“İnanıram ki, bu imtahanları keçirən qurumlar obyektiv olacaqlar və nəticələri, bilikləri zəif olanları təhsil sistemindən kənarlaşdıracaqlar”
Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin tabeliyindəki ümumtəhsil müəssisələrinin ingilis dili müəllimləri üçün Beynəlxalq Aptis İmtahanı başlayıb.
Qeyd edək ki, “Uğur üçün tədris” (SPEX) layihəsi çərçivəsində Beynəlxalq Aptis İmtahanının keçirilməsinin məqsədi ingilis dili müəllimlərinin dil və tədris bacarıqlarının yoxlanılması, müəllimlərin əldə etdikləri nəzəri biliklərin dərslərdə tətbiqinin daha da təkmilləşdirilməsindən ibarətdir.
İngilis dili müəllimlərinin imtahana cəlb edilməsini dəyərləndirən tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, ölkəmizin həm orta, həm də ali məktəblərində ingilis dilinin tədrisinin vəziyyəti aşağı səviyyədədir. “İlk növbədə qeyd edim ki, bu gün istər orta məktəblərdə, istər ali məktəblərdə xarici dilin tədrisinin vəziyyəti ürəkaçan səviyyədə deyil. Bunu DİM-in keçirdiyi qəbul imtahanlarının nəticələrindən də görmək mümkündür. Belə ki, DİM-in hər il keçirilən qəbul imtahanlarının statistik təhlillərinin əks olunduğu “Abituriyent 12” jurnalında bununla bağlı konkret faktlar və rəqəmlər geniş təhlil olunaraq verilib. Məlum olur ki, I və II qrup üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edən abituriyentlərin ən zəif cavab verdiyi, ən aşağı nəticə göstərdiyi fənn ingilis dili fənnidir. Bu fənn üzrə imtahan iştirakçılarının nəticələri bütün fənlərdən və ölkə üzrə orta göstəricidən dəfələrlə aşağıdır. Belə bərbad vəziyyətin əsas səbəbi orta və ali məktəblərdə ingilis dilini tədris edən müəllimlərin böyük əksəriyyətinin bilik və bacarıqlarının aşağı səviyyədə olmasıdır.
Xarici dilin tədrisinin aşağı səviyyədə olması rəsmi qurumları hərəkətə keçməyə məcbur edib.
Bunu Təhsil Nazirliyinin 2016-cı ildə nəşr etdiyi “Hesabat” jurnalında da görmək mümkündür. Belə ki, 2014-cü ildən 2016-cı ilə qədər Təhsil Nazirliyinin keçirdiyi müəllimlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması üçün diaqnostik imtahanda iştirak edən 2585 ingilis dili müəlliminin 53.6 faizi orta, 31.6 faizi aşağı nəticə göstərib. Yalnız 14 faiz müəllim orta baldan yüksək nəticə əldə edib. Nəzərə alsaq ki, diaqnostik imtahanlarda ixtisas üzrə təqdim edilmiş test tapşırıqları çox sadə, primitiv olub, adi suallara belə maksimum cavab verə bilməyiblər.
Bildiyiniz kimi, 2019-cu ildə ölkədə həm ali, həm orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul, həm də buraxılış imtahanları yeni formatda təşkil olunacaq. 2019-cu ildə tətbiq olunacaq yeni qəbul modelində nəzərdə tutulan dəyişikliklər abituriyentlərin biliklərinin daha dəqiq şəkildə üzə çıxarılmasına kömək göstərmək məqsədi daşıyır. Amma bizim ingilis dili müəllimləri özlərini oda, suya atdılar ki, bəs biz özümüz ingilis dilində dinləyə, anlaya bilmirik, bəs bu uşaqlar nə edəcək?
Bəli, çünki böyük əksəriyyət ingilis dili müəllimi boş-boşuna cavablı testləri abituriyentlərə əzbərlətməklə repititor kimi fəaliyyət göstərir.
Dövlət İmtahan Mərkəzinin Direktorlar Şurasının sədri Məleykə Abbaszadə bir müddət əvvəl bu məsələyə münasibət bildirdi: Məktəbdə xarici dili tədris edən müəllim hansı dildə danışır? İngilis dili dərsində müəllim ingilis dilində danışmırmı? Şagird dərsdə hansı dildə cavab verir? Bu məgər “dinləyib-anlama” bacarıqlarına təsir etmirmi? 11 ildir ki, yeni sistemdən danışılır, tətbiq olunur. Biz daha 11 il də gözləməliyikmi?
Hörmətli Məleykə xanım, təəssüf ki, bizim müəllimlər dərsdə serialdan, öz həyat və olmayan fəaliyyətlərindən danışırlar. Təəssüf ki, onlar ancaq uşaqların məcburi olaraq yanlarına hazırlığa gəlmələrini tələb edirlər. Bunlar yüksək vəsaitlə çox aşağı səviyyədə repititor xidməti göstərirlər. Onlar ancaq sizin mərkəzin qapalı test tapşırıqlarını uşaqlara əzbərlətməklə vaxtlarını keçirirlər. Sizin keçirdiyiniz imtahan nəticələrindən də bunu aydın şəkildə görmək olur. Ona görə də onlar narahat idilər. Çünki özlərinin bilmədiyini, bacarmadığını başqasına necə öyrədə biləcəkdilər?
Sizin dediyiniz kimi: biz axı müasir informasiya cəmiyyətində, yeni texnoloji inqilabların baş verdiyi bir dövrdə yaşayırıq. Hazırda istənilən bir xarici dillə bağlı lazımi məlumatların tapılması şagird və müəllimlər üçün çətin olmamalıdır. Kurikulumun bir cəhəti də tələbyönümlü olmaq deyilmi? Müasir təhsil sistemində şagird aktiv öyrənəndir, biliyə çatma yollarını araşdırandır. Hər bir məktəbdə kompyuterlər mövcuddur. Hər birimizin əlində bir yox, bir neçə telefon var. Özümüz bəzən indiki uşaqların bütün günü əllərində telefon, qulaqlarında qulaqcıqla vaxt keçirmələrindən şikayət etmirikmi? Bu vasitələrdən səmərəli istifadənin zamanı nə vaxt gələcək?” - deyə K.Əsədov qeyd edir.
O, həmçinin, vurğulayır ki, Azərbaycanda ingilis dilinin tədrisinin gücləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. “Bu gün ölkədə xarici dilin tədrisinin aşağı səviyyədə olduğunu nəzərə alaraq hesab edirəm ki, xarici dil fənni qəbul və buraxılış imtahanlarında çıxarılmalıdır. Çünki bu fənlərin tədrisinin aparıldığı dərsliklər də çox aşağı səviyyədədir, standartlara cavab vermir.
Müəllimlərinin bilik və bacarıqları zəif olan, dərslikləri standartlara cavab verməyən bir fəndən qəbul imtahanı aparmaq, bu fəndən buraxılış imtahanlarında istifadə etmək absurddur. Məhz ona görə də şagird və abituriyentlər bu sahədə bilik və bacarıqlarını xarici hazırlıq kurslarında, mərkəzlərdə əldə edirlər. Çünki dövlət orta məktəblərində və ali məktəblərində xarici dil, xüsusən də ingilis dili fənni keyfiyyətli tədris olunmur. Həqiqətən də xarici dili, xüsusilə də ingilis dilini tədris edən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının mütəmadi olaraq yoxlanılmasını, onların biliklərinin artırılması üçün təlim və kurslara cəlb olunmasını həyata keçirmək lazımdır. İnanıram ki, bu imtahanları keçirən qurumlar obyektiv olacaqlar və nəticələri, bilikləri zəif olanları təhsil sistemindən kənarlaşdıracaqlar” - deyə K.Əsədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
