyata keçirilməklə, onların sosial reabilitasiya yönümlü tədbirlərə, bacarıqlarına uyğun idman növlərinə cəlb olunması yönündə də işlər aparılır.
Futbol festivalında AFFA-nın baş katibinin müavini Sərxan Hacıyev, Kütləvi Futbol Departamentinin rəhbəri Cahangir Həsənzadə, Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun şöbə müdiri Vüqar Behbudov, habelə ayrı-ayrı ölkələrin Azərbaycandakı səfirlərinin və BMT-nin ölkəmizdəki nümayəndəliyinin rəhbərinin həyat yoldaşları iştirak edib.
Tədbirdən əvvəl qonaqlar uşaqların bacarıqlarının inkişafı üçün fəaliyyət göstərən dərnəklərlə, emalatxanalarla, uşaqların hazırladıqları əl işləri ilə tanış olublar.
Bütün bu sadalananlar sübut edir ki, humanizm prinsiplərinə hər an sadiq qalan Azərbaycan dövləti heç bir fərq qoymadan bütün vətəndaşlarına sahib çıxır, onların hər birinin məhz uğur qazana biləcəyi sahədə təmsil olunması üçün bütün imkanlarını səfərbər edir. Dövlətinin arxasında olduğunu hiss edən, əldə edəcəyi uğurun anında qiymətləndiriləcəyini bilən kəs isə bu etimadı doğrultmaq üçün nələr etməz ki?..
Samirə SƏFƏROVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilir
