Aynur Musayeva: “Xəstəliyin müalicəsi böyük vəsait tələb etdiyindən, ailələrin buna imkanı çatmır, onlara dəstək olmaq üçün dövlət tərəfindən reabilitasiya mərkəzləri yaradıla bilər”
Bu gün bütün dünyada autizm olduqca yayılmış bir xəstəlikdir. Hazırda Azərbaycanda da bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayı çoxdur. Hazırda dünyada hər 88 uşaqdan 1-i, Azərbaycanda isə hər 100 uşaqdan 2-3-ü autizmli doğulur. Autizmdən əziyyət çəkən uşaqların sayının artması ölkə ictimaiyyətini narahat edir. Bu səbəbdən də autizmlə bağlı dövlət proqramının qəbul olunması vacib sayılır. Bu sahədə dövlət proqramının hazırlanmasına ehtiyac olduğu vurğulanır.
Milli Məclisin ötən iclasında autizm xəstəliyi olan uşaqların sayının artması müzakirə olunub. Millət vəkili Qənirə Paşayeva parlamentdə çıxış edərək bildirib ki, Azərbaycanda autizmlə bağlı xüsusi bir proqramın həyata keçirilməsinə ehtiyac var. O qeyd edib ki, autizm xəstəliyi olan uşaqların sayı daha da artmaqdadır: “Ona görə bu məsələ büdcədə nəzərə alınmalıdır”.
Ekspertlər də autizmdən əziyyət çəkən uşaqların sayının artdığını və bu sahədə xüsusi proqramın qəbul olunmasının vacibliyini düşünürlər.
“Jaləm” Uşaq İnkişaf Mərkəzinin direktoru, psixoloq Aynur Musayeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, autizm xəstəliyi artıq ölkəmizdə də geniş yayılıb. Bu xəstəliklə mübarizə üçün dövlət proqramı qəbul olunmalıdır: “Ölkəmizdə autizm xəstəliyi ilə məşğul olan çox savadlı həkimlər var. Düşünürəm ki, onların sayəsində hər bir ana yetərincə məlumatlana və vaxtında, əgər uşağında belə bir problem varsa, onu aşkarlaya bilər. Çünki maarifləndirmə işlərinin genişləndirilməsi bu sahədə çox böyük irəliləyişlərə səbəb olacaq. Dövlətimizin də səhiyyə sahəsində işləyib hazırladığı proqramların bu sahəyə də öz müsbət təsirini göstərəcəyinə əminəm”.
Psixoloqun sözlərinə görə, autizm sindromlu uşaqların olduğu ailələrin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Ekspert hesab edir ki, ilk növbədə valideynlər birmənalı şəkildə uşaqla səbrli və mehriban olmalı, həmişə müvəffəqiyyətinə inanmalıdırlar: “Uşağa psixoloji-emosional komfortu, özünə inamı və təhlükəsizliyi hiss etdirməli, sonra tədricən bilik-bacarıqları, davranış qaydalarını öyrətmək lazımdır. Bundan başqa, uşağın hər bir sözünü, jestini müşahidə etmək vacibdir. Bu, balaca uşağın daxili aləminin genişlənməsinə, öz emosiya və hisslərini sözlərlə ifadə etməsinə kömək edəcək”.
Ekspert onu da vurğuladı ki, autik uşaqların digər problemi onlar üçün məxsusi məktəblərin olmamasıdır. Autizmli uşaqlar daun və digər sindromu olanlarla birlikdə, onların təhsil proqramları üzrə təhsil alırlar. Lakin onlar üçün xüsusi proqramlar hazırlanmalıdır. Autizm yüksək davranış pozuntusu olduğuna görə bu uşaqlar ənənəvi tədris aparılan məktəbə gedə bilməzlər. Problemin tanınmaması, işlərin primitiv səviyyədə aparılması autizmli uşaqların 100 faiz sağalmasına problem yaradır. Xəstəliyin müalicəsində ən effektiv üsul olan duyğusal terapiya ilə bağlı məlumatlar azdır: “Xüsusi bağçaların, məktəblərin olmaması autizmli uşağı dörd divar arasında qalmağa məcbur edir. Nəticədə bu uşaqlar vəhşi kimi böyüyürlər. Yalnız imkanı olanlar reabilitasiya kursu keçir. Xəstəliyin müalicəsi böyük vəsait tələb etdiyindən, bir çox məqamda ailələrin buna imkanı çatmır. Onlara dəstək olmaq üçün dövlət tərəfindən reabilitasiya mərkəzləri yaradıla bilər”.
Günel CƏLİLOVA
